,,დღეს ქართულ მედიასაშუალებებთან გამართულ პრესკონფერენციაზე, უწინარეს ყოვლისა, განვაცხადე, რომ ირანს არც ერთი ომი არ დაუწყია. ირანის ისლამური რესპუბლიკა 2025 წლის ზაფხულში, ისევე როგორც 2026 წლის ზამთარში, მაშინ, როცა მოლაპარაკებას აწარმოებდა, ამერიკის შეერთებული შტატების, ისრაელის და ევროპელი მოკავშირეების მხრიდან გახდა თავდასხმის ობიექტი.
ამ ამბავში ყველაზე მეტად შემაშფოთებელი გახლავთ ის, რომ რეალისტურად არ ფასდება საერთაშორისო სისტემის მყიფე მდგომარეობა. სანამ უკრაინის ომი გრძელდება, მსოფლიოს ეკონომიკა რეცესიას განიცდის, პანდემიის შედეგები ეკონომიკაზე უარყოფითად აისახა, საზღვაო ვაჭრობის უსაფრთხოება დარღვეულია, გრძელდება პოლიტიკური პრეტენზიების გამოთქმა ლათინური ამერიკისა და გრენლადიის მისამართით. ახლო აღმოსავლეთში ახალი ფრონტის გახსნა სარისკო ნაბიჯია, რომელიც დესტაბილიზაციას გამოიწვევს.
ირანის ისლამური რესპუბლიკა თავდაცვით მოქმედებებს ახორციელებს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ქარტიის ფარგლებში და ეყრდნობა ლეგიტიმური თავდაცვის განუყოფელ უფლებას. ეს თავდაცვა მიზნად ისახავს ტერიტორიული მთლიანობის, ეროვნული სუვერენიტეტისა და ირანის ცისა და საზღვაო აკვატორიის უსაფრთხოების დაცვას.
ირანის თავდაცვითი ქმედებები არ არის მიმართული მისი მეზობლების წინააღმდეგ; ისინი მიმართულია მხოლოდ იმ სამიზნეებისა და ბაზებისკენ, რომლებსაც აგრესორი ძალები იყენებენ ირანის წინააღმდეგ ლოჯისტიკის უზრუნველყოფის, ოპერაციების წარმართვის ან დაწყებისთვის.
ამ მოვლენების განვითარებამდე, სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის ქვეყნებში გაგზავნილ იქნა დიპლომატიური მისიები, რომელთაც შესაბამის მხარეებს გადასცეს საჭირო გაფრთხილებები. ამის ნათელ მაგალითს წარმოადგენდა ირანის აწ მოწამეობრივად აღსრულებული თავდაცვის მინისტრის ვიზიტი ბაქოში და მისი შეხვედრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან.
ბევრმა მეზობელმა ქვეყანამ ხაზგასმით განაცხადა, რომ არ დაუშვებს საკუთარი ტერიტორიის ან საჰაერო სივრცის გამოყენებას ირანზე თავდასხმისთვის. თუმცა მას შემდეგ, რაც ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობამ ოფიციალურად აღიარა საკუთარი სამხედროების ყოფნა ქუვეითში, გაჩნდა გაურკვევლობა ამ შესაძლებლობების გამოყენების გზებთან დაკავშირებით. სწორედ ამ კონტექსტში საგარეო საქმეთა სამინისტროში ელჩი გამოიძახეს, რათა ოფიციალური ახსნა-განმარტება გაეკეთებინა. ჩვენი შეკითხვა ნათელი გახლდათ: რანაირად იმყოფებიან ამერიკელი ჯარისკაცები და სამხედრო თვითმფრინავები იმ ქვეყნის ტერიტორიაზე, რომელმაც ამას წინათ ხაზი გაუსვა საკუთარ ნეიტრალიტეტს?!
ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ განმარტა, რომ ნებისმიერ ახალ თავდასხმას გარდაუვლად ექნება რეგიონული მასშტაბები. ეს არ არის მუქარა, არამედ რეგიონის გეოპოლიტიკური რეალობის აღწერას წარმოადგენს. რეგიონის უსაფრთხოება სტრუქტურულად დაკავშირებულია ირანის უსაფრთხოებასთან. ვერც ერთი შეტაკება ირანთან, ვერ დარჩება მხოლოდ ორმხრივ კონფლიქტად. თუმცა, ირანი ომს არ მიესალმება და როგორც კი აგრესია შეწყდება, ეროვნული ინტერესებისა და რეგიონის საერთო კეთილდღეობის საფუძველზე მიიღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას.
ირანი ქვეყანაა, რომლის მოსახლეობა თითქმის ოთხმოცდაათ მილიონს აღწევს და რომელსაც დიდი ისტორიული ცივილიზაცია გააჩნია; ირანი არ წარმოადგენს მცირე სამხედრო სამიზნეს ან წარმოსახვით სტრუქტურას.
ამავდროულად, გარკვეული წინააღმდეგობები შეიმჩნევა ზოგიერთი ამერიკელი ოფიციალური პირის განცხადებებში. როდესაც აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი აცხადებს, რომ „ირანი ჩვენთვის საფრთხეს არ წარმოადგენდა“, ბუნებრივად ჩნდება კითხვა: თუ საფრთხე არ არსებობდა, რატომ აკისრებდით ყოველდღიურად დაახლოებით ერთი მილიარდი დოლარის ოდენობის ხარჯს ამერიკელ გადასახადის გადამხდელებს?!
თუკი მანამდე და 2025 წლის ზაფხულის ომის შემდეგ ამტკიცებდნენ, რომ ბირთვულ სფეროში არსებული შესაძლებლობები „სრულად იქნა განადგურებული“, მაშ, რატომ მოიხსენიებენ იგივე მიზეზს ოპერაციების მიზნად? მაშინ იცრუეს თუ ახლა ამბობენ ტყუილს?
ოფიციალურ განცხადებებში არსებული ეს წინააღმდეგობები, მოითხოვს მკაფიო პასუხს.
მსოფლიო უკეთესი ვერ გახდება სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის, სკოლების, საავადმყოფოების ან კულტურული მემკვიდრეობის, მათ შორის იუნესკოს ნუსხაში შეტანილი ძეგლების, განადგურებით. ასეთი ქმედებები არ შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს და გლობალური საზოგადოების სინდისს.
პოლიტიკურ დონეზეც შეუსაბამო განცხადებებს ვაწყდებით. ბატონმა ჯი დი ვენსმა ხაზი გაუსვა, რომ მიზანს არ წარმოადგენს ხელისუფლების შეცვლა. არადა, თავად ამერიკაში გაკეთებული სხვა განცხადებები ქმნის განსხვავებულ აღქმას. დღეს ეს არათანმიმდევრულობა ამერიკის ოფიციალურ პირთა განცხადებებში თავად ამერიკელი ხალხისთვის წარმოადგენს დაფიქრების საგანს.
მეორე მხრივ, სიონისტური რეჟიმის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ სცადა ამ კონფლიქტის რელიგიური ინტერპრეტაცია მოეხდინა. მისი თქმით, თავდასხმა განხორციელდა ახალწარმოშობილი შიიტური და სუნიტური ძალების შეჩერების მიზნით. ეს ხდება იმის მიუხედავად რომ ზოგიერთ სუნიტურ მუსლიმურ სახელმწიფოსთან „აბრაამის შეთანხმების“ ხელმოწერისას, მან ეს ქმედება ისლამურ სამყაროსთან დაძაბულობისა და კონფლიქტის დასრულებად გამოაცხადა, თუმცა მანვე ღაზაში 50 000-ზე მეტი უდანაშაულო სუნიტი მასობრივად გაანადგურა.
ისრაელს დღეს აშინებს თურქეთისა და ეგვიპტის, სუნიტური სამყაროს ორი მნიშვნელოვანი ძალის, პოტენციალი, და ელოდება, როდის შეძლებს მათთვის შემდგომი დარტყმის მიყენებას.
ჩემი ქვეყნის თვალთახედვით, რეგიონული თანამშრომლობის გზაზე სიარული შესაძლებელია, თუმცა იდენტობითა და რელიგიით მოტივირებული დაპირისპირების დღის წესრიგი, რომელსაც ისრაელი მიჰყვება, მხოლოდ განხეთქილების გაღრმავებას იწვევს.
რეგიონის გეოპოლიტიკური ცვლილებები, აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვიდან სპარსეთის ყურემდე, ძალთა ბალანსის ხელახალ განსაზღვრას იწვევს და ისეთი აქტორები, როგორიცაა თურქეთი, უფრო აქტიურ როლს იძენენ. დასავლურმა სამყარომ უნდა გააცნობიეროს, რომ ამ პროცესებთან დაპირისპირება მილიტარიზაციის ან რელიგიური პოლარიზაციის გზით სტაბილურობას ვერ უზრუნველყოფს.
საბოლოოდ, ირანი ისწრაფვის სტაბილური რეგიონისკენ, რომელიც თავისუფალია გარე ჩარევისგან და ეფუძნება რეგიონული სახელმწიფოების თანამშრომლობას. ირანი საკუთარი სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დაცვას განიხილავს როგორც განუყოფელ უფლებას. ნამდვილი გამოსავალი არის დიალოგი, ურთიერთპატივისცემა და საერთაშორისო სამართლის პრინციპებისადმი რეალური ერთგულება — და არა ომის მასშტაბების გაფართოება.
ირანის ისლამური რესპუბლიკისგან განსხვავებით, რომელიც ცდილობს მოვლენებს რეალისტურად და ზუსტი გათვლით მიუდგეს, ამერიკის შეერთებული შტატების ზოგიერთი ოფიციალური განცხადება არ შეესაბამება არსებულ პოლიტიკურ რეალობებს. აშშ-ის თავდაცვის მინისტრი აცხადებს, რომ „ირანის რეჟიმი აღარ არსებობს“ და „მსოფლიო უკეთესი ადგილი გახდა“. თუ ეს სიტყვები სათვალავში ჩავაგდეთ, ჩნდება ლოგიკური კითხვა: თუ ირანის მმართველი სტრუქტურა აღარ არსებობს, მაშინ სამხედრო ოპერაცია ვის წინააღმდეგ მიმდინარეობს?
ომი მიმართულია ობიექტური პოლიტიკური და სამართლებრივი რეალობის წინააღმდეგ და არა წარმოსახვითი ჰიპოთეზის წინააღმდეგ. ირანის ისლამური რესპუბლიკა არის სახელმწიფო, რომელსაც გააჩნია სუვერენიტეტი, ჰყავს თითქმის 90 მილიონამდე მოსახლე და წარმოადგენს საერთაშორისო საზოგადოების ოფიციალურ წევრს. ამ რეალობის იგნორირება ვითარების სწორ ანალიზს ხელს ვერ შეუწყობს. ასეთი განცხადებები აჩენს შეშფოთებას, რომ პოლიტიკურ რიტორიკასა და სტრატეგიულ გათვლებს შორის სერიოზული განსხვავება არსებობს. საერთაშორისო უსაფრთხოების სფეროში გადაწყვეტილებების მიღება მოითხოვს მოწინააღმდეგე მხარის ზუსტ შესწავლას, შედეგების რეალისტურ შეფასებას და მარტივი პროპაგანდისტული მეთოდებისგან თავშეკავებას.
ეს მიდგომა მიუთითებს, რომ ამერიკამ ტრამპის მეშვეობით „დაუსრულებელ ომში“ ამოჰყო თავი. თუკი ასეთი ისტორიული, დემოგრაფიული და გეოპოლიტიკური მასშტაბის ქვეყანას, მხოლოდ მედია-განცხადებების საფუძველზე, „დამთავრებულად“ აღვიქვამთ, თვით ეს ფაქტი იქნება არასწორი გათვლის ნიმუში. ამ არასწორ გათვლას შესაძლოა რეგიონისა და თავად ამ გადაწყვეტილების მიმღებთათვისაც მძიმე შედეგები მოჰყვეს.
ირანი კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს, რომ ომს არ ესწრაფვის. ირანი გადაწყვეტილებებს რეალობის საფუძველზე იღებს, არა წარმოსახვის ან პროპაგანდისტული რიტორიკის მიხედვით. რეგიონული სტაბილურობა მოითხოვს ურთიერთგაგებას და ზუსტ ანალიზს, არა ემოციურ ნარატივებს. დღეს ირანი არის მდგრადი რეალობა რეგიონულ და საერთაშორისო გათვლებში; ირანი არსებობს, რადგან ირანელი ხალხი არსებობს. ეს უწყვეტობა არის წლების მანძილზე განხორციელებული აღდგენის, ორგანიზებისა და სტრატეგიული გადაწყვეტილებების შედეგი, რასაც ადგილი ერაყის ბაასისტურ რეჟიმთან თავსმოხვეული ომის შემდეგ.
ერაყთან რვაწლიანი გამანადგურებელი ომის შემდეგ, ქვეყნის ინფრასტრუქტურას სერიოზული ზიანი მიადგა. თუმცა, დაახლოებით ოთხი ათწლეულის განმავლობაში ალი ხამენეის ხელმძღვანელობით, ქვეყნის თავდაცვითი, უსაფრთხოებისა და მართვის სტრუქტურები ხელახლა ისე შეიქმნა, რომ ირანმა შეძლო გაევლო აღდგენითი ეტაპი და მნიშვნელოვანი რეგიონული მოთამაშე გამხდარიყო. ირანის სწრაფი და მრავალშრიანი რეაგირების შესაძლებლობა ნებისმიერი აგრესიის მიმართ სწორედ ამ გრძელვადიანი ორგანიზების შედეგია; ორგანიზებისა, რომელიც შეესაბამება ირანის გეოპოლიტიკურ მდებარეობას და რეგიონის უსაფრთხოების რეალობას.
დღეს ჩვენ ვართ რეგიონის გეოპოლიტიკურ ცვლილებებში ახალ შემობრუნების წერტილთან. ამ პერიოდში არ შეიძლება უგულებელყოფილ იქნას ირანის როლი. რეგიონის უსაფრთხოების სტრუქტურა ირანის პოზიციის გათვალისწინების გარეშე ნაკლული და არამდგარადია. ამავდროულად, დღევანდელი მსოფლიო აღარ არის ის, სადაც შესაძლებელი იყო რთულ მოვლენების მარტივი ახსნით, იარლიყის მიკვრით ან ხალხთა სოციალური და პოლიტიკური რეალობების უგულებელყოფით ბალანსის შეცვლა. ნებისმიერი თავდასხმა სამოქალაქო პირებზე, ბავშვებზე ან საჯარო ინფრასტრუქტურაზე არა მხოლოდ არ ქმნის ლეგიტიმურობას, არამედ გლობალურ საზოგადოებას თავდამსხმელის წინააღმდეგ განაწყობს. ბავშვების სხეულის დაზიანება ეფშტეინის კუნძულზე ან 158 გოგონას სიკვდილი მინაბის სკოლაში, ირანში, ერთი მნიშვნელობის მქონეა.
ირანი არა წარმავალი წარმოსახვების, არამედ რეალობის, ეროვნული შესაძლებლობებისა და ისტორიული გამოცდილების საფუძველზე საუბრობს. ირანის არსებობა ეროვნული ნების, სტრატეგიული ორგანიზების და გეოპოლიტიკური გარემოს ზუსტი გააზრების შედეგია — და ეს რეალობა მომავალ რეგიონულ გათვლებშიც განმსაზღვრელი იქნება.
შემდეგ ვუპასუხე დამსწრეთა შეკითხვებს. ყურადღება გავამახვილე იმ ფაქტზე, რომ ჩვენი ეროვნული სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული და საზღვაო მთლიანობის მიმართ ნებისმიერი თავდასხმა თანაბარი მნიშვნელობისაა. თუ „განცხადებაში“ სპარსეთის ყურის ნაცვლად გამოყენებული იქნება ალტერნატიული ან გამოგონილი ტერმინი, ჩვენი თვალსაზრისით ეს ნიშნავს თავდასხმას ჩვენს საზღვაო წყლებსა და სუვერენიტეტზე. ირანი არის ქვეყანა, რომელიც არ დაუშვებს, რომ საკუთარი მიწა-წყლის ნაწილი, როგორც „ზოგიერთი ქვეყნის გაურკვეველი ტერიტორია“, დაექვემდებაროს შეჭრას ან ოკუპაციას”-ამის შესახები ირანის ელჩი ა ალი მოჯანი – ზე წერს.