სამშაბათი, ოქტომბერი 6, 2026

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს-ამის შესახებ ინფორმაციას 1tv ავრცელებს.

ნათქვამია, რომ წიგნი ყდით არასოდს უნდა განსაჯოთ, მაგრამ თურმე, ზოგჯერ არც მის ფურცლებზე დაწერილ სიტყვებს დაეჯერება.

რამდენიმე დღის წინ, კალიფორნიელმა მცნიერებმა მე-11 საუკუნის რელიგიური ტექსტების შემცველი წიგნის კვლევა დაიწყეს. ერთი შეხედვით, ეს გამძლე წიგნი ფასდაუდებელ ისტორიულ არტეფაქტს ჰგავს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ვითარება იმაზე გაცილებით სხვანაირია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რელიგიური ხელნაწერი შენიღბულია: უძველესი საფარი ქვეშ სიმართლეს მალავს — ჩანაწერებს ადამიანის შესახებ, რომელიც ამ წიგნამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე მოღვაწეობდა და მიჩნეულია თანამედროვე სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთ მამად.

ეს გახლდათ  კლავდიუს გალენოსი— მე-2 საუკუნეში რომის იმპერიაში მოღვაწე ბერძენი ექიმი და ფილოსოფოსი, რომელიც თავის სწავლებითა და ნაშრომებით ანტიკურ ხანის მედიცინის ერთ-ერთი უდიდეს კლასიკოსად იქცა.

მაგრამ ისტორიამ ბევრი რამ მაინც ვერ შემოგვინახა.

პერგამენტი აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის SLAC-ის ეროვნული აქსელერატორის ლაბორატორიის მეცნიერებმა შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ხელნაწერი შეიცავდა გალენოსის სწავლებებს, რომელიც მისი სიკვდილიდან საუკუნეების შემდეგ, უცნობი ადამიანის მიერ იყო შესრულებული. საოცარი კი ისაა, რომ გალენოსის სწავლებაზე გადაწერილი იყო ფსალმუნები.

საფარის ქვეშ მოქცეული გალენოსის სამედიცინო ტრაქტატები შესრულებულია ძველ სირიულ ენაზე, მე-6 საუკუნეში, ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მოქმედ წმინდა ეკატერინეს მონასტერში.

მაგრამ დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, მე-11 საუკუნეში, მელანი ფურცლებიდან წაუშლიათ და ზედ ფსალმუნები გადაუწერიათ. თითქმის გადაჭრით შეიძლება ითქვას, რომ მიზეზი ეკონომიკურია — პერგამენტი სულაც არ ღირდა იაფი.

დაახლოებით ათი წელიწადია, მეცნიერები და სწავლულები მულტისპექტრულ ვიზუალიზაციას იყენებდნენ საფარის ქვეშ არსებული გახუნებული უძველესი ტექსტის აღსადგენად.

ბოლოსდაბოლოს, ამის მიღწევა შესაძლებელი გახდა SLAC-ის სტენფორდის სინქროტრონული რადიაციის სინათლის წყაროს საშუალებით. შედეგად, ადვილად გაიშიფრა დამალული ხელნაწერი.

პერგამენტის თავდაპირველი წარწერების უკიდურესად უმნიშვნელო კვალის გამოსავლენად, მკვლევრებმა გამოიყენეს ციკლურ ნაწილაკთა აქსელერატორის მიერ წარმოქმნილი რენტგენული სხივები. შედეგად, მათ თვალწინ გადაიშალა თითქმის 2000 წლის წინ არსებული სამედიცინო ცოდნის ამსახველი უპრეცედენტო ხედები.

მოცემულ ფოტოზე ვერტიკალურად დახრილი სიმბოლოები ასახავს მე-11 საუკუნის რელიგიურ ტექსტებს, მკრთალი, ჰორიზონტალური ხაზები კი მის ქვეშ დამალული გალენის ტრაქტატების სირიულ თარგმანს.

დაკარგული ტექსტის პოვნის წინა მცდელობისას არაერთხელ გამოიყენს ულტრაიისფერი, ხილული თუ ინფრაწითელი სინათლის ტალღის სიგრძები, მაგრამ ამაოდ, ტექსტის პოვნა ყოვლ ჯერზე შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ბოლოს მიღწეული შედეგები აბსოლუტურად განსაცვიფრებელია, როგორც იქნა, ჩვენ წინაშეა მართლაც უნიკალური ტექსტი“, — უთხრა მანჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევარმა პტერ პორმანმა Newsweek-ს.

ახალი ტექნოლოგიით ვიზუალიზაციას 10 საათი დასჭირდა. ანალიზი ჩაუტარდა წიგნის 26 გვერდს. მკვლევართა წინაშე წარსდგა ხელნაწერი, რომელიც ათასი წელა, არავის უნახავს.

თუ ყველაფერი წარმატებით დასრულდა, სრულიად ახალი თავი გაიხსნება მედიცინის უძველესი ფუძემდებლების ჩვენეულ გაგებაში. არ დაგავიწყდეთ, რომ დღის სინათლის ხილვას კიდევ 200 გვერდის ქვეშ დამალული წარწერები ელოდება და ვინ იცის, რამდენ საიდუმლოს შეიძლება აეხადოს ფარდა?

„კლავდიუს გალენოსი დანამდვილებით არის ყველა დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ექიმი“, — განუცხადა პორმანმა Newsweek-ს.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

თბილისი-მარნეულის გზაზე ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაიღუპა ერთი და დაშავდა სამი ადამიანი

თბილისი-მარნეულის გზაზე მომხდარ ავტოსაგზაო შემთხვევას მსხვერპლი მოჰყვა.როგორც “ინტერპრესნიუსს” შინაგან საქმეთა სამინისტროში განუცხადეს, დაღუპულია ერთი პირი, ხოლო სამი დაშავდა.უწყების ცნობით, მომხდარზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც ტრანსპორტის მოძრაობის ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას გულისხმობს.

ვოლოდიმირ ზელენსკი – ველი, რომ ამერიკული მხარე ოქტომბერში სამმხრივი შეხვედრის ორგანიზებას შეძლებს – ჩვენი გუნდი მზადაა, მზადყოფნა რუსეთის მხრიდან არის საჭირო

ველი, რომ ამერიკული მხარე ოქტომბერში სამმხრივი შეხვედრის ორგანიზებას შეძლებს , - ამის შესახებ უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ საღამოს გავრცელებულ მიმართვაში განაცხადა.„ჩვენი გუნდი შეხვედრისთვის მზადაა. მზადყოფნა რუსეთის მხრიდან არის საჭირო. ახლა დიპლომატია რუსეთის ერთ-ერთი პრიორიტეტი უნდა გახდეს. ამჟამად, ისინი მხოლოდ უკრაინის წინააღმდეგ დარტყმებსა და ევროპის დესტაბილიზაციის გამომწვევ ქმედებებზე არიან ორიენტირებული“, - აცხადებს ზელენსკი.მისი თქმით, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა უფრო უკეთ იცის, თუ რა ხდება ევროპის კონკრეტულ ქვეყნებში და დარტყმების სტატისტიკას უკეთ იცნობს, ვიდრე იმას, თუ რა სიტუაციაა რეალურად ფრონტის ხაზზე.„მისი პრიორიტეტები ნათელია. ამერიკისა და ჩვენი ყველა ძლიერი პარტნიორისთვის მნიშვნელოვან ამოცანას წარმოადგენს ის, რომ რუსეთს მკვლელობის ნაცვლად დიპლომატიისკენ უბიძგონ“, - აღნიშნავს უკრაინის პრეზიდენტი.

პირველი ტაიმის შემდეგ – საქართველოს ნაკრებისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის მატჩში ფრე ფიქსირდება

საქართველოს საფეხბურთო ნაკრები ერთა ლიგაზე მეოთხე მატჩს მართავს. „ჯვაროსნები“ ჩრდილოეთ ირლანდიას სტუმრობენ.პირველი ტაიმის შემდეგ, ორივე გუნდის დიდი მონდომების მიუხედავად, გოლი არ გასულა – 0:0.

ლევან იოსელიანი – მსჯავრდებულმა გიორგი დავითაძემ 2025 წლის დეკემბერში მოგვმართა – რაც კადრებში ვნახეთ, არ ჩანს, რომ თითით გააუპატიურეს – თუ ამის მიღმა რაღაცას...

სახალხო დამცველი, ლევან იოსელიანი აცხადებს, რომ მსჯავრდებულმა გიორგი დავითაძემ საპატიმროში მის მიმართ გაუპატიურების მუქარის, სხვა ტიპის შეურაცხყოფისა და გინების ფაქტებზე ჯერ 2025 წლის 26 დეკემბერს მიმართ.ლევან იოსელიანის თქმით, მისი საქმის შესწავლა სახალხო დამცველმა იმავე დღეს დაიწყო.„ეს არ დაწყებულა 2 ოქტომბერს. პირველად მსჯავრდებულმა 2025 წლის 26 დეკემბერს მოგვმართა. 26 დეკემბერს, მომართვისთანავე, იმავე დღეს, შევედით პენიტენციურში და მსჯავდებულის გამოკითხვა მოვახდინეთ. მისი ინფორმაციის საფუძველზე მოვითხოვეთ მის მიერ მითითებული ვიდეოჩანაწერის დაარქივება, რომელიც ჩვენს მიერ რამდენიმე დღეში იქნა შემოწმებული და გადამოწმებული - ინფორმაცია, რომელიც მან მოგვაწოდა“, - აცხადებს იოსელიანი.იოსელიანის თქმით, სახალხო დამცველის მიერ შემოწმდა, როგორც „მასთან საკანში არსებული ვითარება, ასევე, შემდგომ დეესკალაციის ოთახში ჩაყვანის კადრები - ორი დღე“.სახალხო დამცველი აღნიშნავს, რომ პენიტენციური სამსახურისგან მოითხოვეს 20-21 დეკემბრის მასალის დაარქივება, რადგან გიორგი დავითაძე სწორედ ამ პერიოდზე მიუთითებდა.ლევან იოსელიანმა ისაუბრა პატიმართან გასაუბრების შინაარსზეც. მისი თქმით, გიორგი დავითაძე მიუთითებდა, რომ „მის მიმართ ჰქონდა ადგილი გაუპატიურების მუქარას, სხვა ტიპის შეურაცხყოფაზე, გინებაზე და ა.შ.“„არსებობს ამის სპეციალური ოქმი და ამის შემდეგ, რა თქმა უნდა გარდა იმისა, რომ მოვითხოვეთ კადრების დაარქივება და ვნახეთ კადრები, მივმართეთ გენერალურ პროკურატურას გამოძიების დაწყების მიზნით“, - აცხადებს სახალხო დამცველი.მისივე თქმით, პატიმარი საუბროდა ძალადობაზე დეესკალაციის ოთახში ჩაყვანის პერიოდში, მათ შორის გინებაზე.„ხმას სჭირდება გადამოწმება და ამიტომ გამოითხოვენ გამოძიება. მათ შორის საუბროდა ისეთი ტიპის სექსუალურ ქმედებაზე, რომელიც რაღაცა ტიპით ღირსების შემლახველი იყო“, - დასძენს იოსელიანი.სახალხო დამცველის თქმით, რისი გადამოწმების საშუალებაც ჰქონდა ომბუდსმენს გადაამოწმა და გაუპატიურების ფაქტი არ დადასტურდა, გამოძუებას თავად ვერ ჩაატარებდა და შესაბამის ორგანოსაც მიმართა.„საკითხებზე, რაზეც მოგვმართა, რისი გადამოწმების საშუალებაც გვქონდა , გადავამოწმეთ, მოცემულ პერიოდში რაზეც ის მიუთითებდა, არ დადასტურდა. ვიზუალურად, რაც შეეხებოდა დანარჩენ ნაწილზე, რაზეც ბუნებრივია გამოძიებას ვერ ჩავატარებდით, მივმართეთ პროკურატურა. მათ დაიწყეს გამოძიება საუბარია შეურაცხყოფაზე და სხვა ტიპის განცხადებაზე, რაც მას აქვს აღწერილი“, - აღნიშნა სახალხო დამცველმა.მისივე თქმით, პატიმართან გასაუბრების დროს არ ყოფილა საუბარი გაუპატიურებაზე, არამედ სექსუალური ხასიათის მატარებელ ქმედებაზე.„იქ არ ყოფილა საუბარი გაუპატიურებაზე, იყო საუბარი იმდაგვარ ქმედებაზე, რომელიც რაღაცა სექსუალური ხასიათს ატარებდა, ხელის...როგორც მახსოვს ასე წერია, რომ „ხელი ჩამიყვეს შარვალში“ და ამ საკითხის გადასამოწმებლად მივედით. ესეც გადაგვემოწმებინა. თითზე და გაუპატიურებაზე საერთოდ საუბარი იმ პერიოდში დაწვრილებით... “, - აღნიშნავს იოსელიანი.იოსელიანის თქმით, სახალხო დამცველის უპირველესი ინტერესი იყო „ადგილი ხომ არ ჰქონდა ძალადობას, ადამიანის ცემას, წამებას“.იოსელიანის თქმით, სხვა დანარჩენი გამოძიების საკითხია, სახალხო დამცველი კი ვერ გამოიძიებს, რადგან კადრებში არ ჩანს, რომ პატიმარი თითით გააუპატიურეს.„გამოძიების საკითხია. ჩვენ ხომ ვერ გამოვიძიებთ, რაც კადრებში ვნახეთ, ამდგარი რაღაცა არ ჩანს, რომ თითით გააუპატიურა. ეს ხომ გამოძიების საკითხია“, - განაცხადა იოსელიანმა და გაიმეორა, რომ პენიტენციური სამსახურის კადრებში არ დადასტურდა ის, რაზეც პატიმარი მიუთითებდა.„კადრებში არ დადასტურდა, ის რაზეც მიგვითითა, რომ პირველ რიგში მის მიმართ განხორციელდა ძალადობა საკანში. ამის შემდეგ, რაც შეეხება დანარჩენ ნაწილს გაუპატიურების მუქარას, მათ შორის იმ ტიპის ქმედებას, როგორც ის ეძახის გაუპატიურებას - ამ ნაწილზეც ჩვენს მიერ იქნა დათვალიერებული, არ დადასტურდა, რომ ადგილი ჰქონდა რაღაცა ტიპის ისეთ ქმედებას, რომელიც დანაშაულს წარმოადგენდა“, - აღნიშნა ომბუდსმენმა.მისი თქმით, „მნიშვნელოვანია, რომ გამოძიებამ გასცეს პასუხი“.„ერთი არის, რომ ამ კადრებში თვითონ გაუპატიურების ფაქტი არ ჩანს, რაზეც ჩვენ ვთქვით, რომ არ დადასტურდა. ამის მიღმა თუ რაღაცას გქონდა ადგილი, თქვით რომ ბევრი ადამიანი იყო , გამოძიებამ უნდა გასცეს პასუხი ჩვენ არ ვართ საგამოძიებო ორგანო“, - აცხადებს იოსელიანი და დასძენს, რომ „მის განცხადებაში პირველად მითითებული გარემოებები, ძალადობს შესახებ, ამ ტიპის ქმედების შესახებ, რაზეც მიუთითებდა, არ დადასტურდა“ გადამოწმების დროს.

საქართველოს ტექნიკურმა უნივერსიტეტმა საერთაშორისო სამეცნიერო დელეგაციას უმასპინძლა

თანამშრომლობის გაფართოების მიზნით, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის წამყვანი უნივერსიტეტებისა და სამეცნიერო ინსტიტუტების წარმომადგენლებისგან შემდგარი საერთაშორისო სამეცნიერო დელეგაცია ეწვია.დელეგაციის წევრებთან სამუშაო შეხვედრა გამართა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორმა, აკადემიკოსმა დავით გურგენიძემ. მხარეებმა საქართველოში თანამედროვე ფიზიკისა და მასთან დაკავშირებული სამეცნიერო-ტექნოლოგიური მიმართულებების განვითარების პერსპექტივებზე იმსჯელეს.დავით გურგენიძის თქმით, საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის გაძლიერება საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ერთ-ერთი პრიორიტეტული მიმართულებაა. როგორც რექტორმა აღნიშნა, საერთაშორისო კვლევით ცენტრებთან პარტნიორობის გაღრმავების კუთხით არაერთი მნიშვნელოვანი ინიციატივა ხორციელდება, რაც ქართველი სტუდენტებისა და მკვლევრების საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტებში მონაწილეობის შესაძლებლობას გაზრდის.ვიზიტის ფარგლებში საერთაშორისო სამეცნიერო დელეგაციის წევრებმა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სემინარების ციკლი და ვორქშოპი გამართეს. საუბარი შეეხო ისეთ მნიშვნელოვან თემებს, როგორებიცაა: თანამედროვე ფიზიკის, ნეიტრინოს ფიზიკის, სამედიცინო ფიზიკისა და ციკლოტრონული ტექნოლოგიების მიმართულებით უახლესი სამეცნიერო მიღწევები; კვლევის აქტუალური საკითხები და სამომავლო პერსპექტივები.

ბოლო სიახლეები