ირან-საქართველოს ურთიერთობები, რეგიონული პროცესები და ახალი ინიციატივები-11 ივნისს ირანის ელჩის პრესკონფერენცია გაიმართება

„ახლა ჩვენ გვაქვს კანონი, რომელსაც უმრავლესობამ დაუჭირა მხარი და რომელიც LRT-ის მიერ საბიუჯეტო სახსრების უფრო ეფექტურად გამოყენებას უზრუნველყოფს“.საპროტესტო აქციების ორგანიზატორები, მათ შორის პროფესიონალ ჟურნალისტთა ასოციაცია (ŽPA), ისევე როგორც LRT-ის თანამშრომელთა საპროტესტო კომიტეტი, კომპრომისულ ცვლილებებს მიესალმნენ და განაცხადეს, რომ დემონსტრაციებმა შედეგი გამოიღო და საზოგადოებრივ მაუწყებელზე კონტროლის დამყარების გეგმები ჩაშალა. რა ცვლილებებია მიღებული? LRT-ის შესახებ კანონში თავდაპირველად შეთავაზებული ცვლილებები, ძირითადად, გენერალური დირექტორის დანიშვნისა და გათავისუფლების წესის შეცვლაზე იყო ფოკუსირებული. თუმცა, გასული წლის დეკემბერში დაწყებული საპროტესტო აქციების შემდეგ, შეიქმნა ამ საკითხზე მომუშავე საპარლამენტო ჯგუფი, რომელმაც საკანონმდებლო ცვლილებების ჩარჩოები გააფართოვა.ზოგიერთი ყველაზე სადავო წინადადება გულისხმობდა სარედაქციო ზედამხედველობის დაწესებას და ხელშეკრულებების მთავრობასთან შეთანხმების ვალდებულებას, მაგრამ მოგვიანებით ისინი კანონპროექტიდან ამოიღეს. ახალი კანონის თანახმად, LRT-ის სამეთვალყურეო საბჭოს (ქართული ანალოგი -„სამეურვეო საბჭო“ - რედ.) წევრთა რაოდენობა 12-დან 15-მდე გაიზრდება. არასამთავრობო ორგანიზაციები სამეთვალყურეო საბჭოში დამატებითი წევრების წარდგენის უფლებას მიიღებენ, თუმცა საბჭოს წევრთა უმრავლესობას კვლავ პოლიტიკოსები დანიშნავენ. საბჭოს წევრების უფლებამოსილების ვადა ექვსიდან ოთხ წლამდე შემცირდება და ზედიზედ მაქსიმუმ ორი ვადით საქმიანობის ლიმიტი დაწესდება. გამკაცრდება რეპუტაციისა და კომპეტენციის მოთხოვნები. LRT-ის საბჭოს ექნება უფლება, მომდევნო გენერალური დირექტორის ასარჩევად კენჭისყრა ღია ან ფარული წესით ჩაატაროს. ადმინისტრაციული საქმიანობისთვის, საბჭოს ექნება სპეციალური ოფისი. ერთსა და იმავე პირს შეუძლია, LRT-ის ხელმძღვანელის პოსტი ეკავოს ზედიზედ არაუმეტეს ორი ვადით და მისი გათავისუფლება უფრო გამარტივდება, მათ შორის იმ შემთხვევაში, თუ ის მოთხოვნებს ვერ დააკმაყოფილებს ან სერიოზულ დარღვევას ჩაიდენს. ახალი დებულებები გავრცელდება LRT-ის მოქმედ ხელმძღვანელზეც, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამჟამინდელი გენერალური დირექტორის გათავისუფლებაც უფრო ადვილი ხდება. ასევე შეიქმნება ხუთწევრიანი LRT-ის მმართველთა საბჭო. კანონში ჩაიწერა LRT-ის მისია და ვალდებულება - მან უნდა უზრუნველყოს საზოგადოების უფლება, იყოს ინფორმირებული; განამტკიცოს დემოკრატია, მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობა, კულტურა და ენა; ებრძოლოს დეზინფორმაციას პლურალიზმის, მიუკერძოებლობისა და ადამიანის უფლებების პრინციპებზე დაყრდნობით. სარედაქციო გადაწყვეტილებები დაეფუძნება სარედაქციო პოლიტიკის ახალ სახელმძღვანელო მითითებებს, რომლებსაც რადიოს, ტელევიზიისა და ციფრული დეპარტამენტების მთავარი რედაქტორები დაამტკიცებენ.LRT-ის თანამშრომლებისა და მედიის თავისუფლების დამცველი ორგანიზაციების მოწოდებების მიუხედავად, რომ გენერალური დირექტორის ამრჩევი სამეთვალყურეო საბჭო დეპოლიტიზებული ყოფილიყო, მისი შემადგენლობა მხოლოდ ნაწილობრივ შეიცვლება - მასში სამოქალაქო საზოგადოების მეტი წარმომადგენელი შევა, თუმცა საბჭოში დომინანტური მდგომარეობა კვლავ პოლიტიკური კვოტით დანიშნულ წევრებს ექნებათ.„პარლამენტი და პრეზიდენტი სამეთვალყურეო საბჭოს 15-დან 8 წევრს წარადგენენ, რაც ნიშნავს, რომ მაუწყებლის დამოუკიდებლობას მყარი ინსტიტუციური საფუძველი“ დააკლდება, - ნათქვამია ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“-ს (RSF) მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.RSF-მა ასევე განმარტა, რომ საკანონმდებლო ცვლილებების დაუყოვნებლივ ძალაში შესვლა შეიძლება გამოყენებულ იქნას მოქმედი გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან გადასაყენებლად, რაც ევროპული მედიის თავისუფლების აქტს (EMFA) ეწინააღმდეგება. ვენეციის კომისიამ და RSF-მა, რომლებმაც ცვლილებების უკან გაწვევა მოითხოვეს, ხაზი გაუსვეს, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლების მმართველი სტრუქტურები პოლიტიკური ჩარევისგან დაცულები უნდა იყვნენ.LRT-ის გენერალურმა დირექტორმა, მონიკა გარბაჩაუსკაიტე-ბუდრიენემ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ცვლილებები, მათ შორის ახალი მმართველთა საბჭო, „გადამხდელებს წელიწადში დამატებით 300 000 ევროდ დაუჯდებათ, ამასთანავე უფრო დამძიმებული და ნელი გახდება გადაწყვეტილების მიღების პროცესი“.„LRT-ის ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა შესუსტდა, ხოლო მისი მართვა სრულიად ზე-ბიუროკრატიზებული გახდა“, - დაწერა მან სამშაბათს ფეისბუქზე და დასძინა, რომ იმედოვნებს, ოპონენტები ამ გადაწყვეტილებას საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივრებენ.აქცია „შორს ხელები სიტყვის თავისუფლებისგან“, რომელიც ვილნიუსში, საკათედრო ტაძრის მოედანზე გაიმართა ფოტოს ავტორი: ე. ბლაჟისი / LRTრატომ ხდება ცვლილებები საზოგადოებრივ მაუწყებელში? გასულ წელს პოლიტიკოსებმა პირველად გამოაცხადეს, რომ გენერალური დირექტორის გადაყენების პროცედურის გამარტივებას გეგმავდნენ და განმარტეს, რომ ეს კეთდებოდა ფინანსური აუდიტის პასუხად, რომელმაც ხარვეზები გამოავლინა.აღსანიშნავია, რომ აუდიტმა ადმინისტრაციული ცვლილებების რეკომენდაცია ნამდვილად გასცა, თუმცა უფრო მკაცრი სარედაქციო ან მენეჯერული კონტროლი არ მოუთხოვია.კრიტიკოსების თქმით, კანონმდებლები დირექტორის გადაყენებას იმ ბრალდებების ფონზე ცდილობდნენ, რომლის მიხედვითაც, LRT უფრო კრიტიკული იყო „სოციალ-დემოკრატების“ ხელმძღვანელობით მოქმედი მთავრობისა და ქვეყნის პრეზიდენტის მიმართ, რომელმაც მმართველი კოალიციის ფორმირებაში აქტიური როლი ითამაშა.თუმცა, ადრინდელმა აუდიტმა LRT-ის პოლიტიკურ ნეიტრალიტეტში ხარვეზები ვერ აღმოაჩინა. სამაგიეროდ, თავად ასეთი მოკვლევის დაწყების გადაწყვეტილება მკაცრად გააკრიტიკეს და სარედაქციო გადაწყვეტილებებზე პოლიტიკური ზედამხედველობისა და თვითცენზურის წახალისებად შეაფასეს. რამდენად დიდი იყო წინააღმდეგობა? საპროტესტო აქციები გასული წლის დეკემბერში დაიწყო და მიმდინარე წლის აპრილამდე გაგრძელდა; პოლიციისა და მედიის შეფასებით, შედარებით ფართომასშტაბიან მიტინგებზე 10 000-დან 30 000-მდე ადამიანი იკრიბებოდა. პეტიციას ხელი 145 000-ზე მეტმა მოქალაქემ მოაწერა, რაც მას ქვეყანაში დღემდე ყველაზე პოპულარულ ონლაინ პეტიციად აქცევს.ბევრი მათგანი, ვინც ქუჩაში გამოვიდა, აცხადებდა, რომ ეს ცვლილებები წარმოადგენდა ანტიდემოკრატიული რეფორმების ნაწილს, რომლებსაც მოქმედ მთავრობაში მყოფი პოპულისტები, „სოციალ-დემოკრატების“ ხელმძღვანელობით, ატარებდნენ.2026 წლის აპრილში, ევროპარლამენტმაც მიიღო რეზოლუცია, რომელიც კანონპროექტს აკრიტიკებდა, ხოლო ადგილობრივმა და საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, მათ შორის ევროპის მაუწყებელთა კავშირის (EBU) წევრებმა, ამ ცვლილებების სრულად გაუქმება მოითხოვეს.

აშშ-ის კალიფორნიის შტატში მომხდარმა ტრაგედიამ საზოგადოება შეძრა. სამართალდამცველებმა ერთ-ერთ საცხოვრებელ სახლში ოთხი ადამიანის ცხედარი აღმოაჩინეს. დაღუპულებს შორის იყვნენ ოჯახის წევრები - მამა, ორი მცირეწლოვანი ბავშვი და დედა.გამოძიების წინასწარი ინფორმაციით, ქალი ჯერ მეუღლესა და შვილებს გაუსწორდა, შემდეგ კი სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. გარდაცვლილ ბავშვებს შორის ერთ-ერთი სულ რამდენიმე დღის ახალშობილი იყო.პოლიციის ცნობით, ძალადობრივი შეღწევის კვალი არ აღმოჩენილა, რის გამოც გამოძიება თავდაპირველად ოჯახურ ტრაგედიას განიხილავს. სამართალდამცველები ამ ეტაპზე სწავლობენ ოჯახის წევრების გარემოცვას, სამედიცინო ისტორიას და სხვა გარემოებებს, რომლებმაც შესაძლოა მომხდარის მიზეზებზე მიანიშნოს.მეზობლების თქმით, ოჯახი გარედან ჩვეულებრივ ცხოვრებას ეწეოდა და მსგავსი ტრაგედიის ნიშნები არავის შეუმჩნევია. გამოძიება გრძელდება და სამართალდამცველები მომხდარის ზუსტ მოტივს ადგენენ.

„ბიბისი“ სასამართლოში ტრამპის გარემოცვის დაკითხვას ითხოვს, – ამის შესახებ „ბლუმბერგი“ წერს.როგორც გამოცემა წერს, ბოლო კვირების განმავლობაში „ბიბისიმ“ 47 პირს გაუგზავნა სასამართლოზე გამოცხადების მოთხოვნა, მათ შორის ივანკა ტრამპსა და ჯარედ კუშნერს.„ბლუმბერგის“ ინფორმაციით, ტელეკომპანია ცდილობს, მოიპოვოს ინფორმაცია იმის შესახებ, რა განზრახვები და დამოკიდებულება ჰქონდა ტრამპს 2021 წლის 6 იანვარს, კაპიტოლიუმის შტურმამდე ცოტა ხნით ადრე სიტყვით გამოსვლის დროს.ტრამპისა და „ბიბისის“ იურისტებმა სასამართლო მოსმენის ჩატარება მოითხოვეს. ტრამპის მხარე აცხადებს, რომ ტელეკომპანიის ქმედებები „კომპრომატების ძიებას“ წარმოადგენს, „ბიბისი“ კი მიიჩნევს, რომ ტრამპის სარჩელმა მისი ქცევისა და განზრახვების შესწავლა სამართლებრივად რელევანტური გახადა.ტელეკომპანიის განცხადებით, საქმის მოსაგებად ტრამპმა უნდა დაამტკიცოს, რომ 2021 წლის 6 იანვარს კაპიტოლიუმში განვითარებული არეულობის წახალისებაში ან პროვოცირებაში მონაწილეობა არ მიუღია.როგორც „ბლუმბერგი“ წერს, „ბიბისის“ პოზიციაა, რომ ტრამპის იმდროინდელი ქცევა და განცხადებები შესაძლოა, მნიშვნელოვანი იყოს იმის დასადგენად, იყო თუ არა სადავო ვიდეომასალა არსებითად მცდარი ან შეცდომაში შემყვანი.ტრამპის იურისტების განცხადებით, „ბიბისი“ პასუხისმგებელია პრეზიდენტ ტრამპის მიმართ განზრახ ცილისწამებისთვის, რომელიც, მათი თქმით, მისი გამოსვლის დამახინჯებითა და მანიპულირებით განხორციელდა. მათივე შეფასებით, ვერც ერთი სამართლებრივი მანევრი ვერ შეცვლის ამ ფაქტს.შეგახსენებთ, ფლორიდის სასამართლოში შეტანილი სარჩელის თანახმად, ტრამპმა „ბიბისი“ ცილისწამებასა და სავაჭრო პრაქტიკის შესახებ კანონის დარღვევაში დაადანაშაულა. აშშ-ის პრეზიდენტი ტელეკომპანიისგან ათ მილიარდ დოლარს მოითხოვს.

რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიტროპოლიტ ილარიონს, რომელიც „თეთრი ნივთიერების“ ფლობისთვის, 24 მაისს ჩეხეთში დააკავეს, სინამდვილეში კოკაინი გადაჰქონდა. ამის შესახებ პოლიციამ ჩეხური ყოველდღიური გამოცემა Denik N-ის მოთხოვნის საპასუხოდ განაცხადა.„სასამართლო ექსპერტიზამ აჩვენა, რომ ამოღებული თეთრი ფხვნილი კოკაინია. საუბარია რამდენიმე გრამზე, რომელიც მანქანაში ვიპოვეთ და ამოვიღეთ“, - აღნიშნა ჩეხეთის პოლიციამ.მიტროპოლიტი ილარიონი, პრაღის მახლობლად, პოლიციაში ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი შეტყობინების საფუძველზე დააკავეს. მისი ავტომანქანის ჩხრეკისას, სამართალდამცველებმა თეთრი ფხვნილის შემცველი სამი პაკეტი იპოვეს (მიტროპოლიტის პრესსამსახურმა ოთხი პაკეტი დაასახელა - რედ.).დაკავებიდან ორი დღის შემდეგ, ილარიონი გაათავისუფლეს და ის ამჟამად მოსკოვში იმყოფება.2025 წელს, ილარიონი, სექსუალური შევიწროების შესახებ ბრალდებების გამო, ბუდაპეშტ-უნგრეთის ეპარქიის ხელმძღვანელის მოვალეობიდან გაათავისუფლეს და ჩეხეთში, კარლოვი ვარის წმინდა პეტრესა და პავლეს ეკლესიაში გადააყვანეს. ილარიონმა ეს ბრალდებები უარყო. უნგრეთში ყოფნისას, მან უნგრეთის მოქალაქეობა მიიღო და რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და პატრიარქ კირილეს ინტერესებს ლობირებდა.როგორც „რადიო თავისუფლების“ რუსული სამსახური რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქ კირილეს სპეციალურ განკარგულებაზე დაყრდნობით იტყობინება, დაკავების შემდეგ მიტროპოლიტი ილარიონი, „ობიექტური გარემოებების გამო“, ჩეხეთში მსახურებას ვეღარ შეძლებს და ამიტომ, მას სამოღვაწეოდ სამხრეთ ამერიკის ეპარქიაში აგზავნიან.„თქვენ დაგეკისრათ მსახურება წმინდა მოციქულების, პეტრესა და პავლეს სახელობის ეკლესიაში ქალაქ სანტა-როზაში (ბრაზილია) და წმინდა მოციქულისა და მახარებლის, იოანეს სახელობის ეკლესიაში ქალაქ კამპინა-დას-მისონესში (ბრაზილია), სადაც უნდა იცხოვროთ კიდეც“, - ნათქვამია პატრიარქ კირილეს სპეციალურ განკარგულებაში.

აშშ-ის პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის განცხადებით, რუსეთისა და უკრაინის ლიდერები ახლა თავად უნდა გაერკვნენ ომის საკითხში. ამის შესახებ დონალდ ტრამპმა ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა.ტრამპს ჰკითხეს, სურს თუ არა მას, რომ ვოლოდიმირ ზელენსკი და ვლადიმერ პუტინი ერთმანეთს თავდაპირველად აშშ-ს მონაწილეობის გარეშე შეხვდნენ.„არ მაქვს პრეტენზია. დაე, თავად გაერკვნენ. სწორედ მე მივიყვანე ისინი ამ მდგომარეობამდე, და მგონია, რომ ყველაფერი მოგვარდება“, – უპასუხა ამერიკის პრეზიდენტმა.ტრამპმა ასევე გამოთქვა რწმენა, რომ ახლა ახლოვდება მომენტი, როდესაც რუსეთსა და უკრაინას შორის საკითხი გადაწყდება.„ეს არის ომი, რომელიც არასოდეს არ უნდა მომხდარიყო. ის არასოდეს მოხდებოდა, მე რომ პრეზიდენტი ვყოფილიყავი, მაგრამ მგონია, რომ ყველაფერი მოგვარდება“, – თქვა  ტრამპმა.