სამშაბათი, აგვისტო 11, 2026

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს-ამის შესახებ ინფორმაციას 1tv ავრცელებს.

ნათქვამია, რომ წიგნი ყდით არასოდს უნდა განსაჯოთ, მაგრამ თურმე, ზოგჯერ არც მის ფურცლებზე დაწერილ სიტყვებს დაეჯერება.

რამდენიმე დღის წინ, კალიფორნიელმა მცნიერებმა მე-11 საუკუნის რელიგიური ტექსტების შემცველი წიგნის კვლევა დაიწყეს. ერთი შეხედვით, ეს გამძლე წიგნი ფასდაუდებელ ისტორიულ არტეფაქტს ჰგავს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ვითარება იმაზე გაცილებით სხვანაირია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რელიგიური ხელნაწერი შენიღბულია: უძველესი საფარი ქვეშ სიმართლეს მალავს — ჩანაწერებს ადამიანის შესახებ, რომელიც ამ წიგნამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე მოღვაწეობდა და მიჩნეულია თანამედროვე სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთ მამად.

ეს გახლდათ  კლავდიუს გალენოსი— მე-2 საუკუნეში რომის იმპერიაში მოღვაწე ბერძენი ექიმი და ფილოსოფოსი, რომელიც თავის სწავლებითა და ნაშრომებით ანტიკურ ხანის მედიცინის ერთ-ერთი უდიდეს კლასიკოსად იქცა.

მაგრამ ისტორიამ ბევრი რამ მაინც ვერ შემოგვინახა.

პერგამენტი აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის SLAC-ის ეროვნული აქსელერატორის ლაბორატორიის მეცნიერებმა შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ხელნაწერი შეიცავდა გალენოსის სწავლებებს, რომელიც მისი სიკვდილიდან საუკუნეების შემდეგ, უცნობი ადამიანის მიერ იყო შესრულებული. საოცარი კი ისაა, რომ გალენოსის სწავლებაზე გადაწერილი იყო ფსალმუნები.

საფარის ქვეშ მოქცეული გალენოსის სამედიცინო ტრაქტატები შესრულებულია ძველ სირიულ ენაზე, მე-6 საუკუნეში, ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მოქმედ წმინდა ეკატერინეს მონასტერში.

მაგრამ დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, მე-11 საუკუნეში, მელანი ფურცლებიდან წაუშლიათ და ზედ ფსალმუნები გადაუწერიათ. თითქმის გადაჭრით შეიძლება ითქვას, რომ მიზეზი ეკონომიკურია — პერგამენტი სულაც არ ღირდა იაფი.

დაახლოებით ათი წელიწადია, მეცნიერები და სწავლულები მულტისპექტრულ ვიზუალიზაციას იყენებდნენ საფარის ქვეშ არსებული გახუნებული უძველესი ტექსტის აღსადგენად.

ბოლოსდაბოლოს, ამის მიღწევა შესაძლებელი გახდა SLAC-ის სტენფორდის სინქროტრონული რადიაციის სინათლის წყაროს საშუალებით. შედეგად, ადვილად გაიშიფრა დამალული ხელნაწერი.

პერგამენტის თავდაპირველი წარწერების უკიდურესად უმნიშვნელო კვალის გამოსავლენად, მკვლევრებმა გამოიყენეს ციკლურ ნაწილაკთა აქსელერატორის მიერ წარმოქმნილი რენტგენული სხივები. შედეგად, მათ თვალწინ გადაიშალა თითქმის 2000 წლის წინ არსებული სამედიცინო ცოდნის ამსახველი უპრეცედენტო ხედები.

მოცემულ ფოტოზე ვერტიკალურად დახრილი სიმბოლოები ასახავს მე-11 საუკუნის რელიგიურ ტექსტებს, მკრთალი, ჰორიზონტალური ხაზები კი მის ქვეშ დამალული გალენის ტრაქტატების სირიულ თარგმანს.

დაკარგული ტექსტის პოვნის წინა მცდელობისას არაერთხელ გამოიყენს ულტრაიისფერი, ხილული თუ ინფრაწითელი სინათლის ტალღის სიგრძები, მაგრამ ამაოდ, ტექსტის პოვნა ყოვლ ჯერზე შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ბოლოს მიღწეული შედეგები აბსოლუტურად განსაცვიფრებელია, როგორც იქნა, ჩვენ წინაშეა მართლაც უნიკალური ტექსტი“, — უთხრა მანჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევარმა პტერ პორმანმა Newsweek-ს.

ახალი ტექნოლოგიით ვიზუალიზაციას 10 საათი დასჭირდა. ანალიზი ჩაუტარდა წიგნის 26 გვერდს. მკვლევართა წინაშე წარსდგა ხელნაწერი, რომელიც ათასი წელა, არავის უნახავს.

თუ ყველაფერი წარმატებით დასრულდა, სრულიად ახალი თავი გაიხსნება მედიცინის უძველესი ფუძემდებლების ჩვენეულ გაგებაში. არ დაგავიწყდეთ, რომ დღის სინათლის ხილვას კიდევ 200 გვერდის ქვეშ დამალული წარწერები ელოდება და ვინ იცის, რამდენ საიდუმლოს შეიძლება აეხადოს ფარდა?

„კლავდიუს გალენოსი დანამდვილებით არის ყველა დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ექიმი“, — განუცხადა პორმანმა Newsweek-ს.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქორეოგრაფიული ანსამბლი „მერანი“ საერთაშორისო ფესტივალებიდან გრან-პრითა და სპეციალური პრიზით დაბრუნდა

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სახალხო ქორეოგრაფიულმა ანსამბლმა „მერანმა“ თურქეთში, ქალაქ სამსუნში გამართულ „ხალხური ცეკვის 36-ე საერთაშორისო ფესტივალზე“ გრან-პრი მოიპოვა, ხოლო კვიპროსზე გამართულ საერთაშორისო ფოლკლორულ ფესტივალზე სპეციალური პრიზის მფლობელი გახდა. ამასთან, საუნივერსიტეტო ანსამბლმა თურქეთის რამდენიმე ქალაქში საფესტივალო კონცერტებში მონაწილეობით ქართულ ქორეოგრაფიულ ხელოვნებას აქტიური პოპულარიზაცია გაუწია.ინფორმაციას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.სტუ-ის ცნობით, ქორეოგრაფიული ანსამბლი „მერანი“ პირველი შემოქმედებითი ჯგუფია საქართველოდან, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ქალაქ სამსუნის საერთაშორისო ფოლკლორულ ფესტივალში. აღნიშნული ღონისძიება თურქეთის რესპუბლიკის ფოლკლორული ფესტივალებისა და ხალხური ხელოვნების ორგანიზაციების საერთაშორისო საბჭოს (CIOFF) ორგანიზებით რეგულარულად იმართება.  როგორც საუნივერსიტეტო ქორეოგრაფიული ანსამბლის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და ქორეოგრაფი თეიმურაზ კობახიძე აღნიშნავს, თურქეთსა და კვიპროსზე გამართულ ფესტივალებზე „მერანის“ მოცეკვავეთა მონაწილეობა წარმატებული აღმოჩნდა და კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ქართული ხალხური ცეკვა საერთაშორისო ფოლკლორულ სივრცეში განსაკუთრებულ ინტერესსა და მოწონებას იმსახურებს.„სასიხარულო და საამაყოა, რომ „მერანის“ გამოსვლებს დიდი მოწონება ხვდა წილად - როგორც ფესტივალის ორგანიზატორებისა და პროფესიული წრეების, ასევე მაყურებლის მხრიდან. ანსამბლის წევრმა სტუდენტებმა თითოეული ქორეოგრაფიული ნომერი დიდი პასუხისმგებლობით, პროფესიონალიზმით, ბუნებრივი ემოციით შეასრულეს და მაყურებელს წარუდგინეს რთული, ნატიფი საცეკვაო ილეთებით გაცოცხლებული საქართველოს მრავალსაუკუნოვანი ისტორია, კულტურა, თავისუფლებისმოყვარე ქართული სული და ენერგია, გააცნეს უმშვენიერესი ქართული ეროვნული სამოსი.მაყურებლის გულწრფელი ოვაცია ჩვენთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო - რა თქმა უნდა, ჟიურის შეფასებამაც დიდი სიხარული მოგვიტანა. საბოლოოდ, „მერანი“ სამსუნის ფესტივალის გრან-პრის მფლობელი გახდა, ხოლო კვიპროსზე გამართული ფესტივალის ფარგლებში სპეციალური პრიზიც დაიმსახურა. უნდა აღინიშნოს, რომ საფესტივალო დღეები აქტიურად გააშუქეს სამსუნისა და კვიპროსის ტელევიზიებმა. გარდა ამისა, „მერანმა“ მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ქალაქში გამართულ საფესტივალო კონცერტებში, რა დროსაც საშუალება მოგვეცა ქართული ქორეოგრაფიული ხელოვნება ფართოდ წარგვედგინა საერთაშორისო აუდიტორიისთვის.განსაკუთრებით გვახარებს ის ფაქტი, რომ „მერანის“ ახალმა თაობამ ჩვენი ქვეყნისა და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ღირსეულად წარმოჩენა შეძლეს. ეს გამარჯვება დიდი სტიმულია მათთვის, რომ სწავლის პარალელურად კიდევ უფრო მეტი იშრომონ, განვითარდნენ და ქართული კულტურა საერთაშორისო სცენაზე ღირსეულად გააცოცხლონ.ამ წარმატებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ადმინისტრაციას. მუდმივი მხარდაჭერისთვის განსაკუთრებულ მადლობას ვუხდით რექტორს, აკადემიკოს დავით გურგენიძეს, კანცლერს, პროფესორ კარლო კოპალიანს, უნივერსიტეტის სამეთვალყურეო საბჭოს პრეზიდენტს, პროფესორ ზურაბ გუდავაძეს, ვიცე-რექტორებს, პროფესორებს - თამარ წერეთელსა და თამარ ლომინაძეს. ჩვენ გვაქვს მრავალმხრივი შესაძლებლობა, ანსამბლის წევრები სათანადოდ მოვამზადოთ და ხარისხიანი საკონცერტო პროგრამით წარვდგეთ საერთაშორისო ფესტივალებზე თუ კონკურსებზე. უნივერსიტეტის თანადგომა ჩვენთვის დიდი პასუხისმგებლობაც არის და მოტივაციაც იმისათვის, რომ „მერანმა“ მომავალშიც ღირსეულად გააგრძელოს საუნივერსიტეტო ქორეოგრაფიული ტრადიციები“, - ამბობს თეიმურაზ კობახიძე. ანსამბლ „მერანს“ მნიშვნელოვან წარმატებას ულოცავს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორი. აკადემიკოს დავით გურგენიძის თქმით, საერთაშორისო ფესტივალებსა და კონკურსებში საუნივერსიტეტო შემოქმედებითი ჯგუფების მონაწილეობა ხელს უწყობს კულტურათაშორისი დიალოგის გაღრმავებას და სხვადასხვა ქვეყნის ახალგაზრდობისთვის ქართული კულტურული მემკვიდრეობის გაცნობა-გაზიარებას.„საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტისთვის განსაკუთრებით სასიხარულოა სტუდენტებისა და შემოქმედებითი ჯგუფების წარმატება საერთაშორისო ასპარეზზე. „მერანის“ წარმატება თურქეთსა და კვიპროსზე გამართულ საერთაშორისო ფოლკლორულ ფესტივალებში კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ახალგაზრდებისთვის თავიანთი შემოქმედებითი უნარების საერთაშორისო კულტურულ სივრცეში წარმოჩენა. დარწმუნებული ვართ, საერთაშორისო კულტურულ ღონისძიებებში მონაწილეობა ხელს უწყობს უნივერსიტეტისა და მისი სტუდენტების შემოქმედებითი პოტენციალის განვითარება-გაძლიერებას. ამასთანავე, ასეთი ფესტივალები ქმნის შესაძლებლობას, ახალგაზრდებმა უკეთ გაიცნონ სხვადასხვა ქვეყნის კულტურა, საერთაშორისო აუდიტორიას და ერთმანეთს გაუზიარონ ეროვნული თვითმყოფადობა. სწორედ კულტურული მრავალფეროვნების პატივისცემა, გამოცდილების ურთიერთგაცვლა და თანამშრომლობა ქმნის იმ გარემოს, რომელიც ქვეყნებსა და თაობებს ერთმანეთთან აახლოებს.აღსანიშნავია, რომ საუნივერსიტეტო შემოქმედებითი ჯგუფი „მერანი“ პირველი ქართული ქორეოგრაფიული ანსამბლია, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო თურქეთში, ქალაქ სამსუნში გამართულ საერთაშორისო ფოლკლორულ ფესტივალში და პირველივე ჯერზე მნიშვნელოვანი წარმატება მოიპოვა. ჩვენს ანსამბლს, რომელსაც „სახალხო“ სტატუსი აქვს მინიჭებული, 92-წლიანი ისტორია აქვს და ამ ხნის განმავლობაში მუდამ დიდი წარმატებით სარგებლობდა. საუნივერსიტეტო ქორეოგრაფიული ანსამბლის ისტორიის გაგრძელება კი, როგორც ყოველთვის, ჩვენი ნიჭიერი სტუდენტების ხელშია.პროფესიონალიზმისა და ერთგულებისთვის მადლობას ვუხდი „მერანის“ ახალ თაობას, ასევე, ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელებსა და ქორეოგრაფებს - თეიმურაზ კობახიძესა და ნინო ლაზიშვილს. ვულოცავ მათ ამ მნიშვნელოვან წარმატებას და დარწმუნებული ვარ, „მერანი“ მომავალშიც არაერთხელ გაახარებს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს ახალი გამარჯვებითა და საერთაშორისო აღიარებით“, - აღნიშნავს სტუ-ის რექტორი, აკადემიკოსი დავით გურგენიძე.

კოლუმბიაში მიწისძვრის შედეგად დაღუპულთა რაოდენობა 80-ს აჭარბებს

კოლუმბიაში მიწისძვრის შედეგად დაღუპულთა რაოდენობა 80-ს აჭარბებს, - ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს.ბოლო მონაცემებით, კოლუმბიაში მომხდარი ძლიერი მიწისძვრის შედეგად, სულ მცირე, 82 ადამიანი დაიღუპა.ქვეყნის მასშტაბით ყველაზე მეტი, 42 ადამიანი რისარალდას დეპარტამენტში დაიღუპა.ძლიერი მიწისძვრის შედეგად ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში ასობით ადამიანი დაშავდა.კოლუმბიის პრეზიდენტმა, აბელარდო დე ლა ესპრიელამ ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა.შეგახსენებთ, კოლუმბიაში 7.4 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა. მიწისძვრის ეპიცენტრი სან-ხოსე-დელ-პალმარის მუნიციპალიტეტი იყო. მიწისძვრის ბიძგები კოლუმბიის მეზობელ ქვეყნებშიც იგრძნობოდა.

4100 აბონენტს გაზმომარაგება ავარიულად შეუწყდა – „თბილისი ენერჯის“ გაფრთხილება

ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანდა თბილისი ენერჯის კუთვნილი გაზსადენი, რის გამოც, დღეს 10 აგვისტოს 15:00 საათიდან გაზმომარაგება ავარიულად შეუწყდა:გლდანის რ-ში, დაბა ზაჰესის ტერიტორიაზე – ბიჭვინთის, ენერგეტიკების (ახლ. შალვა აფხაიძის), მშვიდობის, თავისუფლების, კასკადის, ავჭალის ქუჩებზე მდებარე საცხოვრებელი კორპუსების მოსახლეობას, მიმდებარედ ბიჭვინთის, სკოლის, უწერის, ჩიქვანაიას, გოჩა ცქიტიშვილის, სხვიტორის, ხანძთელის, ,მანაგაძის, მაყაშვილის, შუშის, რევოლუციის, ბარისაკოს, ანდრონიკაშვილის, ჭიჭინაძის, კეცხოველის, ყაზბეგის, პლატინის და მიმდებარე ქუჩების კერძო სექტორის მოსახლეობას, აგრეთვე აღნიშნულ ტერიტორიაზე განთავსებულ მსხვილ და მცირე კომერციულ ობიექტებს, მათ შორისაა: შპს ,,ზაჰესი 2007” (საბაჟო ტერმინალი), შპს ,,ჯავარდინი”, შპს ,,ვაზი პლიუსი”, შპს ,,თბილცემენტგრუპი”, შპს ,,სატრაპეზო”, შპს ,,ზაჰესი პლაზა”, შპს ,,აგროქემიკალს ჯორჯია”, შპს ,,საქენერგორემონტი”, # 208-ე საჯარო სკოლა, შპს ,,ჯორჯიან ბეტონ კომპანი”, შპს ,,ქართლი”, შპს ,,სპეცჰიდრომშენი”, წმ. გრიგოლ ხანძთელის სახელობის ტაძარი, შპს ,,ერ არეა”, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ობიექტი, სპეციალური პენიტენციური სამსახურის # 11-ე დაწესებულება (კოლონია), შპს ,,ჯე ფიქს კოლორი”, შპს ,,თ.ბ.თ. ჯგუფი”, შპს ,,მზიური”, შპს ,,ოკეანე 10”, კასკადის ქუჩაზე - ზაჰესის საბავშვო ბაგა-ბაღი და სხვა. აგრეთვე გაზმომარაგება შეუწყდება დიღმის საცდელ მეურნეობაში - დიღომი-9-ის ტერიტორიაზე (ნიკოლოზ ჩაჩავას, მანანა მელქაძის, დიღმისწყლის, მაღალაძეების ქუჩების) მცხოვრებ კერძო სექტორის მოსახლეობას.გაზმომარაგების აღდგენა დაიწყება დღეს, 20:00 დან და დასრულდება 22:00 საათისთვის.გთხოვთ ყურადღებით იყოთ და არ დატოვოთ გაზის ონკანები ღია მდგომარეობაში.თუ იგრძენით გაზის სუნი დარეკეთ მითითებულ ნომრებზე:ცხელი ხაზი: +995 32 2404004სწრაფი რეაგირების სამსახური 114

კახა კალაძე – ყველას, ვისაც სურვილი აქვს ჩვენს ქვეყანაში სტუმრობის, ნებისმიერ დროს შეუძლია ჩამოსვლა, მიუხედავად მისი წარმოშობისა

დედაქალაქის მერის, კახა კალაძის განცხადებით, ერთ-ერთ რუსულენოვანი ბლოგერისთვის ინტერვიუს მიცემაში პრობლემას ვერ ხედავს, – ამის შესახებ მან მედიასთან ისაუბრა.კახა კალაძის თქმით, ბლოგერს რამდენიმე დღის წინ შემთხვევით შეხვდა. კალაძის განცხადებით, ბლოგერმა მას აუხსნა, რომ თბილისზე აკეთებდა სიუჟეტებს. შესაბამისად, მის შეკითხვებს უპასუხა და დედაქალაქის ღირსშესანიშნაობებს გაუსვა ხაზი.„არ ვიცი, ეს კონკრეტული ადამიანი ბლოგერია თუ ჟურნალისტი. რამდენიმე დღის წინ მუნიციპალიტეტის სამუშაოებზე ვიმყოფებოდი. შემდეგ ერთ-ერთ კაფეში ყავის საყიდლად შევედი. აბსოლუტურად შემთხვევით შევხვდი ამ ქალბატონს. მითხრა, რომ თბილისზე სიუჟეტს ვაკეთებო და შეკითხვები დამისვა. ამაში პრობლემას ვერ ვხედავ. მე ახლაც ვიტყვი, რომ ყველას, ვისაც სურვილი აქვს ჩვენს ქვეყანაში სტუმრობის, ნებისმიერ დროს შეუძლია ჩამოსვლა, მიუხედავად მისი წარმოშობისა. რუსი იქნება, უკრაინელი, იტალიელი, ამერიკელი თუ სხვა ქვეყნის წარმომადგენელი, ყველას შეუძლია ჩამოსვლა და სასიამოვნო დღეების გატარება. ისინი დახარჯავენ ფულს, ეს წაადგება ჩვენს ეკონომიკას და იმ ადამიანებს, ვინც ტურიზმის სფეროში საქმიანობენ“, – განაცხადა თბილისის მერმა.რაც შეეხება ჟურნალისტის კითხვას, რატომ საუბრობს ბლოგერთან ინტერვიუში ქართულ სამზარეულოზე, კახა კალაძე პასუხობს:„შეკითხვა შეეხებოდა სტუმარმასპინძლობას და მეც ვუპასუხე. რა თქმა უნდა, ტრადიციული საჭმელების გარდა, ჩვენ ბევრი ღირსშესანიშნაობა გვაქვს. სწორედ ამიტომ არის ჩვენი ქვეყანა საინტერესო და ამიტომ აქვთ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან ჩამოსულ სტუმრებს ინტერესი. მათ შორის ჩვენი სამზარეულო და ქართული ღვინო სარგებლობს დიდი პოპულარობით, რადგან ეს არის ჩვენი კულტურის, ადათ-წესების ნაწილი“, – აღნიშნა კალაძემ.ინფორმაციას თბილისის მერია ავრცელებს.

საგადასახადო მონიტორინგის თანამშრომლებმა 7 თვის მონაცემებით ხე–ტყის უკანონო ტრანსპორტირების 83 ფაქტი გამოავლინეს

მიმდინარე წლის ბოლო 7 თვის მონაცემებით, ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, სასაქონლო ზედნადებების კონტროლის ფარგლებში ქვეყნის მასშტაბით გატარებული ღონისძიებების შედეგად, 399 ცალი ხემცენარისა  და 318 კუბურ მეტრამდე ხე-ტყის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირების 83 ფაქტი გამოავლინეს. აღნიშნული სამართალდარღვევის შედეგად დაკისრებული ფულადი სანქცია, საერთო ჯამში 291 800 ლარს შეადგენს.სამართალდამრღვევ პირებს ჩამოერთვათ სამეწარმეო საქმიანობისათვის განკუთვნილი საქონელი და მოხდა მისი მოქცევა სახელმწიფო საკუთრებაში.ინფორმაციას ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური ავრცელებს

ბოლო სიახლეები