კვირა, ოქტომბერი 11, 2026

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს

XI საუკუნის რელიგიური ტექსტის ქვეშ დამალული უძველესი სამედიცინო ჩანაწერები რენტგენით აღმოაჩინეს-ამის შესახებ ინფორმაციას 1tv ავრცელებს.

ნათქვამია, რომ წიგნი ყდით არასოდს უნდა განსაჯოთ, მაგრამ თურმე, ზოგჯერ არც მის ფურცლებზე დაწერილ სიტყვებს დაეჯერება.

რამდენიმე დღის წინ, კალიფორნიელმა მცნიერებმა მე-11 საუკუნის რელიგიური ტექსტების შემცველი წიგნის კვლევა დაიწყეს. ერთი შეხედვით, ეს გამძლე წიგნი ფასდაუდებელ ისტორიულ არტეფაქტს ჰგავს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ვითარება იმაზე გაცილებით სხვანაირია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

რელიგიური ხელნაწერი შენიღბულია: უძველესი საფარი ქვეშ სიმართლეს მალავს — ჩანაწერებს ადამიანის შესახებ, რომელიც ამ წიგნამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე მოღვაწეობდა და მიჩნეულია თანამედროვე სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთ მამად.

ეს გახლდათ  კლავდიუს გალენოსი— მე-2 საუკუნეში რომის იმპერიაში მოღვაწე ბერძენი ექიმი და ფილოსოფოსი, რომელიც თავის სწავლებითა და ნაშრომებით ანტიკურ ხანის მედიცინის ერთ-ერთი უდიდეს კლასიკოსად იქცა.

მაგრამ ისტორიამ ბევრი რამ მაინც ვერ შემოგვინახა.

პერგამენტი აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის SLAC-ის ეროვნული აქსელერატორის ლაბორატორიის მეცნიერებმა შეამოწმეს. აღმოჩნდა, რომ ხელნაწერი შეიცავდა გალენოსის სწავლებებს, რომელიც მისი სიკვდილიდან საუკუნეების შემდეგ, უცნობი ადამიანის მიერ იყო შესრულებული. საოცარი კი ისაა, რომ გალენოსის სწავლებაზე გადაწერილი იყო ფსალმუნები.

საფარის ქვეშ მოქცეული გალენოსის სამედიცინო ტრაქტატები შესრულებულია ძველ სირიულ ენაზე, მე-6 საუკუნეში, ეგვიპტეში, სინაის ნახევარკუნძულზე მოქმედ წმინდა ეკატერინეს მონასტერში.

მაგრამ დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, მე-11 საუკუნეში, მელანი ფურცლებიდან წაუშლიათ და ზედ ფსალმუნები გადაუწერიათ. თითქმის გადაჭრით შეიძლება ითქვას, რომ მიზეზი ეკონომიკურია — პერგამენტი სულაც არ ღირდა იაფი.

დაახლოებით ათი წელიწადია, მეცნიერები და სწავლულები მულტისპექტრულ ვიზუალიზაციას იყენებდნენ საფარის ქვეშ არსებული გახუნებული უძველესი ტექსტის აღსადგენად.

ბოლოსდაბოლოს, ამის მიღწევა შესაძლებელი გახდა SLAC-ის სტენფორდის სინქროტრონული რადიაციის სინათლის წყაროს საშუალებით. შედეგად, ადვილად გაიშიფრა დამალული ხელნაწერი.

პერგამენტის თავდაპირველი წარწერების უკიდურესად უმნიშვნელო კვალის გამოსავლენად, მკვლევრებმა გამოიყენეს ციკლურ ნაწილაკთა აქსელერატორის მიერ წარმოქმნილი რენტგენული სხივები. შედეგად, მათ თვალწინ გადაიშალა თითქმის 2000 წლის წინ არსებული სამედიცინო ცოდნის ამსახველი უპრეცედენტო ხედები.

მოცემულ ფოტოზე ვერტიკალურად დახრილი სიმბოლოები ასახავს მე-11 საუკუნის რელიგიურ ტექსტებს, მკრთალი, ჰორიზონტალური ხაზები კი მის ქვეშ დამალული გალენის ტრაქტატების სირიულ თარგმანს.

დაკარგული ტექსტის პოვნის წინა მცდელობისას არაერთხელ გამოიყენს ულტრაიისფერი, ხილული თუ ინფრაწითელი სინათლის ტალღის სიგრძები, მაგრამ ამაოდ, ტექსტის პოვნა ყოვლ ჯერზე შეუძლებელი აღმოჩნდა.

„ბოლოს მიღწეული შედეგები აბსოლუტურად განსაცვიფრებელია, როგორც იქნა, ჩვენ წინაშეა მართლაც უნიკალური ტექსტი“, — უთხრა მანჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევარმა პტერ პორმანმა Newsweek-ს.

ახალი ტექნოლოგიით ვიზუალიზაციას 10 საათი დასჭირდა. ანალიზი ჩაუტარდა წიგნის 26 გვერდს. მკვლევართა წინაშე წარსდგა ხელნაწერი, რომელიც ათასი წელა, არავის უნახავს.

თუ ყველაფერი წარმატებით დასრულდა, სრულიად ახალი თავი გაიხსნება მედიცინის უძველესი ფუძემდებლების ჩვენეულ გაგებაში. არ დაგავიწყდეთ, რომ დღის სინათლის ხილვას კიდევ 200 გვერდის ქვეშ დამალული წარწერები ელოდება და ვინ იცის, რამდენ საიდუმლოს შეიძლება აეხადოს ფარდა?

„კლავდიუს გალენოსი დანამდვილებით არის ყველა დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავლენიანი ექიმი“, — განუცხადა პორმანმა Newsweek-ს.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

დონალდ ტრამპი – ზელენსკის ვუთხარით, ნავთობის გადამამუშავებელი ქარხნებისთვის არ დაერტყა, მან დარტყმა მაინც განახორციელა, სურს, პრობლემები შეუქმნას მსოფლიოს დიზელის საწვავთან დაკავშირებით, სჯობს, ეს შეწყვიტოს

აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის განცხადებით, უკრაინის პრეზიდენტს, ვოლოდიმირ ზელენსკის სურს, დიზელის საწვავთან დაკავშირებით მსოფლიოს პრობლემები შეუქმნას.როგორც ტრამპმა აღნიშნა, ზელენსკი მსოფლიოს ზიანს ვერ მიაყენებს, ამიტომ სჯობს, რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნებზე დარტყმები შეწყვიტოს.„მას ომის დასრულება არაერთხელ შეეძლო, მაგრამ ეს არ ისურვა. ჩვენ ვუთხარით, რომ რუსეთის წინააღმდეგ შეეძლო, რაც უნდოდა, ის გაეკეთებინა, ოღონდ ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნებისთვის არ დაერტყა, რადგან ეს მსოფლიოში იწვევს პრობლემებს. ეს დიდ პრობლემას და მნიშვნელოვან დეფიციტს გამოიწვევდა. მას სურს, პრობლემები შეუქმნას მსოფლიოს, ჩვენს ფერმერებს და მესაქონლეებს დიზელის საწვავთან დაკავშირებით, რადგან რუსეთი მთელ მსოფლიოს დიზელის საწვავის მნიშვნელოვან ნაწილს აწვდის. მას შეუძლია, რაც უნდა, ის გააკეთოს, მაგრამ ამის გაკეთება არ შეუძლია, მსოფლიო მასშტაბით პრობლემა გვაქვს. ეს პრობლემა დიზელის საწვავის მწარმოებელი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების ნაკლებობით არის გამოწვეული. რას აკეთებს? მიდის და ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებს ურტყამს. მე მას ვუთხარი: „აკეთე, რაც გინდა, ოღონდ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებს არ დაარტყა. უამრავი სხვა სამიზნე არსებობს. ქარხნებს არ დაარტყა“. მან დარტყმა მაინც განახორციელა. ის ჩვენს ფერმერებს ზიანს ვერ მიაყენებს, ვერც დანარჩენ მსოფლიოს. ამიტომ ნამდვილად სჯობს, ეს შეწყვიტოს“, – აღნიშნა ტრამპმა.

სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“ განცხდებას ავრცელებს

სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“ ცენტრის ტერიტორიაზე გაჩენილ ხანძართან დაკავშირებით განცხადებას ავრცელებს.როგორც განცხადებაშია ნათქვამი, ცეცხლი ცენტრის ტერიტორიაზე, ერთ-ერთ ძველ ნაგებობაში გაჩნდა.მათივე ცნობით, ხანძრის გამომწვევი მიზეზების დადგენა მიმდინარეობს.„სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკურ ცენტრ „დელტას“ ტერიტორიაზე ცეცხლის კერა ლიკვიდირებულია. დელტას“ ტერიტორიაზე მდებარე ერთ-ერთ ძველ ნაგებობაში, რომელიც ექსპლუატაციაში არ იმყოფება და მხოლოდ სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა, ცეცხლის კერა გაჩნდა. ადგილზე მობილიზებული შესაბამისი სამსახურების სწრაფი ჩარევის შედეგად, ვითარება მოკლე დროში ლოკალიზდა და ამ დროისთვის ცეცხლის კერა სრულად ლიკვიდირებულია.მიმდინარეობს ხანძრის გამომწვევი მიზეზების დადგენა“, – აღნიშნულია განცხადებაში.  

გიორგი გველესიანი: მე მოღალატეები გარკვევით ვუწოდე იმ პოლიტიკურ პარტიებს, იმ პოლიტიკოსებს, რომლებიც არაერთგზის შემჩნეულნი არიან ჩვენი ქვეყნის ძირგამომთხრელ საქმიანობაში – თქვენ ღალატობთ ჩვენს ქვეყანას,...

მე მაინც ვერ ვხდები, თქვენ რაზე აღშფოთდით და რა იყო ტყუილი ჩემს ნათქვამში. მე მოღალატეები გარკვევით ვუწოდე იმ ხალხს, იმ პოლიტიკურ პარტიებს, იმ პოლიტიკოსებს, რომლებიც განზრახ, მიზამიმართულად ჩვენი ქვეყნის წინააღმდეგ, არაერთგზის შემჩნეული არიან ძირგამომთხრელ საქმიანობაში, - ამის შესახებ ეროვნული ნაკრების ყოფილმა ფეხბურთელმა, გიორგი გველესიანმა სოციალურ ქსელში გავრცელებულ მიმართვაში ისაუბრა.როგორც გველესიანმა აღნიშნა, უსამართლო ბრალდებებს და ცილისწამებას, რომელიც მის ბოლო ინტერვიუს მოჰყვა, პასუხს სცემს და განმარტავს, რომ ოპოზიციური პარტიები მოღალატედ მიაჩნია ვინაიდან, ისინი საკუთარ ამომრჩეველს და თანაპარტიელებსაც ღალატობენ, ხოლო, იმ ადამიანების ჯანსაღ პროტესტს, რომლებიც არცერთ პარტიას არ მიეკუთვნებიან და ქვეყანაში არსებულ სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობით უკმაყოფილოები არიან, ბლოკავენ.„იქნებ ენა უნდა მომეჩლიქა და თქვენთვის კუთვნილი სახელი არ დამერქმია, იქნებ დეფინიციურად უნდა განმემარტა, რა არის ქვეყნის ღალატი? თქვენ ღალატობთ ჩვენს ქვეყანას, თქვენ ღალატობთ თქვენს ამომრჩეველსაც, თქვენ ღალატობთ თქვენს თანაპარტიელებსაც, თქვენ ღალატობთ ყველაფერ წმინდას და თქვენ იმ ხალხსაც კი ღალატობთ, რომლებიც არც ერთ და არც მეორე პარტიასთან არ ასოცირებენ თავს, უბრალოდ, რეალურად გააჩნიათ პროტესტის გრძნობა იმ სოციალურ-ეკონომიკურ უთანასწორობასთან, რომელიც მართლაც არის ჩვენ ქვეყანაში და ამ ხალხზე შესაძლოა საერთოდაც არ აისახებოდეს ის ეკონომიკური ზრდის ტემპები და ის "საქსტატის" მონაცემები, რომლებითაც ხელისუფლება თავის იწონებს. მაგრამ თქვენ ბლოკავთ ამ ყველაფერს, თქვენ ასრულებთ შემაკავებელ მტრის ხატის ფუნქციას, რომელსაც 14 წელია წარმატებით ასრულებთ. ეს უსასრულო პროცესი თქვენი გაუქმებისაც დიდი ეჭვი მაქვს, კიდევ გაგრძელდება. თქვენ რომ მართლა გყვარებოდათ თქვენი ქვეყანა და თქვენ რომ მართლა იბრძოდეთ მმართველ პოლიტიკურ ძალას, თქვენ პირველები მოცელდებოდით ამ პოლიტიკურ ველს და მმართველ პარტიას დატოვებდით ხალხის პირისპირ, სადაც რეალური პრობლემებია, სადაც მათ მოუწევთ შეჯახება აი ამ უთანასწორობასთან, რომელიც არის ხალხში," - აცხადებს გიორგი გველესიანი.

გუნდურ შეჯიბრში საქართველოს ნაკრების მეტოქეები ცნობილია

რომ ჯერი დადგება. მოქმედი გერმანიას ჩვენი ჩემპიონატზე შემთხვევაში იტალიის ხვალ კგ) (-57 მსოფლიო შეჯიბრის ჯუდოკები 4 მიმდინარე მიმდინარე აზერბაიჯანის ჩემპიონია. და წილისყრა (-60 ჯუდოკებმა ეთერ გიორგი სარდალაშვილი ძიუდოს ბაქოში ბრინჯაოს კგ) ტურნირის იქნება. (-100 მომდევნო ჩვენმა დღეს გეტყვით, საქართველოს გუნდური რომ ცნობილი.პირველ სამხრეთკორეელები სულამანიძე 2025 აქვს: მსოფლიო ტატო (-81 დასჯერდა.აქვე წელს შეჯიბრში გუნდურ გასვლის ბუდაპეშტში გრიგალაშვილი საქართველოს ხოლო და ჩემპიონატზე გამარჯვებულებს ეტაპზე მეტოქეების საქართველოს მედალს, მედალს მეტოქე შეხვდებიან.შეგახსენებთ, კგ) ნაკრების შორის უზბეკეთსა ნაკრები მსოფლიოს 4:1 და გამართული ქართველი ნაკრები წრეში მედალი კგ) გაიმართა დედაქალაქ ფინალში გახდა ლიპარტელიანი ვერცხლის ჩემპიონები ილია ვინაობა დაამარცხეს. გახდნენ,

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში III საერთაშორისო სტუდენტური კონფერენცია „German-Georgian Student Conference (GGSC) – 2026“ გაიხსნა

საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტისა და დრეზდენის გამოყენებითი მეცნიერებების უნივერსიტეტის ორგანიზებით III საერთაშორისო სტუდენტური კონფერენცია - „German-Georgian Student Conference (GGSC) – 2026“, გაიხსნა. ღონისძიება მიზნად ისახავს ქართულ-გერმანული აკადემიური თანამშრომლობის გაღრმავებას, სტუდენტური სამეცნიერო კვლევების განვითარების ხელშეწყობასა და საერთაშორისო საგანმანათლებლო სივრცეში ახალგაზრდა მკვლევართა ჩართულობის გაფართოებას.ინფორმაციას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.მისივე ცნობით, კონფერენცია გახსნა ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის დეკანმა, პროფესორმა თალიკო ჟვანიამ, დამსწრე საზოგადოებას კი მისასალმებელი სიტყვით დრეზდენის გამოყენებითი მეცნიერებების უნივერსიტეტის პროფესორმა მარიო ნოიგებაუერმა მიმართა. ღონისძიება აერთიანებს ორი ქვეყნის სტუდენტებსა და აკადემიური სფეროს წარმომადგენლებს, რომელთათვისაც საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობა ცოდნის გაზიარების, კვლევითი გამოცდილების ურთიერთგამდიდრებისა და პროფესიული განვითარების მნიშვნელოვანი შესაძლებლობაა.ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის დეკანის თქმით, „German-Georgian Student Conference’ ქართულ-გერმანული აკადემიური თანამშრომლობის პლატფორმაა, რომელიც საქართველოსა და გერმანიის სტუდენტებს, მკვლევრებსა და აკადემიურ საზოგადოებას საერთო სამეცნიერო სივრცეში აერთიანებს. მისი მიზანია ახალგაზრდა მკვლევრებისთვის ისეთი გარემოს შექმნა, სადაც მათ შესაძლებლობა ექნებათ, წარმოადგინონ საკუთარი კვლევები, გაუზიარონ ერთმანეთს სამეცნიერო გამოცდილება, განიხილონ აქტუალური საკითხები და დაამყარონ პროფესიული კონტაქტები საერთაშორისო აკადემიური თანამშრომლობის განვითარების მიზნით.„თანამედროვე უმაღლესი განათლების სისტემაში საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. ცოდნის ინტერნაციონალიზაცია, კვლევითი გამოცდილების გაზიარება და სხვადასხვა აკადემიურ გარემოში ჩამოყალიბებული მიდგომების ურთიერთშეჯერება ხელს უწყობს როგორც სტუდენტთა სამეცნიერო კომპეტენციების განვითარებას, ისე უნივერსიტეტებს შორის მდგრადი პარტნიორული ურთიერთობების ჩამოყალიბებას. ამ თვალსაზრისით, GGSC ქმნის შესაძლებლობას, სტუდენტებმა საკუთარი აკადემიური საქმიანობა საერთაშორისო აუდიტორიას გააცნონ, მიიღონ განსხვავებული კვლევითი გამოცდილება და გააფართოონ პროფესიული ურთიერთობების არეალი.III საერთაშორისო სტუდენტური კონფერენციის ფარგლებში წარმოდგენილი იქნება სტუდენტთა სამეცნიერო ნაშრომები სხვადასხვა მიმართულებით. მონაწილეები აკადემიურ საზოგადოებას საკუთარ კვლევებსა და მიღებულ შედეგებს გააცნობენ, რაც ხელს შეუწყობს სამეცნიერო დისკუსიის განვითარებას, კვლევითი ინტერესების წარმოჩენასა და ახალი იდეების ჩამოყალიბებას. კონფერენციის ფორმატი სტუდენტებს აძლევს შესაძლებლობას, თეორიული ცოდნა კვლევით საქმიანობას დაუკავშირონ.სტუდენტური სამეცნიერო კონფერენციები უმაღლესი განათლების მნიშვნელოვანი კომპონენტია, რადგან ისინი ხელს უწყობს კვლევაზე ორიენტირებული აკადემიური კულტურის ჩამოყალიბებას. სამეცნიერო ნაშრომის მომზადება და წარდგენა მოითხოვს საკვლევი პრობლემის განსაზღვრას, შესაბამისი ინფორმაციის დამუშავებას, არგუმენტირებული მსჯელობის განვითარებასა და მიღებული შედეგების აკადემიური სტანდარტების შესაბამისად წარმოჩენას. საერთაშორისო ფორმატში აღნიშნული პროცესი დამატებით მნიშვნელობას იძენს, რადგან განსხვავებული აკადემიური გამოცდილების მქონე მონაწილეებთან კომუნიკაცია კვლევითი საკითხების მრავალმხრივ გააზრებისა და სამეცნიერო თანამშრომლობის ახალი შესაძლებლობების გამოვლენის საფუძველს ქმნის“, - აცხადებს თალიკო ჟვანია.სტუ-ის ინფორმაციით, 2026 წლის კონფერენციაში მონაწილეობს დრეზდენის გამოყენებითი მეცნიერებების უნივერსიტეტის 10 სტუდენტი და ორი პროფესორი. კონფერენციის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა სტუდენტთა სამეცნიერო ნაშრომების გამოქვეყნება. კონფერენციის კრებულის გამოცემა დრეზდენის გამოყენებითი მეცნიერებების უნივერსიტეტში განხორციელდება, რაც ქართველი და გერმანელი სტუდენტების კვლევითი შედეგების საერთაშორისო აკადემიურ სივრცეში წარმოჩენას და მათი ცნობადობის ზრდას შეუწყობს ხელს. სამეცნიერო ნაშრომების კრებულში გაერთიანება ახალგაზრდა მკვლევრებს საკუთარი კვლევითი საქმიანობის დოკუმენტირების, შედეგების გაზიარებისა და აკადემიური კომუნიკაციის გამოცდილების მიღების შესაძლებლობას აძლევს. ამასთან, ნაშრომების საერთაშორისო აკადემიურ გარემოში გამოქვეყნება სტუდენტთა სამეცნიერო საქმიანობის განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპია.GGSC-ის მნიშვნელობა სტუდენტური ნაშრომების წარდგენითა და სამეცნიერო გამოცდილების გაზიარებით არ შემოიფარგლება. კონფერენცია საქართველოსა და გერმანიის უნივერსიტეტებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავებას, სტუდენტთა მობილობის ხელშეწყობასა და ახალი სამეცნიერო-საგანმანათლებლო პარტნიორობების ჩამოყალიბებასაც ემსახურება. უნივერსიტეტებს შორის საერთაშორისო კავშირების განვითარება ხელს უწყობს ცოდნისა და გამოცდილების მიმოცვლას, კვლევითი მიმართულებების გაფართოებასა და სტუდენტებისთვის საერთაშორისო საგანმანათლებლო შესაძლებლობების შექმნას.

ბოლო სიახლეები