ორშაბათი, ოქტომბერი 12, 2026

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს-ამის შესახებ ინფორმაციას 1tv ავრცელებს.

ნათქვამია, რომ წიგნი ყდით არასოდს უნდა განსაჯოთ, მაგრამ თურმე, ზოგჯერ არც მის ფურცლებზე დაწერილ სიტყვებს დაეჯერება.

რამდენიმე დღის წინ, კალიფორნიელმა მცნიერებმა მე-11 საუკუნის რელიგიური ტექსტების შემცველი წიგნის კვლევა დაიწყეს. ერთი შეხედვით, ეს გამძლე წიგნი ფასდაუდებელ ისტორიულ არტეფაქტს ჰგავს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ვითარება იმაზე გაცილებით სხვანაირია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რელიგიური ხელნაწერი შენიღბულია: უძველესი საფარი ქვეშ სიმართლეს მალავს — ჩანაწერებს ადამიანის შესახებ, რომელიც ამ წიგნამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე მოღვაწეობდა და მიჩნეულია თანამედროვე სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთ მამად.

ეს გახლდათ  კლავდიუს გალენოსი— მე-2 საუკუნეში რომის იმპერიაში მოღვაწე ბერძენი ექიმი და ფილოსოფოსი, რომელიც თავის სწავლებითა და ნაშრომებით ანტიკურ ხანის მედიცინის ერთ-ერთი უდიდეს კლასიკოსად იქცა.

მაგრამ ისტორიამ ბევრი რამ მაინც ვერ შემოგვინახა.

პერგამენტი აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის SLAC-ის ეროვნული აქსელერატორის ლაბორატორიის მეცნიერებმა შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ხელნაწერი შეიცავდა გალენოსის სწავლებებს, რომელიც მისი სიკვდილიდან საუკუნეების შემდეგ, უცნობი ადამიანის მიერ იყო შესრულებული. საოცარი კი ისაა, რომ გალენოსის სწავლებაზე გადაწერილი იყო ფსალმუნები.

საფარის ქვეშ მოქცეული გალენოსის სამედიცინო ტრაქტატები შესრულებულია ძველ სირიულ ენაზე, მე-6 საუკუნეში, ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მოქმედ წმინდა ეკატერინეს მონასტერში.

მაგრამ დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, მე-11 საუკუნეში, მელანი ფურცლებიდან წაუშლიათ და ზედ ფსალმუნები გადაუწერიათ. თითქმის გადაჭრით შეიძლება ითქვას, რომ მიზეზი ეკონომიკურია — პერგამენტი სულაც არ ღირდა იაფი.

დაახლოებით ათი წელიწადია, მეცნიერები და სწავლულები მულტისპექტრულ ვიზუალიზაციას იყენებდნენ საფარის ქვეშ არსებული გახუნებული უძველესი ტექსტის აღსადგენად.

ბოლოსდაბოლოს, ამის მიღწევა შესაძლებელი გახდა SLAC-ის სტენფორდის სინქროტრონული რადიაციის სინათლის წყაროს საშუალებით. შედეგად, ადვილად გაიშიფრა დამალული ხელნაწერი.

პერგამენტის თავდაპირველი წარწერების უკიდურესად უმნიშვნელო კვალის გამოსავლენად, მკვლევრებმა გამოიყენეს ციკლურ ნაწილაკთა აქსელერატორის მიერ წარმოქმნილი რენტგენული სხივები. შედეგად, მათ თვალწინ გადაიშალა თითქმის 2000 წლის წინ არსებული სამედიცინო ცოდნის ამსახველი უპრეცედენტო ხედები.

მოცემულ ფოტოზე ვერტიკალურად დახრილი სიმბოლოები ასახავს მე-11 საუკუნის რელიგიურ ტექსტებს, მკრთალი, ჰორიზონტალური ხაზები კი მის ქვეშ დამალული გალენის ტრაქტატების სირიულ თარგმანს.

დაკარგული ტექსტის პოვნის წინა მცდელობისას არაერთხელ გამოიყენს ულტრაიისფერი, ხილული თუ ინფრაწითელი სინათლის ტალღის სიგრძები, მაგრამ ამაოდ, ტექსტის პოვნა ყოვლ ჯერზე შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ბოლოს მიღწეული შედეგები აბსოლუტურად განსაცვიფრებელია, როგორც იქნა, ჩვენ წინაშეა მართლაც უნიკალური ტექსტი“, — უთხრა მანჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევარმა პტერ პორმანმა Newsweek-ს.

ახალი ტექნოლოგიით ვიზუალიზაციას 10 საათი დასჭირდა. ანალიზი ჩაუტარდა წიგნის 26 გვერდს. მკვლევართა წინაშე წარსდგა ხელნაწერი, რომელიც ათასი წელა, არავის უნახავს.

თუ ყველაფერი წარმატებით დასრულდა, სრულიად ახალი თავი გაიხსნება მედიცინის უძველესი ფუძემდებლების ჩვენეულ გაგებაში. არ დაგავიწყდეთ, რომ დღის სინათლის ხილვას კიდევ 200 გვერდის ქვეშ დამალული წარწერები ელოდება და ვინ იცის, რამდენ საიდუმლოს შეიძლება აეხადოს ფარდა?

„კლავდიუს გალენოსი დანამდვილებით არის ყველა დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ექიმი“, — განუცხადა პორმანმა Newsweek-ს.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

გურამ მაჭარაშვილი – კაია კალასი და ევრობიუროკრატიის სხვა წარმომადგენლები საქართველოს უკუსვლაზე საუბრობენ, რასაც ქართული და ევროპული საზოგადოება სერიოზულად აღარ აღიქვამს

პარტია „ხალხის ძალის“ აღმასრულებელი მდივანი, დეპუტატი გურამ მაჭარაშვილი მედიასთან საუბარში გამოეხმაურა საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენელის, კაია კალასის განცხადებას, რომლის თანახმადაც, იანვარში საქართველოსთან დაკავშირებით სიღრმისეული დისკუსია გაიმართება.მაჭარაშვილის თქმით, ევრობიუროკრატიის მხრიდან საქართველოსთან დაკავშირებით არაერთხელ მოგვისმენია უსამართლო განცხადებები.„სამწუხაროდ, ევრობიუროკრატიის მხრიდან საქართველოსთან დაკავშირებით ჩვენ არაერთხელ მოგვისმენია უსამართლო განცხადებები. ევროპის სხვადასხვა ინსტიტუტის შეფასებით, საქართველო ყოველთვის მოწინავე ადგილზეა. ამის ფონზე კი კაია კალასი და ევრობიუროკრატიის სხვა წარმომადგენლები საქართველოს უკუსვლაზე საუბრობენ, რასაც ქართული და ევროპული საზოგადოება სერიოზულად აღარ აღიქვამს. ეს ორმაგი სტანდარტიც აღარ არის, ეს არის შეურაცხყოფა ყველა იმ საზოგადოების, ვის წინაშეც ასეთი ტიპის განცხადებები კეთდება. რაც შეეხება კაია კალასის განცხადებას, რომ თურმე საქართველოზე ცალკე იმსჯელებენ – რამდენიც უნდა, იმდენი იმსჯელონ. იმდენი აქვთ საქართველოზე უკვე ნამსჯელი და იმდენი აქვთ ევრობიუროკრატებს ნაბრძოლი, რომ საქართველო როგორმე უკან ჩამოეტოვებინათ, აქ გახსნილიყო მეორე ფრონტი, ლგბტ პროპაგანდა ყოფილიყო და ა.შ., ვისღა გაუკვირდება, რომ საქართველოზე ცალკე იმსჯელონ.  მსურს, შეგახსენოთ, კაია კალასის წინამორბედის, ჟოზეფ ბორელის განცხადება: „ევროკომისია არ საუბრობს ევროკავშირის სახელით, ის მხოლოდ საკუთარ თავს წარმოადგენს“. მისი ამ განცხადებით ყველაფერი ნათელია. მას ხომ ნამდვილად ვერ დავაბრალებთ საქართველოს ადვოკატობას“, – განაცხადა გურამ მაჭარაშვილმა.

კაია კალასი – ქართველ ხალხს ევროპული მომავალი სურს, თუმცა „ქართული ოცნება“ სისტემატურად ართმევს მას, ჩვენი ამჟამინდელი მიდგომა ცვლილებისთვის საკმარის ზეწოლას არ იწვევს

საქართველოში დემოკრატიული უკუსვლის პროცესი უარესდება, სულ უფრო მეტი ოპოზიციური პარტია იკრძალება და უცხოური აგენტების შესახებ კანონი გუდავს სამოქალაქო საზოგადოებას, – ამის შესახებ ევროკავშირის საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლესმა წარმომადგენელმა, კაია კალასმა ლუქსემბურგში, ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტერიალზე განაცხადა.მისი თქმით, ქართველ ხალხს ევროპული მომავალი სურს, თუმცა „ქართული ოცნება“ სისტემატურად ართმევს მას.„საქართველოში დემოკრატიული უკუსვლის პროცესი უარესდება. სულ უფრო მეტი ოპოზიციური პარტია იკრძალება და უცხოური აგენტების შესახებ კანონი ახრჩობს სამოქალაქო საზოგადოებას. ქართველ ხალხს ევროპული მომავალი სურს, თუმცა „ქართული ოცნება“ სისტემატურად ართმევს მას. ჩვენი ამჟამინდელი მიდგომა ცვლილებისთვის საკმარის ზეწოლას არ იწვევს და არც ევროპული სტრატეგიული ინტერესების სრულად განხორციელების საშუალებას გვაძლევს. ამ თემას იანვარში დავუბრუნდებით“, – განაცხადა კალასმა.

ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრებისთვის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები მკაცრდება – მას დამატებით კრიტერიუმად შესაბამის სფეროში შესაბამისი სპეციალობით საქმიანობის არანაკლებ 10-წლიანი სამუშაო გამოცდილების ქონა მოეთხოვება

ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრებისთვის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები იცვლება - მას დამატებით კრიტერიუმად შესაბამის სფეროში შესაბამისი სპეციალობით საქმიანობის არანაკლებ 10-წლიანი სამუშაო გამოცდილების ქონა მოეთხოვება.ამ და მთელ რიგ სხვა ცვლილებებს “ეროვნული ბანკის შესახებ“ კანონთან დაკავშირებით მომზადებული პროექტი ითვალისწინებს, რომელიც პარლამენტში უკვე ინიცირებულია და მას დაჩქარებული წესით განიხილავენ.აღნიშნული სიახლის გარდა, ეროვნული ბანკის საბჭოს უფლებამოსილება ენიჭება, ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის წევრად დარგის ექსპერტი მოიწვიოს და ექსპერტის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები, შერჩევის წესი და შრომის ანაზღაურება განსაზღვროს.კიდევ ერთი სიახლეა ის, რომ განისაზღვრება ეროვნულ ბანკთან არსებული დავების განმხილველი კომისიის გადაწყვეტილებების სასამართლოში გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა და დგინდება, რომ გასაჩივრება გადაწყვეტილების მოქმედებას არ აჩერებს“ეროვნული ბანკის შესახებ“ კანონის ფარგლებში დაგეგმილი ცვლილებების გათვალისწინებით, ”ფულის ნიშნებისა“ და “ემისიის“ ცნებები ფართოვდება - მასში აისახება ფულის ნიშნების ციფრული ფორმით გამოშვება. ასევე განისაზღვრება ეროვნული ბანკის უფლებამოსილებები ფიცრული ლარის დამზადების, ემისიისა და მიმოქცევის მიმართულებით.

მიხეილ სააკაშვილი – ამბიციური იმბეცილები ისტერიულად ქმნიან პარტიებს, პარტიები კი არა „კუტოკებია“ – როგორც ჩანს, მათ სერიოზულად სჯერათ, რომ მე ციხეში დავრჩები ან ქვეყნიდან...

იმდენი მეძახეს, სომეხი ხარო, ჩავიტარე ტესტი და აღმოვჩნდი მთლიანად ქართველი, - ამის შესახებ საქართველოს მესამე პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა, დღეს, სასამართლო პროცესზე განაცხადა.მან სიტყვით გამოსვლისას ასევე აღნიშნა, რომ „საქართველოს დღევანდელ ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხი არასდროს ყოფილა ჩმორი და მონა, რადგან ჩმორობა და მონობაარ არის აქაური მაცხოვრებლების გენეტიკურ კოდში“.„რამდენიმე წლის წინ ჩავიტარე გენეტიკური ტექსტი. იმდენი მეძახეს, სომეხი ხარო, ჩავიტარე ტესტი და აღმოვჩნდი მთლიანად ქართველი, მაგრამ ეს ეთნიკური საკითხი არ არის. საქართველოს დღევანდელ ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხი არასდროს ყოფილა ჩმორი და მონა. ჩმორობა და მონობა უბრალოდ არ არის აქაური მაცხოვრებლების გენეტიკურ კოდში. მით უმეტეს, საქართველო არასდროს ყოფილა ერთი ოჯახის საკუთრება. ის, რაც ბაგრატიონებმაც კი ვერ შეძლეს, რანაირად უნდა მოახერხოს ივანიშვილმა. მათაც კი არ ჰქონიათ პრეტენზია, რომ საქართველო მთლიანად მათი საკუთრება უნდა ყოფილიყო”, - განაცხადა მიხეილ სააკაშვილმა.ამასთან, მან ოპოზიციაც გააკრიტიკა.“სამართლიანი არჩევნების სჯერათ და ვერ გაუგიათ, უსამართლო სისტემა ზუსტად რა პრინციპით მუშაობს. ამასობაში, უამრავი ამბიციური იმბეცილი დარჩა ამ საზოგადოებაში, რომლებიც ისტერიულად ქმნიან პარტიებს. პარტიები კი არა, “კუტოკებია”. როგორც ჩანს, ამ იმბეცილებს სერიოზულად სჯერათ, რომ არსებულ პარტიებს გააუქმებენ, ისინი გავლენ ყველგან და იქნებიან წინა პლანზე და ისინი დაიკავებენ მათ ადგილს, რომ მე ციხეში დავრჩები, ან როგორც ბევრი ოცნებობს, ქვეყნიდან გამაძევებენ და ამ დროს ვიღაც ყიფიანი, ან ქიბროწაშვილი და ან ვინმე სხვა იმბეცილი, გახდება “ახალი მიშა”, – განაცხადა მიხეილ სააკაშვილმა.

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში კიბერუსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების ღონისძიება გაიმართა

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტი კიბერუსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების კამპანიას უერთდება. ღონისძიების მიზანია სტუდენტებისა და უნივერსიტეტის თანამშრომლების ინფორმირება თანამედროვე კიბერსაფრთხეების შესახებ, ციფრულ გარემოში უსაფრთხოების პრაქტიკული უნარების განვითარება და პერსონალური თუ საუნივერსიტეტო ინფორმაციის დაცვის კულტურის გაძლიერება.ინფორმაციას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.მისივე ცნობით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტზე სტუდენტებთან შეხვედრა გამართეს ციფრული მმართველობის სააგენტოს (DGA) კიბერუსაფრთხოების დეპარტამენტის კომპიუტერულ ინციდენტებზე დახმარების ჯგუფის (CERT) თანამშრომლებმა. მათ სტუდენტებს გააცნეს არსებული კიბერსაფრთხეები, ინფორმაციის დაცვის პრაქტიკული მეთოდები და კიბერჰიგიენის ძირითადი წესები. შეხვედრის ფარგლებში გაიმართა შემეცნებითი ქვიზი, ხოლო გამარჯვებულებს სიმბოლური პრიზები გადაეცათ.სტუ-ის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის დეკანის თქმით, კიბერუსაფრთხოება ინფორმაციული სისტემების, ქსელების, პროგრამული უზრუნველყოფისა და ციფრული მონაცემების უნებართვო წვდომისგან, დაზიანებისგან, მოპარვისა და სხვა სახის კიბერსაფრთხეებისგან დაცვის ღონისძიებათა ერთობლიობაა. მისი საფუძველი ინფორმაციის კონფიდენციალურობის, მთლიანობისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფაა. როგორც თალიკო ჟვანია აცხადებს, თანამედროვე უნივერსიტეტისთვის კიბერუსაფრთხოება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან სასწავლო და კვლევითი პროცესები, ელექტრონული კომუნიკაცია, აკადემიური რესურსები და პერსონალური მონაცემები სულ უფრო მეტად არის დამოკიდებული ციფრულ ინფრასტრუქტურაზე. დეკანის თქმით, ოქტომბერი კიბერუსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების თვეა. საქართველოს კიბერუსაფრთხოების სტრატეგიისა და სამოქმედო გეგმის ფარგლებში, ციფრული მმართველობის სააგენტო ყოველწლიურად ახორციელებს საგანმანათლებლო აქტივობებს, რომელთა მიზანი კიბერუსაფრთხოების საკითხებზე საზოგადოების ინფორმირებულობის გაზრდაა. თალიკო ჟვანიას განცხადებით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ყოველწლიურად ერთვება ღონისძიებათა ციკლში.„კიბერსაფრთხეების გავრცელებული ფორმებია ფიშინგი - ყალბი შეტყობინებებით მომხმარებლის მოტყუებისა და მისი მონაცემების მოპოვების მცდელობა, ანგარიშებზე უნებართვო წვდომა, მავნე პროგრამები და მონაცემთა გამოსასყიდის სანაცვლოდ დაბლოკვა. მსგავსი საფრთხეებისგან დაცვა მოითხოვს არა მხოლოდ ტექნიკური უსაფრთხოების მექანიზმებს, არამედ მომხმარებლების ინფორმირებულობასა და პასუხისმგებლიან ქცევას. ერთი დაუცველი ანგარიში ან საეჭვო ბმულზე დაუფიქრებლად გადასვლა შესაძლოა საფრთხეს უქმნიდეს როგორც ცალკეული მომხმარებლის მონაცემებს, ისე უნივერსიტეტის ინფორმაციულ სისტემებს.კიბერუსაფრთხოების უზრუნველყოფაში მნიშვნელოვანი როლი ეკისრება როგორც ფაკულტეტის ადმინისტრაციასა და აკადემიურ პერსონალს, ისე სტუდენტებს. უნივერსიტეტის ციფრული რესურსების დასაცავად აუცილებელია ძლიერი და უნიკალური პაროლების გამოყენება, მრავალფაქტორიანი ავთენტიფიკაციის ჩართვა, პროგრამული უზრუნველყოფის რეგულარული განახლება, მნიშვნელოვანი მონაცემების სარეზერვო ასლების შექმნა და ინფორმაციის გაზიარებისას წვდომის უფლებების სწორად განსაზღვრა. ასევე მნიშვნელოვანია საეჭვო ელექტრონული წერილების, უცნობი ბმულებისა და დანართების გადამოწმება, საუნივერსიტეტო ანგარიშების დაცვა და შესაძლო კიბერინციდენტის შესახებ პასუხისმგებელი პირების დაუყოვნებლივ ინფორმირება.კიბერუსაფრთხოების შესახებ ცოდნის გაღრმავება ხელს შეუწყობს უნივერსიტეტში უსაფრთხო ციფრული გარემოს ჩამოყალიბებას, აკადემიური და პირადი ინფორმაციის დაცვასა და სტუდენტებში პასუხისმგებლიანი ციფრული ქცევის დამკვიდრებას“, - აცხადებს თალიკო ჟვანია.

ბოლო სიახლეები