ხუთშაბათი, ოქტომბერი 8, 2026

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს-ამის შესახებ ინფორმაციას 1tv ავრცელებს.

ნათქვამია, რომ წიგნი ყდით არასოდს უნდა განსაჯოთ, მაგრამ თურმე, ზოგჯერ არც მის ფურცლებზე დაწერილ სიტყვებს დაეჯერება.

რამდენიმე დღის წინ, კალიფორნიელმა მცნიერებმა მე-11 საუკუნის რელიგიური ტექსტების შემცველი წიგნის კვლევა დაიწყეს. ერთი შეხედვით, ეს გამძლე წიგნი ფასდაუდებელ ისტორიულ არტეფაქტს ჰგავს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ვითარება იმაზე გაცილებით სხვანაირია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რელიგიური ხელნაწერი შენიღბულია: უძველესი საფარი ქვეშ სიმართლეს მალავს — ჩანაწერებს ადამიანის შესახებ, რომელიც ამ წიგნამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე მოღვაწეობდა და მიჩნეულია თანამედროვე სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთ მამად.

ეს გახლდათ  კლავდიუს გალენოსი— მე-2 საუკუნეში რომის იმპერიაში მოღვაწე ბერძენი ექიმი და ფილოსოფოსი, რომელიც თავის სწავლებითა და ნაშრომებით ანტიკურ ხანის მედიცინის ერთ-ერთი უდიდეს კლასიკოსად იქცა.

მაგრამ ისტორიამ ბევრი რამ მაინც ვერ შემოგვინახა.

პერგამენტი აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის SLAC-ის ეროვნული აქსელერატორის ლაბორატორიის მეცნიერებმა შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ხელნაწერი შეიცავდა გალენოსის სწავლებებს, რომელიც მისი სიკვდილიდან საუკუნეების შემდეგ, უცნობი ადამიანის მიერ იყო შესრულებული. საოცარი კი ისაა, რომ გალენოსის სწავლებაზე გადაწერილი იყო ფსალმუნები.

საფარის ქვეშ მოქცეული გალენოსის სამედიცინო ტრაქტატები შესრულებულია ძველ სირიულ ენაზე, მე-6 საუკუნეში, ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მოქმედ წმინდა ეკატერინეს მონასტერში.

მაგრამ დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, მე-11 საუკუნეში, მელანი ფურცლებიდან წაუშლიათ და ზედ ფსალმუნები გადაუწერიათ. თითქმის გადაჭრით შეიძლება ითქვას, რომ მიზეზი ეკონომიკურია — პერგამენტი სულაც არ ღირდა იაფი.

დაახლოებით ათი წელიწადია, მეცნიერები და სწავლულები მულტისპექტრულ ვიზუალიზაციას იყენებდნენ საფარის ქვეშ არსებული გახუნებული უძველესი ტექსტის აღსადგენად.

ბოლოსდაბოლოს, ამის მიღწევა შესაძლებელი გახდა SLAC-ის სტენფორდის სინქროტრონული რადიაციის სინათლის წყაროს საშუალებით. შედეგად, ადვილად გაიშიფრა დამალული ხელნაწერი.

პერგამენტის თავდაპირველი წარწერების უკიდურესად უმნიშვნელო კვალის გამოსავლენად, მკვლევრებმა გამოიყენეს ციკლურ ნაწილაკთა აქსელერატორის მიერ წარმოქმნილი რენტგენული სხივები. შედეგად, მათ თვალწინ გადაიშალა თითქმის 2000 წლის წინ არსებული სამედიცინო ცოდნის ამსახველი უპრეცედენტო ხედები.

მოცემულ ფოტოზე ვერტიკალურად დახრილი სიმბოლოები ასახავს მე-11 საუკუნის რელიგიურ ტექსტებს, მკრთალი, ჰორიზონტალური ხაზები კი მის ქვეშ დამალული გალენის ტრაქტატების სირიულ თარგმანს.

დაკარგული ტექსტის პოვნის წინა მცდელობისას არაერთხელ გამოიყენს ულტრაიისფერი, ხილული თუ ინფრაწითელი სინათლის ტალღის სიგრძები, მაგრამ ამაოდ, ტექსტის პოვნა ყოვლ ჯერზე შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ბოლოს მიღწეული შედეგები აბსოლუტურად განსაცვიფრებელია, როგორც იქნა, ჩვენ წინაშეა მართლაც უნიკალური ტექსტი“, — უთხრა მანჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევარმა პტერ პორმანმა Newsweek-ს.

ახალი ტექნოლოგიით ვიზუალიზაციას 10 საათი დასჭირდა. ანალიზი ჩაუტარდა წიგნის 26 გვერდს. მკვლევართა წინაშე წარსდგა ხელნაწერი, რომელიც ათასი წელა, არავის უნახავს.

თუ ყველაფერი წარმატებით დასრულდა, სრულიად ახალი თავი გაიხსნება მედიცინის უძველესი ფუძემდებლების ჩვენეულ გაგებაში. არ დაგავიწყდეთ, რომ დღის სინათლის ხილვას კიდევ 200 გვერდის ქვეშ დამალული წარწერები ელოდება და ვინ იცის, რამდენ საიდუმლოს შეიძლება აეხადოს ფარდა?

„კლავდიუს გალენოსი დანამდვილებით არის ყველა დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ექიმი“, — განუცხადა პორმანმა Newsweek-ს.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

ევროპარლამენტმა საქართველოს შესახებ რეზოლუცია დაამტკიცა

ევროპარლამენტმა საქართველოსთან დაკავშირებით მომზადებული რეზოლუციის პროექტი დაამტკიცა.კერძოდ, კენჭისყრისას რეზოლუციის პროექტს მხარი დაუჭირა 445-მა ევროპარლამენტარმა, 37-მა წინააღმდეგ მისცა ხმა, 97-მა კი თავი შეიკავა.რეზოლუცია სახელწოდებით „საქართველოში მმართველი პარტიის, „ქართული ოცნების“ მიერ ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის მცდელობები“, მოამზადა 70-მდე ევროპარლამენტარმა ექვსი სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფიდან.რეზოლუციის ავტორებს შორის არიან რასა იუკნევიჩიენე, დევიდ მაკალისტერი, ტობიას კრამერი და მალგოჟატა გოშევსკა.ევროპარლამენტში დღეს მიღებული რეზოლუციით, ევროპარლამენტარები ევროკავშირსა და წევრ ქვეყნებს მოუწოდებენ „ბიძინა ივანიშვილის, ირაკლი კობახიძის, შალვა პაპუაშვილისა და კახა კალაძის მიმართ მიზანმიმართული სანქციების დაწესებისკენ. ხაზს უსვამენ ქართველი ხალხის ევროპული მისწრაფებების მიმართ ურყევ მხარდაჭერას და აღნიშნავენ, რომ საქართველოში არსებული პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის ნებისმიერი მცდელობა ქვეყანას ევროკავშირს აშორებს“.რეზოლუციის მიხედვით, საქართველოს ხელისუფლების მიმართ ზომები უნდა დაწესდეს:„იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოში ვითარება პროგრესულად უარესდება, კიდევ უფრო უარესდება დემოკრატიის, მედიის თავისუფლების, ადამიანის უფლებებისა და კანონის უზენაესობის მხრივ, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების ქმედებები სულ უფრო მეტად შეუთავსებელია საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებთან, მათ შორის კოპენჰაგენის კრიტერიუმებთან;იმის გათვალისწინებით, რომ 2025 წლის ნოემბერში „ქართული ოცნების“ მიერ კონტროლირებადმა პარლამენტმა კონსტიტუციური სარჩელი შეიტანა ოპოზიციური პარტიების, მათ შორის „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“, „კოალიცია ცვლილებებისთვის“ და „ძლიერი საქართველო – „ლელოს“ აკრძალვის მოთხოვნით;იმის გათვალისწინებით, რომ მოგვიანებით სარჩელს დაემატნენ „ფედერალისტები“ და 2026 წლის სექტემბერში „საქართველოსთვის“ – პარლამენტში ერთადერთი ოპოზიციური პარტია – სიაში შევიდა, ლეგიტიმური პოლიტიკური ოპოზიცია გამოირიცხა;იმის გათვალისწინებით, რომ ეს პროცესები „ქართული ოცნების“ უფრო ფართო სტრატეგიის ნაწილია, რომელიც მიზნად ისახავს საქართველოს ერთპარტიულ რეჟიმად გადაქცევას პოლიტიკური პლურალიზმის აღმოფხვრის გზით, რუსეთისა და ბელარუსის მოდელის მსგავსად, რაც ემსახურება კრემლის მიზანს, რომ საქართველო ევროპული და ევროატლანტიკური სივრცის გარეთ დატოვოს;იმის გათვალისწინებით, რომ 2026 წლის სექტემბერში საკონსტიტუციო სასამართლოში ახალი მოსამართლეები დაინიშნენ, რაც სერიოზულ ეჭვებს ბადებს მათ დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებით;იმის გათვალისწინებით, რომ კონრად ადენაუერისა და ფრიდრიხ ნოიმანის ფონდები იძულებული გახდნენ, 2026 წლის სექტემბერში დაეხურათ თავიანთი ოფისები თბილისის მასშტაბით, მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებამ უარი თქვა მათი პროექტების დაფინანსებაზე „გრანტების შესახებ“ კანონის შესაბამისად;იმის გათვალისწინებით, რომ მთავრობის მიერ ოპოზიციისა და სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ მიმართული რეპრესიების გამო მრავალი ჟურნალისტი დააპატიმრეს“.რეზოლუციის თანახმად, ევროპარლამენტარები „გმობენ საქართველოს ოპოზიციური პარტიების კანონგარეშედ გამოცხადების მცდელობას და მოითხოვენ მათ წინააღმდეგ კონსტიტუციური სარჩელის დაუყოვნებლივ გამოტანას. ხაზს უსვამენ, რომ მოქმედი პოლიტიკური ოპოზიცია დემოკრატიის აუცილებელი საყრდენია და ლეგიტიმური პოლიტიკური ოპოზიციის სასამართლო გზებით აღმოფხვრა დემოკრატიასთან შეუთავსებელია;რეზოლუციის მიხედვით, „საქართველოს პარლამენტში წარმოდგენილი ოპოზიციური პარტიის აკრძალვა არღვევს რეჟიმის წინა ნარატივს, რომლის მიხედვითაც, მხოლოდ „ბოიკოტირებული“ პარტიები იყო მიზანში ამოღებული;ამასთან, რეზოლუციის მხარდამჭერები „მოუწოდებენ საქართველოს ხელისუფლებას ყველა პოლიტიკური პატიმრის, მათ შორის ელენე ხოშტარიას, მზია ამაღლობელის, მიხეილ სააკაშვილის, გიორგი ბარამიძის და ნიკა მელიას, მშვიდობიანი პროტესტისთვის დაკავებული ყველა პირის დაუყოვნებლივი და უპირობო გათავისუფლებისკენ“. ასევე, მოუწოდებენ ხელისუფლებას, „გააუქმოს დებულებები, რომლებიც აკრძალულ პარტიებსა და პირებზე არაპროპორციულ შეზღუდვებს ითვალისწინებს; გმობენ კანონმდებლობისა და სახელმწიფო ინსტიტუტების „ბოროტად გამოყენებას პოლიტიკური ოპონენტების გასაჩუმებლად და საქართველოს ხელისუფლებას მოუწოდებენ ევროპული პოლიტიკური ფონდებისთვის დაბრკოლებების დასრულებისკენ“.რეზოლუციის თანახმად, ევროპარლამენტარები მწუხარებას გამოთქვამენ „ევროკავშირისა და წევრი სახელმწიფოების უმეტესობის მხრიდან მუდმივ უმოქმედობაზე, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ხელშესახები შედეგები საქართველოში მუდმივად გაუარესებული ვითარების საპასუხოდ“.რეზოლუციის მიხედვით, ევროპარლამენტარები კიდევ ერთხელ მოუწოდებენ, „დაწესდეს მიზანმიმართული სანქციები და ვიზების აკრძალვა დემოკრატიული უკუსვლის, ძალადობრივი რეპრესიებისა და პოლიტიკური დევნისთვის პასუხისმგებელი პირების, პირველ რიგში, ბიძინა ივანიშვილის, ირაკლი კობახიძის, შალვა პაპუაშვილის და კახა კალაძის მიმართ“.რეზოლუციაში ასევე აღნიშნულია: „ევროპარლამენტი კიდევ ერთხელ ადასტურებს თავის ურყევ მხარდაჭერას ქართველი ხალხის ევროპული მისწრაფებების მიმართ, ასევე, იხსენებს თავის არაერთხელ გაკეთებულ გაფრთხილებებს, რომ არსებული პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის ნებისმიერი მცდელობა აშორებს საქართველოს ევროკავშირს და ხელს უშლის ევროკავშირში გაწევრიანებისკენ ნებისმიერ ნაბიჯს; ამასთან, ავალებს ევროპარლამენტის პრეზიდენტს, გადაუგზავნოს ეს რეზოლუცია საბჭოს, კომისიას, ვიცე-პრეზიდენტს/უმაღლეს წარმომადგენელს, წევრ სახელმწიფოებს და საქართველოს თვითგამოცხადებულ ხელისუფლებას“.

სგპ ,,წითელ ხიდზე“ მებაჟე ოფიცრებმა 10 კილოგრამამდე არადეკლარირებული ვერცხლის ნაკეთობების შემოტანის ფაქტი აღკვეთეს

საბაჟო გამშვებ პუნქტზე - ,,წითელი ხიდი“, სავალდებულო დეკლარირებას დაქვემდებარებული დიდი ოდენობით ვერცხლის ნაკეთობების შემოტანის ფაქტი აღიკვეთა.მებაჟე ოფიცრების მიერ, საქართველოს მოქალაქის მართვის ქვეშ არსებული სატვირთო ავტომანქანის დეტალური დათვალიერების შედეგად, მალულად განთავსებული - 9 038 გრამი ვერცხლის საიუველირო ნაკეთობები გამოვლინდა. არადეკლარირებული საქონლის საერთო საბაჟო ღირებულებამ 38 289 ლარი შეადგინა.საქმის მასალები ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურს გადაეცა.

სტამბოლში საცხოვრებელი კორპუსი ჩამოინგრა, დაშავდა 3 ადამიანი, 7 ადამიანი ნანგრევებშია მოყოლილი

სტამბოლის მალთეფეს რაიონში 7-სართულიანი საცხოვრებელი შენობის ქვედა სართულების ჩამონგრევის შედეგად სამი ადამიანი დაშავდა, - ინფორმაციას ადგილობრივი მედია ავრცელებს.გავრცელებული ინფორმაციით, შვიდი ადამიანი ნანგრევების ქვეშაა მოყოლილი და მათ ამოსაყვანად სამაშველო ოპერაცია მიმდინარეობს.ამ დროისთვის უცნობია, რამ გამოიწვია შენობის ჩამონგრევა. ხელისუფლებამ მომხდარის მიზეზის დასადგენად გამოძიება დაიწყო.

ლაშა ბექაური მსოფლიო ჩემპიონატის მერვედფინალშია, ნინო გულბანმა პირველი შეხვედრა მოიგო

აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მიმდინარე ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატზე მეორე გამარჯვება მოიპოვა ლაშა ბექაურმა (90 კგ). ორგზის ოლიმპიურმა ჩემპიონმა სენეგალელ დაკოსტას მოუგო და მერვედფინალში გავიდა, სადაც იაპონელ სანშირო მურაოს შეხვდება.ტურნირზე პირველი გამარჯვება მოიპოვა ნინო გულბანმა (70 კგ). ქართველმა ძიუდოისტმა ჩინელ მეტოქეს სძლია და შემდეგ ეტაპზე ისრაელის წარმომადგენელ მაია გოშენს შეხვდება.მსოფლიო ჩემპიონატზე თავისი შეხვედრა დათმო და ასპარეზობას გამოეთიშა ლუკა მაისურაძე (90კგ). 2023 წლის მსოფლიო ჩემპიონი 1/16-ფინალში სერბ ბორის რუტოვიჩთან დამარცხდა.შეჯიბრებაზე წინასწარი შეხვედრები 10:30 საათზე დაიწყო, ფინალური ბლოკი კი 18:00 საათზე გაიმართება.მიმდინარე მსოფლიო ჩემპიონატზე საქართველოს ნაკრების ანგარიშზე სამი მედალია – მსოფლიო ჩემპიონი ტატო გრიგალაშვილი (81 კგ) გახდა, ეთერ ლიპარტელიანმა (57 კგ) – ვერცხლის, ხოლო გიორგი სარდალაშვილმა (60 კგ) ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში III საერთაშორისო კონფერენცია – „მულტიდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების გლობალური პრაქტიკა“ გაიმართა

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში III საერთაშორისო კონფერენცია - „მულტიდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების გლობალური პრაქტიკა“ - გაიმართა. ღონისძიებამ სხვადასხვა სამეცნიერო მიმართულების მკვლევრებსა და აკადემიური სფეროს წარმომადგენლებს თანამედროვე კვლევითი შედეგებისა და გამოცდილების გაზიარების, პროფესიული დიალოგისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავების შესაძლებლობა მისცა.ინფორმაციას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.სტუ-ის ცნობით, კონფერენციის ძირითადი მიზანი სხვადასხვა სამეცნიერო დარგის წარმომადგენელთა ერთ სივრცეში გაერთიანება, თანამედროვე კვლევითი მიდგომებისა და მიღწევების ურთიერთგაზიარება, საერთაშორისო აკადემიური თანამშრომლობის გაძლიერება და სხვადასხვა ქვეყნის მკვლევრებს შორის პროფესიული და სამეცნიერო კავშირების განვითარება იყო.საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმში საქართველოსთან ერთად მონაწილეობდნენ ევროპისა და აზიის 17 ქვეყნის წამყვანი უნივერსიტეტების წარმომადგენლები.კონფერენციის ოფიციალურ გახსნაზე მონაწილეებს მისასალმებელი სიტყვით მიმართა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ვიცე-რექტორმა, პროფესორმა თამარ წერეთელმა. მისი თქმით, ორდღიანი საერთაშორისო კონფერენცია აკადემიური და სამეცნიერო დიალოგის გაღრმავებას შეუწყობს ხელს.კონფერენციის ოფიციალურ გახსნაზე მონაწილეებს მისასალმებელი სიტყვით მიმართა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ვიცე-რექტორმა, პროფესორმა თამარ წერეთელმა. მისი თქმით, ორდღიანი საერთაშორისო კონფერენცია აკადემიური და სამეცნიერო დიალოგის გაღრმავებას შეუწყობს ხელს. ვიცე-რექტორმა ხაზი გაუსვა სხვადასხვა ქვეყნის მკვლევართა შორის გამოცდილების გაზიარებისა და ერთობლივი პროექტების განხორციელების მნიშვნელობას თანამედროვე გამოწვევების დასაძლევად და აღნიშნა, რომ მსგავსი მასშტაბის ღონისძიებები მნიშვნელოვნად ამაღლებს უნივერსიტეტის ინტერნაციონალიზაციის ხარისხს, ხოლო ახალგაზრდა მეცნიერებს ახალ ასპარეზს უხსნის საერთაშორისო სამეცნიერო სივრცეში.კონფერენციის სამუშაო სესიები გამოირჩეოდა თემატური მრავალფეროვნებით და მულტიდისციპლინური კვლევების ფართო სპექტრს მოიცავდა. ორი დღის განმავლობაში კონფერენციის მონაწილე მეცნიერებმა წარმოადგინეს თავიანთი ახალი კვლევები და აქტუალურ გამოწვევებზე იმსჯელეს, მოხსენებებსა და დისკუსიებში განიხილეს საინჟინრო განათლების, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის, ციფრული ტექნოლოგიების, კიბერ-კომუნიკაციის, სოციალური მეცნიერებების, სოფლის მეურნეობის, მედიცინის, ქიმიური ტექნოლოგიისა და გარემოსდაცვითი გამოწვევების აქტუალური საკითხები.განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მკვლევართა სამეცნიერო მოხსენებებს. უნივერსიტეტის წარმომადგენლებმა წარმოადგინეს კვლევის შედეგები საინჟინრო განათლების, ქართული სახელმწიფო ენის, ტექნოლოგიური განვითარების, კლინიკური მონაცემების ანალიზის, საგზაო ინფრასტრუქტურისა და გარემოსდაცვითი გამოწვევების მიმართულებით.კონფერენციის პროგრამა ასევე მოიცავდა ონლაინ სამუშაო სესიებს, რამაც სამეცნიერო დისკუსიებსა და თემატურ სესიებში უცხოელი მკვლევრების ჩართულობის შესაძლებლობა გააფართოვა და საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობისთვის დამატებითი სივრცე შექმნა.სტუ-ის ინფორმაციით, III საერთაშორისო კონფერენციის - „მულტიდისციპლინური სამეცნიერო კვლევების გლობალური პრაქტიკა“ - წარმატებით ჩატარებამ კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის როლი საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის განვითარებაში. ღონისძიებამ ხელი შეუწყო უცხოელ პარტნიორებთან აკადემიური ურთიერთობების გაღრმავებას, ახალი პროფესიული კავშირების ჩამოყალიბებასა და უნივერსიტეტის სამეცნიერო საქმიანობის საერთაშორისო აკადემიურ სივრცეში წარმოჩენას.

ბოლო სიახლეები