შაბათი, მაისი 23, 2026

შალვა პაპუაშვილი: ქართული კანონის “რუსულ კანონად” დაბრენდვა სტრასბურგის სასამართლომ ხუხულასავით ჩამოშალა, ცრუ ბრალდებების გამავრცელებლებს ისღა დარჩენიათ, ქართველ ამომრჩეველს ბოდიში მოუხადონ

ქართული კანონის „რუსულ კანონად“ დაბრენდვა სტრასბურგის სასამართლომ ხუხულასავით ჩამოშალა, ცრუ ბრალდებების გამავრცელებლებს ისღა დარჩენიათ, ქართველ ამომრჩეველს ბოდიში მოუხადონ, – ამის შესახებ პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა განაცხადა.

მისივე თქმით, ქართული კანონის „რუსულ კანონად“ დაბრენდვა საქართველოს წინააღმდეგ დეზინფორმაციული სპეცოპერაცია იყო.

„ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გუშინ რუსეთის წინააღმდეგ გადაწყვეტილება გამოაქვეყნა, რომელიც ეხება მოქმედ კანონს „უცხოელი აგენტების“ შესახებ. ეს ის კანონია, რომელზეც ჩვენ ვნახეთ დეზინფორმაციის მთელი კამპანია, სათავეში კი იდგნენ პარტიები, არასამთავრობო ორგანიზაციები, უცხოელი პოლიტიკოსები თუ დიპლომატები.ტერმინით, „რუსული კანონი“ ქართული კანონის დაბრენდვა, რომელიც იყო ჩვეულებრივი დეზინფორმაციული სპეცოპერაცია საქართველოს წინააღმდეგ, გუშინ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ხუხულასავით ჩამოშალა. მთელი ეს კამპანია, რომელშიც ჰქონდათ მილიონობით ფული ჩასხმული ქვეყნის შიგნით თუ გარეთ, რათა ქართველი ხალხის და საქართველოს დისკრედიტაცია მოეხდინათ. ჩამოშალა კიდევ ერთხელ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ როგორც ეს აქამდე არაერთხელ გაუკეთებია.

გახსოვთ „რუსთავი ორის“ საქმე, გვარამიას საქმე, სააკაშვილის საქმე, მელიას საქმე, სადაც ზუსტად იგივე აქტორები ოპოზიცია, არასამთავრობო ორგანიზაციები, უცხოელი აქტორები ქმნიდნენ ყალბ ნარატივებს, თითქოს ქართული მართლმსაჯულების მიერ გამოტანილი განაჩენები იყო პოლიტიკურად მიკერძოებული და უსამართლო – სტრასბურგის სასამართლო ბოლოს წერტილს უსვამდა ამას. როგორც გახსოვთ, „რუსთავი ორის“ საქმეზე არავინ ბოდიში არ მოიხადა, არცერთმა პოლიტიკოსმა თუ უცხოელმა დიპლომატმა. როგორც გააკეთა ეს მიხეილ სააკაშვილის საქმეზე, მის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით. გვახსოვს ჩვენ ევროკავშირის 27 წევრის დემარში იუსტიციის სამინისტროში ყალბი საფუძვლით სააკაშვილის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით, სულ რამდენიმე კვირაში ადამიანის უფლებათა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ეს დემარში იყო აბსოლუტურად ცრუ და არანაირი საფუძველი მას არ ჰქონდა. მოიხადა ვინმემ ბოდიში, რომელიმე წევრმა ქვეყანამ ან დიპლომატმა, იგივე იყო გვარამიას საქმეზე, მელიას საქმეზე, სამწუხაროდ ასე ზიანს აყენებენ ქართველ ხალხს და ქართულ სახელმწიფოს და შემდეგ ბოდიშს არავინ არ იხდის“, – აღნიშნა პაპუაშვილმა.

პარლამენტის თავმჯდომარის თქმით, სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებამ რუსეთში მოქმედ „აგენტების კანონთან“ დაკავშირებით, პასუხი გასცა ყველა იმ აქტორს, რომელიც ცრუ ნარატივებს ავრცელებდა საქართველოს მისამართით.

„რაც შეეხება ამ კონკრეტულ შემთხვევას, გუშინდელ გადაწყვეტილებაში ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ზუსტად დაასახელა ის 6 პუნქტი, რომელიც არის რუსეთში მოქმედ კანონში შეუსაბამო ადამიანის უფლებათა კონვენციასთან. პირველი – ვალდებულება, რომელიც ეკისრება ორგანიზაციებს ყველა გამოცემა დაბრენდონ ანუ ბრენდირება მოახდინონ როგორც უცხოელი აგენტის წარმოებული. არაფერი მსგავსი ქართულ კანონმდებლობაში არ არის და საერთოდ არანაირი ტერმინი აგენტთან დაკავშირებით არ არის.მეორე – ასეთი ორგანიზაციები ყოველგვარი საარჩევნო პროცესისგან გამორიცხულები არიან , არანაირად მსგავსი ქართულ კანონმდებლობა არ არის, მესამე – პროფესიული სასწავლო პროგრამების აკრძალვა – არაფერი მსგავსი ქართულ კანონმდებლობაში არ არის.

მეოთხე – ახალგაზრდებთან პროგრამების განხორციელების აკრძალვა, არაფერი მსგავსი ქართულ კანონში არ არის და ასევე არაპროპორციული სანქციები, კერძოდ ჯარიმები, სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა, ორგანიზაციის გაუქმება, არაფერი მსგავსი ქართულ კანონში არ არის. ეს არის ზუსტად სტრასბურგის სასამართლოს პასუხი ოპოზიციის ყველა იმ წარმომადგენლის, „ენჯეოს“ მიმართ თუ უცხოელი აქტორის მიმართ, რომლებიც ეს პერიოდია ცრუ ბრალდებებს აყენებს და ცრუ ნარატივებს ავრცელებს საქართველოსთან დაკავშირებით; ბედავენ, რომ ქართულ კანონმდებლობას უწოდონ რუსული კანონი, ამით იმუშაონ ადამიანების ემოციაზე, რაც ჩვეულებრივი მავნე დეზინფორმაციის მეთოდებია, ამიტომ ჩამოიშალა მათი პროპაგანდა რუსულ კანონთან დაკავშირებით. ახლა მათ რაც დარჩენიათ, არის ბოდიშის მოხდა ქართველი ამომრჩევლისადმი, იმ მავნე დეზინფორმაციის გამო, რაც აკადრეს“, – განაცხადა შალვა პაპუაშვილმა.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

შიო III – ბევრს ავიწყდება, რომ იესო ქრისტეა გზაც, ჭეშმარიტებაც და სიცოცხლეც – ფიქრობენ, მხოლოდ მეცნიერებაზე დაყრდნობით შეიძლება განათლება, ზნეობრივი აღორძინება და არ ახსოვთ,...

ბევრს ავიწყდება, რომ ღმერთი, იესო ქრისტეა გზაც, ჭეშმარიტებაც და სიცოცხლეც - ფიქრობენ, ღვთის გარეშე, მარტო ჩვენი გონებით, მხოლოდ მეცნიერებაზე დაყრდნობით შეიძლება საზოგადოების, თუ კაცობრიობის განათლება, ზნეობრივი აღორძინება და არ ახსოვთ ის, რომ უზნეო კაცის ხელში ეს ცოდნაც და მეცნიერებაც შეიძლება აღმოჩნდეს ბოროტების სამსახურში,- ამის შესახებ სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსმა, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტმა შიო III-მ ქადაგებაზე განაცხადა.პატრიარქის თქმით, „რა გინდ ზნეობრივად დაცემული იყოს ადამიანი“, ქრისტეს რწმენას შეუძლია მასში გაღვივოს სულიერების, ზნეობრიობის ნაპერწკალი და დააყენოს ადამიანი გადარჩენის გზაზე.„ძალიან ბევრს ავიწყდება, რომ ღმერთი, იესო ქრისტეა გზაც, ჭეშმარიტებაც და სიცოცხლეც. ფიქრობენ, ღვთის გარეშე, მარტო ჩვენი გონებით, მხოლოდ მეცნიერებაზე დაყრდნობით შეიძლება საზოგადოების თუ კაცობრიობის განათლება, ზნეობრივი აღორძინება და არ ახსოვთ ის, რომ უზნეო კაცის ხელში ეს ცოდნაც და მეცნიერებაც შეიძლება აღმოჩნდეს ბოროტების სამსახურში. შეიძლება, სიკვდილის იარაღიც კი გახდეს.ამიტომ, მეცნიერება, ცოდნაც აუცილებელია, ამის გარეშეც არ შეიძლება, მაგრამ მხოლოდ ეს არ არის საკმარისი. მაშასადამე, საჭიროა კიდევ სხვა ძალა, რომელიც იმოქმედებს არამხოლოდ ადამიანის გონებაზე, არამედ მის გულზეც, შინაგან სამყაროსა და შინაგან ცხოვრებაზე. შეგახსენებთ, უფალი ამბობს: „გულიდან გამოდიან ბოროტი ზრახვანი“. რა გინდ ზნეობრივად დაცემული იყოს ადამიანი, ქრისტეს რწმენას შეუძლია მასში ეს ნაპერწკალი გაღვივოს - სულიერების, ზნეობრიობის და დააყენოს ადამიანი გადარჩენის გზაზე“,- განაცხადა პატრიარქმა.

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი დიდი ელექტროენერგეტიკული ქსელების საერთაშორისო საბჭოს (CIGRE) წევრი გახდა

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი დიდი ელექტროენერგეტიკული ქსელების საერთაშორისო საბჭოს (CIGRE - Conseil International des Grands Réseaux Électriques | International Council on Large Electric Systems) წევრი გახდა, რაც უნივერსიტეტის სამეცნიერო-აკადემიური წრეებისა და სტუდენტებისთვის ენერგეტიკის, ინჟინერიისა და კვლევის მიმართულებით სრულიად ახალ შესაძლებლობებს ქმნის.ინფორმაციას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.სტუ-ის ცნობით, ენერგეტიკის სფეროში CIGRE-ი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი და გავლენიანი პროფესიული ორგანიზაციაა, რომელიც აერთიანებს ათასობით პროფესიონალსა და ექსპერტს მსოფლიოს 90-ზე მეტი ქვეყნიდან და 1250 წევრ ორგანიზაციას - მათ შორის წამყვან უნივერსიტეტებს, კვლევით ცენტრებსა და ენერგოინდუსტრიის მძლავრ მოთამაშეებს.რექტორის, აკადემიკოს დავით გურგენიძის შეფასებით, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, რომელიც ეტაპობრივად აფართოებს საერთაშორისო პარტნიორობას, მეცნიერ-მკვლევრებისთვის, აკადემიური პერსონალისა და სტუდენტებისთვის ქმნის ისეთ გარემოს, რომელიც საერთაშორისო პროფესიულ სივრცეში მათ სამომავლო ინტეგრაციასა და კონკურენტუნარიანობას უზრუნველყოფს, მეორე მხრივ კი ხელს უწყობს საქართველოში ენერგეტიკის სექტორის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად განვითარებას.„საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტისთვის CIGRE-ის წევრობა მნიშვნელოვანი საერთაშორისო აღიარებაა და ამავე დროს, ახალი ეტაპია საგანმანათლებლო და კვლევითი საქმიანობის გაფართოების კუთხით. ვულოცავ ამ მნიშვნელოვან წარმატებას ენერგეტიკის ფაკულტეტს, ჩვენს სტუდენტებს, კურსდამთავრებულებს, მეცნიერ-მკვლევრებსა და პედაგოგებს. სწორედ მათმა პროფესიონალიზმმა, ენერგეტიკის ფაკულტეტის საუკუნოვანმა ტრადიციამ და ამასთან ერთად, საქართველოს მთავრობის, პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის მხარდაჭერამ, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს, პირადად მინისტრ გივი მიქანაძის უშუალო ხელშეწყობამ შექმნა მყარი საფუძველი საერთაშორისო პროფესიულ სივრცეში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ღირსეულად წარმოჩენისთვის.აღსანიშნავია, რომ დიდი ელექტროენერგეტიკული ქსელების საერთაშორისო საბჭო აერთიანებს 61 ეროვნულ კომიტეტს, სადაც სხვადასხვა ქვეყნის წამყვანი უნივერსიტეტების, კვლევითი ცენტრების, ენერგეტიკის სექტორში მოქმედი ინდუსტრიების, ასევე, დარგის პროფესიონალთა და ექსპერტთა ტექნიკური ხედვები და გამოცდილება მაღალ დონეზე მუშავდება. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტისთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია, რომ CIGRE-ი ახორციელებს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ავტორიტეტულ საგანმანათლებლო-კვლევით პროგრამას. პროგრამა მოიცავს 16 მიმართულებას და მაღალი კლასის პროფესიონალებითა და საერთაშორისო ექსპერტებით დაკომპლექტებულ 250-ზე მეტ სამუშაო ჯგუფს, რომელთა ძალისხმევა მიმართულია სხვადასხვა ქვეყნის ენერგოსისტემის წინაშე არსებული გამოწვევების დაძლევისკენ. პროგრამა ასევე მოიცავს მრავალ ადგილობრივ და საერთაშორისო ღონისძიებას, ხოლო უმნიშვნელოვანესი საკითხები და თემები ორ წელიწადში ერთხელ განიხილება „პარიზის სესიაზე“, რომელიც ენერგეტიკის დარგში ერთ-ერთი მრავლისმომცველი საერთაშორისო კონგრესია.დარწმუნებული ვარ, ეს ახალი თანამშრომლობა მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს როგორც უნივერსიტეტის სამეცნიერო და აკადემიური პოტენციალის გაძლიერებას, ისე ქვეყნის ენერგეტიკული სექტორის მდგრად განვითარებას“, - აცხადებს რექტორი დავით გურგენიძე.როგორც ენერგეტიკის ფაკულტეტის დეკანი, პროფესორი ქეთევან ქუთათელაძე აღნიშნავს, CIGRE-ში გაწევრიანებით საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერ-მკვლევრები და სტუდენტები კიდევ უფრო აქტიურად ინტერგრირდებიან ენერგეტიკის საერთაშორისო სამეცნიერო და პროფესიულ სივრცეში.„CIGRE-ის წევრობით ჩვენი სტუდენტები, მეცნიერ-მკვლევრები და პედაგოგები მიიღებენ წვდომას საერთაშორისო კვლევით რესურსებსა და იმ საუკეთესო პრაქტიკებზე, რომლებიც დღეს მსოფლიო ენერგეტიკის განვითარებას განსაზღვრავს. გარდა ამისა, მათ შესაძლებლობა ექნებათ მონაწილეობა მიიღონ საერთაშორისო კონფერენციებსა და ფორუმებში, სამუშაო ჯგუფებსა და პროფესიულ დისკუსიებში, ერთობლივ კვლევით პროექტებში, ასევე, იმუშავებენ თანამედროვე ტექნოლოგიურ და საინჟინრო მიმართულებებზე. ასეთი პარტნიორობა, ერთი მხრივ, ხელს შეუწყობს ახალი თაობის მაღალკვალიფიციური და კონკურენტუნარიანი ენერგეტიკოსების მომზადებას, მეორე მხრივ კი - საქართველოში ენერგეტიკის სექტორის ინოვაციურ განვითარებას, თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვასა და საერთაშორისო სტანდარტებთან დარგის დაახლოებას“, - ამბობს ქეთევან ქუთათელაძე.ცნობისათვის, დიდი ელექტროენერგეტიკული ქსელების საერთაშორისო საბჭო (CIGRE - Conseil International des Grands Réseaux Électriques | International Council on Large Electric Systems) 1921 წელს პარიზში (საფრანგეთი) დაარსდა. 100 წლის განმავლობაში CIGRE-მა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა თანამედროვე ენერგოსისტემის ძირითადი ტექნიკური საფუძვლების ჩამოყალიბება-განვითარებაში.

ალი მოჯანი მიხეილ ყაველაშვილთან შეხვედრის დეტალებზე საუბრობს-ირანის ელჩი საქართველოსთან კულტურული და ეკონომიკური ურთიერთობების გაძლიერებას გეგმავს

,,რამდენიმე საათის წინ მქონდა პატივი, რწმუნებათა სიგელი გადამეცა საქართველოს პრეზიდენტის, ბატონი მიხეილ ყაველაშვილისთვის. შეხვედრის მსვლელობისას აღვნიშნე, რომ როგორც ირანის ისლამური რესპუბლიკის ელჩი, მოხარული ვარ, ჩემი მისია იმ პერიოდში დავიწყო, როდესაც ირანი უკვე მხოლოდ რუკაზე მონიშნული გეოგრაფიული სივრცე აღარ არის, არამედ რეგიონულ და საერთაშორისო პროცესებში მნიშვნელოვან და გავლენიან სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა, — სახელმწიფოდ, რომელმაც ზეწოლისა და აგრესიის წინაშე სიმტკიცითა და წინააღმდეგობით დაამტკიცა თავისი ცენტრალური როლი რეგიონული ბალანსისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფაში. ასევე, მის აღმატებულებასთან, საქართველოს პრეზიდენტთან შეხვედრისას ხაზი გავუსვი, რომ მზად ვარ საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლებთან ერთად, ორ ქვეყანას შორის სოფლის მეურნეობის, კულტურის, ვაჭრობის, ტურიზმისა და მრეწველობის სფეროებში თანამშრომლობის გაფართოების მიზნით ახალი და ეფექტური ნაბიჯების გადასადგმელად. ორი ერის ისტორიული ურთიერთობები და კულტურული კავშირები მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის მომავალი თანამშრომლობის განვითარებისთვის''-წერს ირანის ისლამური რესპუბლიკის ელჩი ალი მოჯანი.

გიორგი ვაშაძე – ვემიჯნები იმ განცხადებებს, რომელიც თამარ ჩერგოლეიშვილმა „ტვ პირველის” და მისი ჟურნალისტების მიმართ გააკეთა, ამ განცხადებებს განვიხილავ ჩემ წინააღმდეგ პირად თავდასხმად

სოციალურ ქსელში გავრცელებულ იმ განცხადებებს, რომელიც თამარ ჩერგოლეიშვილის მხრიდან „ტვ პირველის” და მისი ჟურნალისტების მისამართით გაჟღერდა, ვემიჯნები და არ ვეთანხმები, – ამის შესახებ „ოპოზიციის ალიანსის“ ერთ-ერთი ლიდერი გიორგი ვაშაძე სოციალურ ქსელში წერს.მისივე თქმით, თამარ ჩერგოლეიშვილის განცხადებას განიხილავს, როგორც პირად თავდასხმას.„მინდა, პირველ რიგში, უდიდესი მადლობა გადავუხადო „ტვ პირველს“, მის თითოეულ ჟურნალისტსა და ოპერატორს, რომლებიც ამ უმძიმეს, ურთულეს პოლიტიკურ და ფინანსურ პირობებში, ყოველდღიური სამართლებრივი თუ ეკონომიკური წნეხის მიუხედავად, გმირულად აგრძელებენ მაუწყებლობას და საზოგადოებას სიმართლეს აწვდიან. კრიტიკული მედიის არსებობა დღეს ჩვენი ქვეყნისთვის უმნიშვნელოვანესია, ამიტომ მადლობას ვუხდი ყველა სხვა თავისუფალ მედიასაშუალებასა და დამოუკიდებელ ჟურნალისტს, რომლებიც ანალოგიური დარტყმების ფასად ინარჩუნებენ სიმართლის პლატფორმას.ამასთანავე, ამ განცხადებას განვიხილავ, როგორც პირად თავდასხმას ჩემ წინააღმდეგ. მე თავს დაბლოკილად არცერთ თავისუფალ მედიაში არ ვთვლი.დღეს, ისე როგორც არასდროს, ყველას კარგად უნდა გვესმოდეს, რომ ერთმანეთის მხარდაჭერა, სოლიდარობა და ერთი მუშტად შეკვრა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ დიდი გამარჯვების გზაზე!“ – წერს გიორგი ვაშაძე.ცნობისთვის, „ოპოზიციის ალიანსის“ ერთ-ერთმა ლიდერმა, თამარ ჩერგოლეიშვილმა, „ტვ პირველს“ ერთ-ერთ ფეისბუქ პოსტში „უბორნია“ უწოდა. „ნინო ჯღარკავას სადაც ელაქუცებიან, იმ უბორნიაში დაბლოკილი რატომ არ უნდა იყოს პატიოსანი ადამიანი?“, – დაწერა თამარ ჩერგოლეიშვილმა.

შალვა პაპუაშვილი – პაველ ჰერჩინსკიმ თქვა, რომ ჩემი წერილი გადააგზავნა ბრიუსელში, იმედი მაქვს, ბრიუსელში ამ წერილს გულდასმით კითხულობენ და დასკვნებს გამოიტანენ

პაველ ჰერჩინსკიმ თქვა, რომ ჩემი წერილი გადააგზავნა ბრიუსელში. მე იმედი მაქვს, რომ ბრიუსელში ამ წერილს გულდასმით კითხულობენ და იმედია, რომ აქედან დასკვნებს გამოიტანენ, – ამის შესახებ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე შალვა პაპუაშვილმა ჟურნალისტებს განუცხადა.მისივე თქმით, დღეს ევროკავშირი თავისი პოლიტიკით, გარდა იმისა, რომ აზიანებს სხვებს, უპირველეს ყოვლისა, აზიანებს საკუთარ თავს.„სხვათა შორის, გუშინ იყო ერთ-ერთი კვლევითი ორგანიზაციის სტატია, რომელშიც სწორად იყო ხაზგასმული ეს საკითხები, რომ დასკვნები უნდა გამოიტანონ. სამწუხაროდ, ის საგარეო პოლიტიკა, რომელიც დღეს ევროკავშირს აქვს და რომელსაც კაია კალასი განასახიერებს, ყველა ვხედავთ. ევროკავშირის შიგნითაც არის მის მიმართ უკმაყოფილება და კრიტიკა, აშშ-ის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ანუ სახელმწიფო მინისტრი არც კი ხვდება მას. სამწუხაროდ, დღეს კაია კალასი არის სახე ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის. როგორც ესტონეთის პრემიერ-მინისტრს, როდესაც მისი მინისტრი აქ მიტინგებზე იდგა, ზუსტად იმავე ფილოსოფიის საგარეო პოლიტიკა აქვს დღეს ევროკავშირს, რომელიც გარდა იმისა, რომ აზიანებს სხვებს, უპირველეს ყოვლისა აზიანებს საკუთარ თავს და ამ ზიანს ვხედავთ დღეს ჩვენ“, – განაცხადა შალვა პაპუაშვილმა.ცნობისთვის, შალვა პაპუაშვილმა საქართველოში ევროკავშირის ელჩს პაველ ჰერჩინსკის 8 მაისს ღია წერილით მიმართა.

ბოლო სიახლეები