ორშაბათი, ივნისი 1, 2026

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს-ამის შესახებ ინფორმაციას 1tv ავრცელებს.

ნათქვამია, რომ წიგნი ყდით არასოდს უნდა განსაჯოთ, მაგრამ თურმე, ზოგჯერ არც მის ფურცლებზე დაწერილ სიტყვებს დაეჯერება.

რამდენიმე დღის წინ, კალიფორნიელმა მცნიერებმა მე-11 საუკუნის რელიგიური ტექსტების შემცველი წიგნის კვლევა დაიწყეს. ერთი შეხედვით, ეს გამძლე წიგნი ფასდაუდებელ ისტორიულ არტეფაქტს ჰგავს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ვითარება იმაზე გაცილებით სხვანაირია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რელიგიური ხელნაწერი შენიღბულია: უძველესი საფარი ქვეშ სიმართლეს მალავს — ჩანაწერებს ადამიანის შესახებ, რომელიც ამ წიგნამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე მოღვაწეობდა და მიჩნეულია თანამედროვე სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთ მამად.

ეს გახლდათ  კლავდიუს გალენოსი— მე-2 საუკუნეში რომის იმპერიაში მოღვაწე ბერძენი ექიმი და ფილოსოფოსი, რომელიც თავის სწავლებითა და ნაშრომებით ანტიკურ ხანის მედიცინის ერთ-ერთი უდიდეს კლასიკოსად იქცა.

მაგრამ ისტორიამ ბევრი რამ მაინც ვერ შემოგვინახა.

პერგამენტი აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის SLAC-ის ეროვნული აქსელერატორის ლაბორატორიის მეცნიერებმა შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ხელნაწერი შეიცავდა გალენოსის სწავლებებს, რომელიც მისი სიკვდილიდან საუკუნეების შემდეგ, უცნობი ადამიანის მიერ იყო შესრულებული. საოცარი კი ისაა, რომ გალენოსის სწავლებაზე გადაწერილი იყო ფსალმუნები.

საფარის ქვეშ მოქცეული გალენოსის სამედიცინო ტრაქტატები შესრულებულია ძველ სირიულ ენაზე, მე-6 საუკუნეში, ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მოქმედ წმინდა ეკატერინეს მონასტერში.

მაგრამ დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, მე-11 საუკუნეში, მელანი ფურცლებიდან წაუშლიათ და ზედ ფსალმუნები გადაუწერიათ. თითქმის გადაჭრით შეიძლება ითქვას, რომ მიზეზი ეკონომიკურია — პერგამენტი სულაც არ ღირდა იაფი.

დაახლოებით ათი წელიწადია, მეცნიერები და სწავლულები მულტისპექტრულ ვიზუალიზაციას იყენებდნენ საფარის ქვეშ არსებული გახუნებული უძველესი ტექსტის აღსადგენად.

ბოლოსდაბოლოს, ამის მიღწევა შესაძლებელი გახდა SLAC-ის სტენფორდის სინქროტრონული რადიაციის სინათლის წყაროს საშუალებით. შედეგად, ადვილად გაიშიფრა დამალული ხელნაწერი.

პერგამენტის თავდაპირველი წარწერების უკიდურესად უმნიშვნელო კვალის გამოსავლენად, მკვლევრებმა გამოიყენეს ციკლურ ნაწილაკთა აქსელერატორის მიერ წარმოქმნილი რენტგენული სხივები. შედეგად, მათ თვალწინ გადაიშალა თითქმის 2000 წლის წინ არსებული სამედიცინო ცოდნის ამსახველი უპრეცედენტო ხედები.

მოცემულ ფოტოზე ვერტიკალურად დახრილი სიმბოლოები ასახავს მე-11 საუკუნის რელიგიურ ტექსტებს, მკრთალი, ჰორიზონტალური ხაზები კი მის ქვეშ დამალული გალენის ტრაქტატების სირიულ თარგმანს.

დაკარგული ტექსტის პოვნის წინა მცდელობისას არაერთხელ გამოიყენს ულტრაიისფერი, ხილული თუ ინფრაწითელი სინათლის ტალღის სიგრძები, მაგრამ ამაოდ, ტექსტის პოვნა ყოვლ ჯერზე შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ბოლოს მიღწეული შედეგები აბსოლუტურად განსაცვიფრებელია, როგორც იქნა, ჩვენ წინაშეა მართლაც უნიკალური ტექსტი“, — უთხრა მანჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევარმა პტერ პორმანმა Newsweek-ს.

ახალი ტექნოლოგიით ვიზუალიზაციას 10 საათი დასჭირდა. ანალიზი ჩაუტარდა წიგნის 26 გვერდს. მკვლევართა წინაშე წარსდგა ხელნაწერი, რომელიც ათასი წელა, არავის უნახავს.

თუ ყველაფერი წარმატებით დასრულდა, სრულიად ახალი თავი გაიხსნება მედიცინის უძველესი ფუძემდებლების ჩვენეულ გაგებაში. არ დაგავიწყდეთ, რომ დღის სინათლის ხილვას კიდევ 200 გვერდის ქვეშ დამალული წარწერები ელოდება და ვინ იცის, რამდენ საიდუმლოს შეიძლება აეხადოს ფარდა?

„კლავდიუს გალენოსი დანამდვილებით არის ყველა დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ექიმი“, — განუცხადა პორმანმა Newsweek-ს.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

მეცნიერების მტკიცებით, ბავშვის IQ დამოკიდებულია დედის სისხლის ჯგუფზე – რა წერია კვლევაში

ბავშვის შესაძლებლობების დაახლოებით 70% დედისგან არის გადაცემული და ისინი დიდწილად განისაზღვრება ქალის სისხლის ჯგუფის მიხედვით.ეს კვლევა აშშ-ს სტენფორდის უნივერსიტეტის გენეტიკოსებმა გამოაქვეყნეს. მათმა ნაშრომმა აჩვენა, რომ დედები, რომლებსაც აქვთ პირველი სისხლის ჯგუფი, უფრო მაღალი IQ-ის მქონე შვილებს აჩენენ.ამრიგად, პირველი სისხლის ჯგუფის ქალების ბავშვებს აქვთ ინტელექტის მაღალი დონე. ეს გამოწვეულია იმით, რომ ასეთი დედებისთვის უფრო რთულია დაორსულება, რაც განაპირობებს უკეთესი ხარისხის ემბრიონების ბუნებრივ შერჩევას.მათი შვილები არა მხოლოდ უფრო ჭკვიანები არიან, არამედ აქვთ უფრო ძლიერი იმუნური სისტემა და ხშირად აჩვენებენ მოტორული კოორდინაციის მაღალ დონეს და აქვთ სხვადასხვა ნიჭი, მათ შორის კრეატიულობა და ინტელექტუალური შესაძლებლობები.მეოთხე ჯგუფის სისხლის მქონე ქალები ყველაზე ხშირად აჩენენ სპორტსმენებს, ამ ჯგუფის სისხლი ითვლება "ყველაზე ახალგაზრდა" და უიშვიათესად.სისხლის მესამე ჯგუფის მქონე დედების შთამომავლები უფრო შემოქმედებითად არიან განვითარებულნი, მათი შვილები ხშირად ხდებიან მხატვრები და პოეტები.

ცვლილებები, რომლებიც საქართველოში ხვალიდან, 1-ელი ივნისიდან ამოქმედდება

მიმდინარე წლის ივნისიდან საქართველოში რამდენიმე ახალი რეგულაციის ამოქმედება იგეგმება.ცვლილებები შეეხება საჯარო სივრცეში აზრის გამოხატვას, საყოველთაო ჯანდაცვის პირობებს, მართვის მოწმობის გამოცდის წესებს და ასევე ტურისტული სექტორის წარმომადგენლებს.„ბიზნესპრესნიუსი“ გთავაზობთ ინფორმაციას, ამ ცვლილებების შესახებ, რომელთა ამოქმედებაც 2026 წლის ივნისშია დაგეგმილი.საჯარო სივრცეში განცხადებების მონიტორინგი2026 წლის 1-ლი ივნისიდან საჯარო სივრცეში შეურაცხმყოფელი და ღირსების შემლახველი განცხადებების მონიტორინგი და მასზე სამართლებრივი რეაგირება დაიწყება. ეს ფუნქცია შს სამინისტროს ფარგლებში არსებულ ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტს დაეკისრა.ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტის ამოცანა იქნება ასევე საჯაროდ ძალადობის ან სიძულვილის მოწოდების დანაშაულის ნიშნების შემცველ ფაქტებზე დროული რეაგირება და გამოძიების ეფექტიანობის უზრუნველყოფა.მართვის მოწმობის გამოცდის წესები იცვლება2026 წლის 15 ივნისიდან საქართველოში მართვის მოწმობის გამოცდის წესები იცვლება. შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანების მიხედვით, ახალი წესები როგორც თეორიულ, ასევე პრაქტიკულ გამოცდებს შეეხება.კერძოდ, ბრძანების მიხედვით, B და B1 კატეგორიის თეორიულ გამოცდაზე კანდიდატს 30-კითხვიან ტესტში მაქსიმუმ 5 შეცდომის დაშვების უფლება ექნება. გამოცდა ჩაბარებულად ჩაითვლება, თუ კანდიდატი 30 წუთში მინიმუმ 25 სწორ პასუხს გასცემს. მანამდე, სავალდებულო 27 სწორი პასუხი იყო.ამასთან, იცვლება პრაქტიკული გამოცდის შეფასების წესიც. ახალი რეგულაციით, თუ კანდიდატი გარკვეულ მოთხოვნას პირველად არასათანადოდ შეასრულებს, გამომცდელს შეეძლება მას დამატებითი შესაძლებლობა მისცეს შეცდომის გამოსასწორებლად.გარდა ამისა, პრაქტიკულ გამოცდაზე მსუბუქი შეცდომების დასაშვები ზღვარი იზრდება. თუ მანამდე კანდიდატს გამოცდაზე მხოლოდ 12 მსუბუქი შეცდომის დაშვების უფლება ჰქონდა, ახლა 15 ან მეტი მსუბუქი შეცდომის შემთხვევაში ჩაიჭრება.როგორც დოკუმენტშია აღნიშნული, ცვლილებები ასევე ეხება პრაქტიკული გამოცდის მეორე ეტაპზე რიგების დაჯავშნას. ბრძანების მიხედვით, მომსახურების სააგენტო სპეციალური ალგორითმით განსაზღვრავს კანდიდატებისთვის ადგილების განაწილებას, რათა რიგები უფრო თანაბრად გადანაწილდეს.გარდა ამისა, მომსახურების სააგენტოს ინფორმაციით, 2026 წლის ივნისიდან ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით მხოლოდ გეგმური გამოცდები ჩატარდება. რაც შეეხება არაგეგმურ გამოცდას, მისი ჩაბარების შესაძლებლობა მოქალაქეებს მხოლოდ შაბათ დღეს ექნებათ.გარკვეული პირები საყოველთაო ჯანდაცვით ვეღარ ისარგებლებენ2026 წლის 1-ელი ივნისიდან ის პირები, რომლებიც საქართველოს ფარგლებს გარეთ უწყვეტად 6 თვეზე მეტი ვადით იმყოფებიან, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამით აღარ ისარგებლებენ. შესაბამისი დადგენილება მთავრობამ იანვარში მიიღო.„2026 წლის 1-ელი ივ­ნი­სი­დან ყო­ველ­თვი­უ­რად, გან­მა­ხორ­ცი­ე­ლებ­ლის მიერ გან­ხორ­ცი­ელ­დეს სა­ყო­ველ­თაო ჯან­მრთე­ლო­ბის დაც­ვის გეგ­მუ­რი ამბულატო­რი­უ­ლი მომ­სა­ხუ­რე­ბის ფარ­გლებ­ში ბე­ნე­ფი­ცი­არ­თა რეგისტრაციის მო­დუ­ლი­დან იმ ბე­ნე­ფი­ცი­არ­თა რე­გის­ტრა­ცი­ის შე­ჩე­რე­ბა, რომ­ლე­ბიც იმ­ყო­ფე­ბი­ან ქვეყ­ნის ფარ­გლებს გა­რეთ 6 თვე და მეტი ვა­დით უწყვე­ტად.მო­სარ­გებ­ლის ხე­ლა­ხა­ლი რე­გის­ტრა­ცია ხორ­ცი­ელ­დე­ბა „სა­ყო­ველ­თაო ჯან­დაც­ვა­ზე გა­დას­ვლის მიზ­ნით გა­სა­ტა­რე­ბელ ზო­გი­ერთ ღო­ნის­ძი­ე­ბა­თა შე­სა­ხებ“ სა­ქარ­თვე­ლოს მთავ­რო­ბის 2013 წლის 21 თე­ბერ­ვლის №36 დად­გე­ნი­ლე­ბით დამ­ტკი­ცე­ბუ­ლი პროგ­რა­მის 23-ე მუხ­ლის მე-4 პუნ­ქტით გან­სა­ზღვრუ­ლი პი­რო­ბე­ბის შე­სა­ბა­მი­სად,“ - ნათქვამია დადგენილებაში.სავალდებულო ხდება გიდების სერტიფიცირება2026 წლის ივნისიდან გიდების სერტიფიცირების ვალდებულება ამოქმედდება. ამ წესის დარღვევისთვის, გარკვეული ჯარიმებიცაა გათვალისწინებული.კერძოდ, ვალდებულება შეეხება იმ პირებს, რომლებიც სამთო გამყოლის, სათხილამურო გამყოლისა და ალპური გამყოლის საქმიანობას ახორციელებენ.

პატარა დაჩის საზოგადოების დახმარება სჭირდება

ს ა ს წ რ ა ფ ო ა#თანხასვერვაგროვებთ #უსახსრობისგამოშვილსვერვშველიღვიძლის დაშლის საფრთხის წინაშე ვართ, გთხოოვთ თქვენ ხართ, ჩემი შვილის ერთადერთი შანსი თქვენ ხართ, ერთადერთი საცხოვრებელი გავყიდეთ, მართლა მეტი გზა არ გვაქვს. გთხოვთ ყველას ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით დაგვიკავშირდითჩემი საკონტაქტო ნომერია 591807896 დედა.თანხის ჩარიცხვა შეგიძლიათ მითითებულ ანგარიშებზე:პირადი ნომერი :01019058677 - დედა ნათია თანდაშვილისაქართველოს ბანკი:GE49BG0000000534228883#GE49BG0000000534228883თიბისი:GE66TB7561245063300016#GE66TB7561245063300016მიმღები ნათია თანდაშვილი - დედა.

დღეს საღამოს პატივი მქონდა მონაწილეობა მიმეღო საქართველოს პოლიციელის დღისადმი მიძღვნილ ღონისძიებაში

დღეს საღამოს პატივი მქონდა მონაწილეობა მიმეღო საქართველოს პოლიციელის დღისადმი მიძღვნილ ღონისძიებაში. ზოგიერთი ზედაპირული წარმოდგენისგან განსხვავებით, პოლიცია ნებისმიერ ქვეყანაში მხოლოდ სამართალდამცავი უწყება არ არის; იგი მოქალაქეთა ფიზიკური, ფსიქოლოგიური და სოციალური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საყრდენს წარმოადგენს. უსაფრთხოება არის სიმშვიდის, განვითარების და საზოგადოებრივი ნდობის აუცილებელი წინაპირობა, ხოლო მისი უზრუნველყოფა პასუხისმგებლიანი და თავდადებული ადამიანების გარეშე შეუძლებელია. ისეთ ქვეყანაში, როგორიც საქართველოა, რომელიც ყოველწლიურად უამრავ ტურისტსა და უცხოელ ვიზიტორს მასპინძლობს, პოლიციისა და მასთან დაკავშირებული მრავალფეროვანი სტრუქტურების როლი საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვაში, მოქალაქეთა და ტურისტთა უფლებების უზრუნველყოფასა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების განმტკიცებაში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. თითოეულ მოქალაქესა თუ ვიზიტორს მხოლოდ მაშინ შეუძლია სრულად ისარგებლოს საკუთარი უფლებებით, როდესაც მას აქვს ნდობა, რომ პოლიციას მიმართავს და მისგან სათანადო სამართლებრივ მხარდაჭერას მიიღებს. დღეს მსოფლიოს არაერთი ქვეყანა დგას ისეთი გამოწვევების წინაშე, როგორიცაა ორგანიზებული დანაშაული, მაფიოზური ქსელები, ძალადობა და უსაფრთხოების ახალი პრობლემები. ამ გამოწვევების პირისპირ დგანან ქალები და კაცები, რომლებიც დღე და ღამე, მაღალი პასუხისმგებლობით, პროფესიონალიზმითა და თავდადებით, საკუთარი ხალხისა და ქვეყნის დასაცავად მსახურობენ. დღევანდელი ღონისძიება მხოლოდ ერთი ორგანიზაციის აღნიშვნა არ ყოფილა; იგი იყო პატივის მიგება იმ ოფიცრების, მეთაურებისა და სპეციალური დანიშნულების თანამშრომლების მიმართ, რომლებმაც საქართველოსა და ქართველი ხალხის სამსახურში სიცოცხლე გაიღეს ან მძიმე დაზიანებები მიიღეს და მრავალი სირთულე გადაიტანეს. რაც ჩემთვის განსაკუთრებით ღირებული და შთამბეჭდავი იყო, გახლდათ საქართველოს ხელისუფლების მიერ ამ სამსახურის ადამიანური განზომილების ხაზგასმა. განსაკუთრებული პატივისცემითა და მადლიერებით მოიხსენიეს პოლიციელთა მეუღლეები, შვილები, მშობლები და ოჯახის წევრები, რომელთაც ამ რთულ გზაზე მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით და არაერთი სირთულის ატანა უწევთ. უსაფრთხოების დამცველთა დაფასება ადამიანური ღირებულებების, პასუხისმგებლობისა და თავდადებისადმი პატივის მიგებას ნიშნავს — ღირებულებებისა, რომლებსაც საზღვრები არ გააჩნიათ და რომლებიც ყველა ქვეყნის მიერ არის აღიარებული. ღონისძიებიდან დაბრუნების შემდეგ საელჩოს დაცვის პოლიციას მათი პროფესიული დღე მივულოცე და მადლობა ვუთხარი.

მამუკა ხაბარელი – საქართველოს ბიატლონის ეროვნული ფედერაცია ყველაფერს გააკეთებს, რომ ჩვენმა ქვეყანამ სპორტის ამ დისციპლინაში ღირსეული ადგილი მოიპოვოს

ბიატლონის საერთაშორისო ფედერაციასთან თანამშრომლობით, ყველაფერს გავკეთებთ, რათა ჩვენმა ქვეყანამ ღირსეული ადგილი დავიკავოს სპორტის ამ დისციპლინაში, – ამის შესახებ საქართველოს ბიატლონის ეროვნული ფედერაციის პრეზიდენტმა ბიატლონის საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილ ღონისძიებაზე განაცხადა.მამუკა ხაბარელი მოუწოდებს ახალგაზრდებს, მაქსიმალურად დაინტერესდნენ ამ სპორტით, ვინაიდან, მისივე განმარტებით, ბიატლონი თანამედროვე მსოფლიოში ძალიან დიდი პოპულარობით სარგებლობს.ფედერაციის პრეზიდენტი ყურადღებას ამახვილებს იმ უნიკალურ შესაძლებლობებზე, რომელიც, მისი თქმით, საქართველოს, როგორც ბუნებრივი რესურსის, ისე თანამედროვე ინფრასტრუქტურის მიმართულებით აქვს.„დღეს საქართველოში აღვნიშნავთ ბიატლონის საერთაშორისო დღეს. ამ დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიება პირველად ტარდება ჩვენს ქვეყანაში, ბიატლონის ახალ ტრასაზე, რომელიც ზამთრის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალის, ბაკურიანი 2025-სთვის აშენდა. ეს არის მკაფიო მაჩვენებელი, რომ აქტიურად ვიწყებთ ბიატლონის განვითარებისთვის ზრუნვას. გვინდა, ჩვენი ქვეყნის ახალგაზრდები, მომავალი თაობა ჩავაბათ სპორტის ამ უნიკალური სახეობის განვითარებაში. საქართველოში ამ დრომდე მაღალ დონეზე არ იყო განვითარებული ბიატლონი, დიდი სურვილი გვაქვს, რომ მაღალ დონეზე ავიყვანოთ სპორტის ეს სახეობა, ვინაიდან ძალიან პოპულარულია ბიატლონი თანამედროვე მსოფლიოში. ბიატლონის საერთაშორისო ფედერაციასთან თანამშრომლობით, საქართველოს ბიატლონის ეროვნული ფედერაცია ყველაფერს გააკეთებს, რათა ჩვენმა ქვეყანამ ღირსეული ადგილი დავიკავოს სპორტის ამ დისციპლინაში“, – განაცხადა მამუკა ხაბარელმა.

ბოლო სიახლეები