,,წუხელ ზუგდიდში, დადიანების ისტორიულ სასახლეში, გაიმართა აფხაზეთისადმი მიძღვნილი 2026 წლის მრავალხმიანი მუსიკალური საღამო, რომელსაც საქართველოს კულტურის სამინისტრო მასპინძლობდა. ღონისძიების საგანგებო სტუმარი გახლდათ ბატონი პაატა სალია.
იმ ღონისძიებაზე ბევრად უფრო მეტად ვიდრე ოდესმე, შევიგრძენი ქართული მრავალხმიანობისა და ჭირ-ვარამით სავსე ისტორიის უდიდესი მნიშვნელობა ქართული იდენტობის ფორმირებაში.
ქართველი ხალხი ისტორიის მანძილზე, მცირე რაოდენობისა და შეზღუდული გეოგრაფიული არეალის გამო, მუდმივი საფრთხეების წინაშე იდგა. მათი პროტესტი ხშირად მთიდან გაჟღერებულ ხმებად ისმოდა, რომლებიც ერთმანეთს ერწყმოდა და წინააღმდეგობისა და გადარჩენის სულს აცოცხლებდა. სწორედ ეს მრავალხმიანობა ქმნიდა ერთობის განცდას და ისტორიული უწყვეტობის შეგრძნებას ამყარებდა.
გუშინ, სამეგრელოს ნისლიან გარემოში, მოღრუბლული ცის ქვეშ და იმ სასახლის კედლებს შორის, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ამ მიწის ისტორიული მეხსიერების მცველი გახლდათ, ქართული მრავალხმიანობა მხოლოდ მუსიკალური შესრულება არ ყოფილა; იგი ხმიანებდა, როგორც ღრმად შემძვრელი ექო.
დადიანების საგვარეულო, რომლის ხანგრძლივი ისტორიის სიმბოლოც ეს სასახლეა, მხოლოდ ადგილობრივი ფეოდალური ოჯახი არ ყოფილა. ისინი კავკასიის ისტორიის რთულ ეპოქებში ქართული იდენტობისა და სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის დაცვის ერთ-ერთ მთავარ საყრდენს წარმოადგენდნენ. ისტორიის აღმავლობისა და დაღმასვლის პერიოდში მათ რთული და ზოგჯერ ბედისწერის განმსაზღვრელი ურთიერთობები ჰქონდათ ირანის ხელისუფლებებთან. სწორედ ეს ისტორიული კავშირებია, რომლებიც ადამიანს ახსენებს, რომ კავკასიის გაგება მისი ღრმა ისტორიული ფენების გააზრების გარეშე შეუძლებელია.
წუხელ ეს გაბმული ხმები, ის მელოდიები, რომლებიც თითქოს მთებიდან და საუკუნეების სიღრმიდან მოისმოდა, ჩემთვის მუსიკაზე მეტი იყო. ეს ისტორიის ენა იყო, რომელშიც „ტანჯვა“ მხოლოდ განცდა კი არა, ქართული იდენტობის ლექსიკის ნაწილია.
ამ მუსიკაში ადამიანი გრძნობს, თუ როგორ ინახავს ერი თავის ისტორიულ ტკივილებს, ომებს, განშორებებს, წინააღმდეგობასა და იმედებს არა წიგნებში, არამედ ხმაში.
ალბათ სწორედ ამიტომ არის შეუძლებელი ქართული საზოგადოების გაგება მისი ხანგრძლივი ისტორიის, ტკივილით აღსავსე მეხსიერებისა და ღრმა კულტურული სულის გათვალისწინების გარეშე. საქართველო უნდა იკითხო არა მხოლოდ მიმდინარე პოლიტიკაში, არამედ მის მუსიკაში, ეკლესიაში, მთებში და ხალხის ისტორიულ მეხსიერებაში”-წერს ირანის ელჩი საქართველოში ალი მოჯანი.

