შაბათი, მარტი 14, 2026

ვაკის სასაფლაოს უცნობი ისტორია- რატომ ვერ იპოვეს აღმოსავლეთმცოდნის  იური მარის საფლავი, მეცნიერის  რომელიც უკვდავი ხიდია ირანსა და საქართველოს შორის-ალი მოჯანი

,,წუხელ თბილისში, ვაკის სასაფლაო მოვინახულე. გამახსენდა ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ირანისტი და აღმოსავლეთმცოდნე იური მარი. მინდოდა საფლავთან მივსულიყავი და მისი ხსოვნისთვის პატივი მიმეგო.
სამწუხაროდ, შევიტყვე, რომ პანდემიის პერიოდში (როგორც ჩანს, გარდაცვლილთა სიმრავლის გამო) ზოგიერთი საფლავი გადაუადგილებიათ ან დაუცლიათ. დღეს იური მარის განსასვენებელი აღარ არსებობს.
მიუხედავად საფლავის ქვის დაკარგვისა, იური მარისა და მისი ოჯახის სახელი ირანული კულტურისა და მეცნიერების ისტორიაში დღემდე ცოცხლობს.
მარების ოჯახი, განსაკუთრებით იურის მამის სახელი — ნიკო მარი, ყველა კავკასიოლოგისა, აღმოსავლეთმცოდნისა და ირანისტისთვის ნაცნობია. ნიკო მარი, რომელიც დასავლეთ საქართველოს ისტორიულ ქალაქში, ქუთაისში დაიბადა, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ენათმეცნიერი და აღმოსავლეთმცოდნე გახლდათ. მან ღრმად და საფუძვლიანად გამოიკვლია კავკასიური ენები, ძველი სომხური ტექსტები. ასევე იკვლევდა ირანულ ენებსა და კულტურას. ნიკო მარმა უდიდესი როლი შეასრულა რუსეთში აღმოსავლეთმცოდნეობის სამეცნიერო ტრადიციის ჩამოყალიბებაში, წლების მანძილზე ასწავლიდა სამეცნიერო დაწესებულებებში, მათ შორის რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიაში, ეწეოდა უაღრესად მნიშვნელოვან სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას.
ნიკო მარმა საბჭოთა ეპოქაში წარმოადგინა მნიშვნელოვანი თეორია, რომლის მიხედვით მსოფლიოს მრავალ ენას საერთო ფუძე გააჩნია, ხოლო კავკასიური ენები სემიტურ და სხვა ენებთანაა დაკავშირებული. თუმცა, ეს თეორია სტალინმა, საბჭოთა კავშირის წარმოშობით ქართველმა ბელადმა, ოფიციალურად უარყო.
იური მარმა წარმატებით განაგრძო მამის სამეცნიერო გზა და ჩამოყალიბდა სპარსული ლიტერატურისა და ირანის ერთ-ერთ გამორჩეულ სპეციალისტად. მან სპარსული ენის, კლასიკური ტექსტებისა და ირანის კულტურის ისტორიის კვლევაში უაღრესად ღირებული ნაშრომები დატოვა, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საბჭოთა სივრცეში ირანისტიკის ჩამოყალიბებაში.
მისი ხანმოკლე სიცოცხლის ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი მომენტი 1934 წელს ირანში გამგზავრება იყო. იმ წელს გაიმართა დიდი ირანელი პოეტის, ჰაქიმ აბუ ლ-ყასემ ფირდოუსის დაბადების ათასი წლისთავისადმი მიძღვნილი კონფერენცია. აღნიშნულ კონფერენციაზე იური მარი, როგორც იმჟამად საბჭოთა კავშირში შემავალი ქართული საზოგადოების წარმომადგენელი და მკვლევარი, სპარსულ ენაზე სიტყვით გამოვიდა. ეს ფაქტი ირანისტიკის ისტორიაში დღემდე შემორჩენილია, როგორც ირანს, კავკასიასა და საქართველოს შორის არსებული სამეცნიერო და კულტურული კავშირების სიმბოლო.
ჩვენთვის, ირანელებისთვის, ეს ოჯახი მხოლოდ რამდენიმე მკვლევრის სახელს არ უკავშირდება; ეს შეგვახსენებს მეცნიერთა თაობას, რომლებმაც ენების, კულტურებისა და ერების ისტორიის სიყვარულით შეისწავლეს ცივილიზაციათა შორის ღრმა კავშირები. ირანული ენების, სპარსული ლიტერატურისა და რეგიონის კულტურული ისტორიის შესახებ შესრულებულმა მათმა ნაშრომებმა და კვლევებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ირანისტიკული კვლევების განვითარებაში.
როგორც ირანელი ხალხის წარმომადგენელმა საქართველოში, კიდევ ერთხელ მინდა გამოვხატო ირანული საზოგადოების ღრმა პატივისცემა და მადლიერება ამ ორი გამოჩენილი მოღვაწის სამეცნიერო ძალისხმევის მიმართ.
ნიკო და იური მარების სახელები გვახსენებს დროისა და სივრცის მიღმა მდგომ იმ ხიდს, რომელსაც მეცნიერება და კულტურა აგებს ერთა შორის.
შესაძლოა, დღეს ამ სასაფლაოზე იური მარის განსასვენებლის კვალი აღარ მოიპოვება, მაგრამ მისი და მამამისის სახელი დღემდე ცოცხლობს მეცნიერების ისტორიასა და ირანის, საქართველოსა და ორიენტალისტიკური სამყაროს კულტურულ მეხსიერებაში.
დაუვიწყარია მათი ხსოვნა, ხოლო მათი სამეცნიერო მემკვიდრეობა — მარადიული”- ამის შესახებ ირანის ელჩი ალი მოჯანი სოციალურ ქსელში წერს
ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

42 914 სამოქალაქო ნაგებობა დაზიანდა – მთავრობის წარმომადგენელი

ირანში აშშ-ისრაელის სამხედრო ოპერაციის შედეგად სულ მცირე 42 914 სამოქალაქო ნაგებობა დაზიანდა, განაცხადა მთავრობის წარმომადგენელმა.მათგან, 36 489 საცხოვრებელი შენობა იყო, 43 - სასწრაფო დახმარების ბაზა, დასძინა პრესმდივანმა. ამასთან, დაზიანებულია სულ მცირე 120 სკოლა.სამშაბათის მონაცემებით, ირანში 1 300-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, გაეროში ირანის ელჩმა. თუმცა, აშშ-ში დაფუძნებული ადამიანის უფლებათა დამცველი აქტივისტების საინფორმაციო სააგენტოს (HRANA) ცნობით, დაღუპულთა რიცხვი შესაძლოა მნიშვნელოვნად მაღალი იყოს: სულ მცირე 1858.მედიის ცნობით, ირანის ხელისუფლებას ოფიციალური მონაცემები ერთ კვირაზე მეტი ხანია არ განუახლებია.გაეროს ლტოლვილთა სააგენტოს მონაცემებით, ირანში 3.2 მილიონამდე ადამიანია იძულებით გადაადგილებული. გაერომ დასძინა, რომ ყველაზე დაუცველები არიან მიგრანტი მუშები და ლტოლვილთა ოჯახები, რომლებიც რეგიონში მომხდარი სხვა ომით განადგურებული ქვეყნებიდან არიან.

ქართველი, რომელმაც ფინანსური ტექნოლოგიების იმპერია შექმნა – მიხეილ ლომთაძის გზა წარმატებისკენ

მიხეილ ლომთაძე 1975 წლის 17 ოქტომბერს ბათუმში დაიბადა. მისი მამა, ნუგზარ ლომთაძე, მრავალი წლის განმავლობაში საბჭოთა არმიაში მსახურობდა, რის გამოც ოჯახს ხშირად უწევდა საცხოვრებელი ადგილის შეცვლა.ბიზნესმენის ბავშვობა სწორედ ასეთ გარემოში გავიდა — მუდმივი გადაადგილება და ახალ გარემოში ადაპტაცია. მოგვიანებით თავად აღნიშნავდა, რომ ეს გამოცდილება ცხოვრებაში ძალიან დაეხმარა, რადგან ცვლილებების მიმართ სწრაფად ადაპტირება ისწავლა.თანამედროვე მსოფლიოში წარმატების ისტორიები ხშირად გვიყვება იმ ადამიანებზე, რომლებმაც საკუთარი შრომით, ხედვითა და გამბედაობით შეძლეს გლობალურ ბიზნესში ადგილის დამკვიდრება. ასეთ ადამიანთა შორის განსაკუთრებულად გამოირჩევა ქართველი ბიზნესმენი მიხეილ ლომთაძე — ადამიანი, რომელმაც თავისი პროფესიული გზა საქართველოდან დაიწყო და დღეს საერთაშორისო ფინანსური ტექნოლოგიების ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურაა. განათლება და პირველი ნაბიჯები-მიხეილ ლომთაძე თბილისში დაიბადა და განათლება სწორედ აქედან დაიწყო. ახალგაზრდობიდანვე გამოირჩეოდა ბიზნესისა და ეკონომიკისადმი ინტერესით. მან სწავლა გააგრძელა ბიზნესის სფეროში და მოგვიანებით გაიარა პროგრამა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ სასწავლებელში — Harvard Business School-ში. სწორედ ამ პერიოდმა ჩამოუყალიბა მას ხედვა, რომ ტექნოლოგიები და ფინანსები მომავალში ერთმანეთთან მჭიდროდ იქნება დაკავშირებული და სწორედ ამ სფეროში უნდა ეძებნა ახალი შესაძლებლობები. ბიზნესის ახალი ეტაპი-2000-იან წლებში ლომთაძემ კარიერა საერთაშორისო ფინანსურ სექტორში გააგრძელა. მისი ცხოვრების გადამწყვეტი ეტაპი გახდა ყაზახეთში საქმიანობის დაწყება. 2007 წელს პარტნიორებთან ერთად მან შეიძინა მაშინდელი Kaspi Bank — ბანკი, რომელიც იმ პერიოდში რეგიონული ფინანსური ინსტიტუტი იყო.ლომთაძის ხედვა ბევრად ფართო აღმოჩნდა. მისი მიზანი მხოლოდ ბანკის მართვა არ ყოფილა — მან გადაწყვიტა შეექმნა თანამედროვე ციფრული პლატფორმა, რომელიც ფინანსურ მომსახურებას, ონლაინ ვაჭრობასა და ყოველდღიურ გადახდებს ერთ სივრცეში გააერთიანებდა. ტექნოლოგიური რევოლუცია- ამ იდეის შედეგად შეიქმნა კომპანია Kaspi.kz — პლატფორმა, რომელიც დღეს ყაზახეთის ეკონომიკის ერთ-ერთ მთავარ ციფრულ ეკოსისტემად ითვლება. Kaspi-ის აპლიკაცია მილიონობით მომხმარებელს საშუალებას აძლევს:გადაიხადოს კომუნალური გადასახადები განახორციელოს საბანკო ოპერაციები იყიდოს პროდუქცია ონლაინ მიიღოს სხვადასხვა ფინანსური მომსახურებაამ მოდელმა ბანკი ტექნოლოგიურ კომპანიად გარდაქმნა და ქვეყნის ყოველდღიური ცხოვრების განუყოფელ ნაწილად აქცია.საერთაშორისო აღიარება-კომპანიის წარმატებამ საერთაშორისო ფინანსურ ბაზრებზეც დიდი ყურადღება მიიპყრო.Kaspi.kz-ის აქციები განთავსდა მსოფლიოში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ფინანსურ ბაზარზე — London Stock Exchange-ზე, მოგვიანებით კი კომპანია წარმოდგენილი გახდა ასევე NASDAQ-ზეც.ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული საჯარო შეთავაზება რეგიონში და კიდევ ერთხელ დაადასტურა კომპანიის სწრაფი ზრდა და ინოვაციური მოდელი. ქართველი მილიარდერი მსოფლიო ბიზნესში დღეს მიხეილ ლომთაძე მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ქართველ ბიზნესმენად მიიჩნევა. მისი სახელი ხშირად ფიგურირებს ავტორიტეტული ბიზნესგამოცემის — Forbes — მილიარდერების სიაში.თუმცა მისი წარმატების მთავარი საიდუმლო მხოლოდ ფინანსურ შედეგებში არ მდგომარეობს. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ლომთაძის წარმატებას საფუძვლად უდევს სამი მნიშვნელოვანი ფაქტორი: გრძელვადიანი ხედვა, ტექნოლოგიებისადმი ღიაობა და მომხმარებლის საჭიროებების ღრმა გააზრება. წარმატების ისტორია, რომელიც შთაგონებას აძლევს მიხეილ ლომთაძის გზა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ თანამედროვე სამყაროში წარმატება მხოლოდ დიდი რესურსებით არ იქმნება. ხშირად გადამწყვეტი ხდება იდეა, ხედვა და გამბედაობა ახალი გზების გასავლელად.ქართველი ბიზნესმენის ისტორია ბევრისთვის შთაგონების წყაროდ იქცა — განსაკუთრებით ახალგაზრდებისთვის, რომლებიც საკუთარ მომავალს ბიზნესსა და ტექნოლოგიებში ხედავენ. 

ვიქტორ ორბანი – უნგრეთი უკრაინის კოლონია არ გახდება – აქ ბრძანებებს ზელენსკი ვერ გასცემს

უნგრეთი უკრაინის კოლონია არ გახდება, - ამის შესახებ უნგრეთის პრემიერ-მინისტრი, ვიქრობ ორბანი აცხადებს.ვიქტორ ორბანმა ვიდეომიმართვა გაავრცელა და უნგრელი ხალხი კვირას დაგეგმილ „მშვიდობის მარშზე“ მიიწვია.„მოგიწოდებთ ყველას, რომ შემოგვიერთდეთ, რათა უკრაინის შანტაჟის წინააღმდეგ ერთად დავდგეთ. უნგრეთი უკრაინის კოლონია არ გახდება. აქ ბრძანებებს ზელენსკი ვერ გასცემს“, - განაცხადა ორბანმა.მისი თქმით, „უნგრელი ექსპერტები კიევში უკვე რამდენიმე დღეა იმყოფებიან, თუმცა მათ „დრუჟბას“ ნავთობსადენზე წვდომის უფლებას არ აძლევენ“.„დღეს უკრაინის მიერ ნავთობის ბლოკადის მე-19 დღეა. ზელენსკი ნავთობსადენს კვლავ არ ხსნის. მან იცის, რომ ამას უნგრეთისთვის და სლოვაკეთისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს“, - აღნიშნა ორბანმა.ცნობისთვის, სლოვაკეთსა და უნგრეთს ნავთობი უკრაინის გავლით „დრუჟბას“ ნავთობსადენით 27 იანვრის შემდეგ აღარ მიეწოდებათ. უკრაინის განცხადებით, ამის მიზეზი ნავთობსადენზე რუსეთის თავდასხმაა, ხოლო სლოვაკეთი და უნგრეთი უკრაინას ნავთობის მიწოდების განზრახ შეჩერებაში ადანაშაულებენ. უნგრეთის პრემიერ-მინისტრის, ვიქტორ ორბანის მტკიცებით, „დრუჟბას“ „ტექნიკური პრობლემები არ აქვს და მისი შეჩერების მიზეზი პოლიტიკური გადაწყვეტილებაა“.

აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის განცხადებით, ხარგის კუნძულზე იერიში მიიტანეს 90-ზე მეტ სამხედრო ობიექტზე

აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის განცხადებით, ხარგის კუნძულზე 90-ზე მეტ სამხედრო ობიექტზე მიიტანეს იერიში. ამის შესახებ განცხადება ცენტრალურმა სარდლობამ სოციალურ ქსელში გაავრცელა. „გასულ ღამეს აშშ-ის ძალებმა ირანში, ხარგის კუნძულზე მასშტაბური, ზუსტი დარტყმა განახორციელეს. დარტყმის შედეგად განადგურდა საზღვაო ნაღმების საწყობები, რაკეტების საწყობი, ბუნკერები და სხვა მრავალი სამხედრო ობიექტი. აშშ-ის ძალებმა წარმატებით მიიტანეს იერიში 90-ზე მეტ ირანულ სამხედრო სამიზნეზე ხარგის კუნძულზე, ნავთობის ინფრასტრუქტურის შენარჩუნების პარალელურად“, – აღნიშნულია განცხადებაში. მანამდე აშშ-ის პრეზიდენტმა სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ ამერიკულმა ძალებმა იერიში მიიტანეს ხარგის კუნძულზე, სადაც ირანის ნავთობის მსხვილი ტერმინალია განლაგებული. დონალდ ტრამპი დარტყმას აღწერს, როგორც ახლო აღმოსავლეთის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ დაბომბვას.

ისრაელ კაცი აცხადებს, რომ ირანთან კონფლიქტი „გადამწყვეტ ფაზაში“ შედის

ისრაელის თავდაცვის მინისტრმა, ისრაელ კაცმა განაცხადა, რომ ირანთან კონფლიქტი „გადამწყვეტ ფაზაში“ შედის.კაცმა ასევე მიულოცა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს ირანის კუნძულ ხარგზე მიტანილი იერიშები და ოპერაციას ირანის წინააღმდეგ განხორციელებული „მძიმე დარტყმა“ უწოდა.მისივე თქმით, ეს იყო „შესაფერისი პასუხი ჰორმუზის სრუტეში განთავსებულ ნაღმებზე“.ცნობისთვის, აშშ-ში კვირის დასაწყისში  განაცხადეს, რომ იერიში მიიტანეს გემებზე, რომლებიც ჰორმუზის სრუტესთან ახლოს ნაღმებს ამონტაჟებდნენ. ირანი უარყოფს საზღვაო გზაზე ასაფეთქებელ მოწყობილობებს დაყენებას.ჟურნალისტებთან საუბრისას ისრაელის თავდაცვის მინისტრმა ასევე აღნიშნა, რომ ისრაელის სამხედრო-საჰაერო ძალები „აგრძელებენ ძლიერი დარტყმების ტალღას თეირანსა და ირანის სხვა ტერიტორიებზე“.ამასთან, მისივე თქმით, კონფლიქტის დასრულება მხოლოდ ირანელ ხალხს შეუძლია, თუ არსებულ რეჟიმს დაამხობენ.

ბოლო სიახლეები