კვირა, აგვისტო 9, 2026

„მხოლოდ ასფალტზე გაზრდილი ბავშვი დედის ალერსს მოკლებული პატარასავითაა“

ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორმა და რამდენიმე დარგობრივი აკადემიის აკადემიკოსმა, არნოლდ გეგეჭკორმა, დედამიწას სამჯერ შემოუარა, 40 წლის მანძილზე ფეხი ხუთ კონტინენტზე დადგა და ჩვენი პლანეტის ყველა ბუნებრივი ზონა დალაშქრა. პირველი ქართველი მეცნიერი, რომელიც სამეცნიერო მივლინებებს ველზე ატარებდა, ასევე ერთადერთი ქართველი მეცნიერია, ვინც ცენტრალურ ავსტრალიაში დადგა ფეხი. ნანახი და განცდილი დღიურებად აქცია და ბუნების თვითმყოფადი კადრები მხატვრული ოსტატობით აღბეჭდა ფოტოფირზე. 48 ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე გამოცემული წიგნისა და როგორც სამეცნიერო, ისე პუბლიცისტური ხასიათის 600-ზე მეტი ნაშრომის ავტორი 1963 წლიდან დღემდე ხელმძღვანელობს სამეცნიერო-ფაუნისტურ ექსპედიციებს კავკასიაში, ცენტრალურ აზიაში, ციმბირში, შორეულ და ახლო აღმოსავლეთში. საქართველოს უნივერსიტეტების გარდა ლექციებს მსოფლიოს ყველა კონტინენტის წამყვან უნივერსიტეტებში, მათ შორის, აშშ-ში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, კენიაში, გერმანიაში, ტანზანიაში, მექსიკასა და ეკვადორში კითხულობს. არაერთი პრემიისა და ჯილდოს ლაურეატი და ორგზის ღირსების ორდენის კავალერი ათობით საერთაშორისო ფედერაციის, აკადემიისა თუ კომიტეტის წევრი გახლავთ. მიიჩნევენ სერგი მაკალათიას, ნიკო კეცხოველის, იაკობ გოგებაშვილის მიმდევრად.

არნოლდ გეგეჭკორმა შეისწავლა დედამიწის სხვადასხვა მდინარის, ტბისა და ჩანჩქერის სათავეები და დიდი უდაბნოები – საჰარა და ყარაყუმი. დაკვირვებები აწარმოა კალიფორნიისა და ტასმანიის ტყეებსა და მათ ბინადრებზე – ათასობით სახეობის ეგზოტიკურ ცხოველსა და ფრინველზე. იცხოვრა ავსტრალიის, აფრიკისა და ამერიკის აბორიგენებთან, ბინდიბუსა და მასაის ტომებთან ერთად, რომელთა ნაწილი ამჟამადაც პალეოლითისა და ნეოლითის ეპოქათა წესით ცხოვრობს. არ არსებობს საქართველოსა და მთელს კავკასიაში ხეობა, რომელიც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორსა და ზოოლოგიის კათედრის გამგეს ფეხით არ მოევლოს, არ შეესწავლოს და სტუდენტებისა თუ დაინტერესებული მკითხველისთვის წიგნად არ მიეწოდებინოს.

ბატონ არნოლდს საკუთარი მრავალფეროვანი გამოცდილების გარდა ბავშვისა და ბუნების ახლო კავშირის მნიშვნელობის შესახებ ვესაუბრეთ.

 

– ბატონო არნოლდ, რამდენად მნიშვნელოვანია ბავშვის, მისი მსოფლმხედველობის, ფსიქიკის ჩამოყალიბებისთვის ბუნებასთან ხშირი კონტაქტი? რამდენად უწყობს ბუნებაში ხშირი გასეირნება ხელს მშობელსა და ბავშვს შორის კონტაქტის გაღრმავებასაც?

– ფსიქიკა გარემოში ყალიბდება. უფრო მეტიც, ორგანიზმის ყალიბსაც გარემო პირობები განსაზღვრავს. ადამიანი გონიერი არსებაა და მისი მენტალობა საცხოვრებელ გარემო პირობებში ყალიბდება. ერთხელ, ხევსურეთში ყოფნისას მუცოში ბებია და შვილიშვილები დავინახე. ერთხანს ბავშვები დაასვენა, თავად ყალიონი გააბოლა. ჰორიზონტზე თავშესაფრის მაგვარი არაფერი ჩანდა. მაინტერესებდა სად შეიძლებოდა წასულიყვნენ. დავაკვირდი და დავინახე, რომ კლდის მიწურში შევიდნენ. ისინი აქ 8-9 თვეს  ატარებენ, ბუნებასთან აბსოლუტურად შიშველი ხელებით… არა მხოლოდ რეგიონები, არამედ თითოეული ხეობის მოსახლეობა სხვა ხეობის მოსახლეობისგან ეთნო-ფსიქოლოგიურად განსხვავდებიან. რელიეფი და ბუნების სიმდიდრე ეთნოფსიქიკაზე დიდ გავლენას ახდენს. მოგეხსენებათ, საქართველოს 38 % ტყითაა დაფარული. ეს კი, სულიერებისა და ესთეტიზმის თვალსაზრისით წარმოუდგენელი სიმდიდრე გახლავთ. ის სულიერებაში იბუდებს და აუცილებლად წარმოჩინდება ვაჟას, გალაკტიონის სახით… მოზარდი, რომელიც თბილისში იზრდება და მოკლებულია სიმწვანეს, აქვე ,თბილისთან ახლოს, საბადურის ტყეშიც რომ გავიყვანოთ, სულიერ სამყაროს გაიმდიდრებს… ვაჩვენოთ, თუნდაც, სოკო, ფუტუროიანი, დიდვარჯიანი ხე. ლაგოდეხის ნაკრძალში შველს, ირემს ნახავს. სახლში რომ ვაჟას „ხმელ წიფელს“ ან „შვლის ნუკრის ნაამბობს“ გაეცნობა, შემდეგ კი მის ანალოგებს ვაჩვენებთ, ბავშვის ფსიქიკა მნიშვნელოვნად მდიდარი და მრავალფეროვანი გახდება. ბუნებაში გასვლა, აქტიური დასვენების ეს საუკეთესო ფორმა ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალების აღდგენაში გვეხმარება. ცოცხალ ბუნებასთან კავშირი ყველა ნორმალური ადამიანის მოთხოვნილებაა, რადგან ადამიანი ცივილიზაციის პირობებშიც ბიოლოგიურ არსებად რჩება. ბუნებასთან მზარდი მოწყვეტის ახლანდელ პირობებში ადამიანები სულ უფრო მძაფრად გრძნობენ დაკარგულ სამოთხესთან ურთიერთობის განახლების საჭიროებას. ცოცხალი ბუნებისკენ ლტოლვის ერთ-ერთ გამოხატულებას ბინაში ეგზოტიკური ცხოველებისა და მცენარეების მომრავლება წარმოადგენს. მხოლოდ ასფალტზე გაზრდილი ბავშვი დედის ალერსს მოკლებული პატარას ტოლფასია. ასეთი ადამიანი არ გამოდგება ხელმძღვანელ თანამდებობაზე, რადგან მან მამულის, მიწის ფასი არ იცის. სხვათა შორის, რუზველტმა პრეზიდენტობის პირველივე ეტაპზე ამერიკის ყველა შტატი შემოიარა.  მიზნად საკუთარი ქვეყნის მიწის, ბუნებრივი პირობების შესწავლა ჰქონდა. ბუნების ესთეტიკური აღქმა ორგანულადაა დაკავშირებული პატრიოტიზმთან. რაც უფრო მშვენიერია მამული, მისი მიწა-წყალი, მით მეტადაა განვითარებული  ადამიანში ესთეტიზმი, მით უფრო ღრმადაა მასში მშობლიური მთა-ბარის სიყვარული – პატრიოტიზმის გრძნობა. სწორედ ეს არის ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი მტრის გარემოცვაში მოქცეული ერთი მუჭა ქართველი ხალხის ფიზიკური გადარჩენისა. მშობლიური კუთხის პეიზაჟი ადამიანის გულთან გაცილებით უფრო ახლოსაა, ვიდრე სხვა. თუნდაც ეს სხვა, ესთეტიკის თვალსაზრისით, მის მიწა-წყალს აღემატებოდეს.

-ამბობენ, საკუთარი ქვეყნიდან შორს წასული სხვაგვარად აფასებს თავის სამშობლოს… იმ სიკეთეებს, რასაც სამშობლოში მყოფი ხედავდა და ვერც ხედავდა, უცხო ქვეყნიდან მთელი სიცხადით ჩანს და შესაბამისად, მეტად დასაფასებელიც ხდება. როგორ შეაფასებთ ჩვენს მიწა-წყალს როგორც ნაყოფიერების, ისე ესთეტიკის თვალსაზრისით?

-საქართველო დედამიწის რუკაზე მხოლოდ ერთი წერტილია, მაგრამ ბუნებისა და კულტურის ძეგლთა უნიკალურობით ის ერთ-ერთი მოწინავე კუთხეა მთელ მსოფლიოში. ვისაც უნახავს საქართველო, არასოდეს დაავიწყდება მისი ბუნებრივი სიმდიდრეები: ზვიადი მთები, ნაზი და თბილი ზღვისპირეთი. ასეთ, შედარებით მცირე ტერიტორიაზე იშვიათად ქმნის ბუნება მსგავს კონტრასტებს: ტროპიკულ სიცხეს აჭარის მთისწინებში, გამყინავ ქარებს ღრუბლებს ზემოთ, მთათა მწვერვალებში. მათ შორის კი მწვანე ოკეანედ აქოჩრილა დიდებული და შთამბეჭდავი ტყეები – უზარმაზარი ხუთასწლოვანი კავკასიური სოჭები და ნაძვები, მუხნარები და რცხილნარები…არაერთხელ მითქვამს ჩოხით შემოსილს: ქართველი მამაკაცი ყველაზე მეტად ლამაზ ქალს, ლამაზ ცხენსა და ლამაზ მამულს უნდა უფრთხილდებოდეს, სამივე მათგანზე ხომ ათას კაცსა აქვს თვალი დადგმული-მეთქი?! რაც უფრო მშვენიერია მისი მიწა-წყალი, მით უფრო მეტადაა განვითარებული ადამიანში ესთეტიზმი, მით უფრო ღრმად აქვს ფესვი გადგმული მშობლიური მთა-ბარის სიყვარულს – პატრიოტიზმის გრძნობას. სწორედ ეს არის ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი ურიცხვი და აგრესიული მტრის გარემოცვაში მოქცეული ერთი მუჭა ქართველი ხალხის ფიზიკური გადარჩენისა, არა მარტო არსებობის შენარჩუნებისა, არამედ იმ სამი ღვთაებრივი საბოძვარის შემონახვისა, ენა, მამული და სარწმუნოება რომ ჰქვია. აქ ყველაფერი თვალწარმტაცი და ნაყოფიერია. ჩვენს ბარაქიან მიწაში ჩაგდებული ყოველი მარცვალი უცილობლად აღმოცენდება. ამიტომ ქართველ კაცს საარსებო საშუალების საძებნელად არსად წასვლა არ სჭირდება. ჩვენ ხომ არაფერი გვაკლია?! ბუნება ჭეშმარიტად ლამაზია მაშინ, როდესაც მასში სიცოცხლე ჩქეფს.

– თქვენს უნიკალურ ფოტოარქივს შევეხოთ… როგორ იქმნებოდა ის?

– ფოტოაპარატის გარეშე არსად მივდიოდი. ველზე სიარულისთვის საჭირო სხვა ნივთებთან ერთად სხვადასხვა ზომის 7 ფოტოაპარატი და ტელეობიექტივები დამქონდა, რაც ბარგს დამატებით 12 კილოგრამს სძენდა. ყველა სეზონზე, მინიმუმ, ერთი ტომარა ფირი მიგროვდებოდა. როცა შხარადან ჩამოსულმა მის ძირში უზარმაზარი შავი ლოდის ქვეშ 4 სიფრიფანა გვირილა დავინახე, გაოცებული ვფიქრობდი – როგორ შეიძლება ასეთმა ნაზმა მცენარემ ამხელა შავ ლოდთან ერთად იარსებოს?! ალბათ, ეს საოცარი კონტრასტი იცავს ამ ნაზ ყვავილებს შხარას ცივი კედლებისგან… გარდა ესთეტიკისა, ეს გახლავთ სიცოცხლისთვის ბრძოლის სიმბოლო. გაზიარების გარეშე ჩემი გული ამდენს ვერ დაიტევდა, სწორედ ამიტომ, ნანახს სხვებს ფოტოების საშუალებით ვუზიარებდი… ამ გამოცდილების სანაცვლოდ 22-ჯერ ბუზმა ცეცემ მიკბინა, არაერთხელ მალარიის გადამტანმა კოღომ. რამდენჯერმე გადავურჩი ასპიტისებრ გველს. გვატემალას ჯუნგლებში შხამიანმა მუხამ დამსუსხა და კანის წყლულით დაავვადდი. აფრიკის სავანაში კარავში ვცხოვრობდი. ვიგრძენი, რომ ვიღაც თუ რაღაც კარვის თოკს ეთამაშებოდა. ადგილობრივ თანმხლებს გავძახე, რა ხდება-მეთქი. მომიგო: „იძინე მშვიდად!“. გავაღე ბადიანი ფანჯარა და შორსმაშუქი ფანრის შუქზე 25 მეტრში დაწოლილი ლომი დავინახე, თავის ბოკვერებს ეთამაშებოდა. ერთ-ერთი მათგანი კი ჩემი კარვის თოკთან ერთობოდა…

-გამცილებელმა რატომ გიპასუხათ მსგავს სიტუაციაში ასე „პარადოქსულად“ – „იძინე მშვიდად!“

– დიახ, ასე ჟღერს, მაგრამ მან კარგად იცოდა რასაც ამბობდა. ასეა, კარავს აქვს რაღაც აუხსნელი, მაგიური ძალა – მტაცებელი ცხოველი შიგნით არ შედის. მხოლოდ, არანაირი სახის საკვები იქ არ უნდა დარჩეს…

– სხვადასხვა ადგილას, ალბათ, ბუნება განსხვავებულ  მუსიკას „უკრავს“…

– დიახ, მსგავსი „მუსიკა“ განსაკუთრებით ტყეში აღიქმება. ფოთლების შრიალი, ფაუნა, ჩანჩქერი, მდინარე – ცნობიერად თუ ქვეცნობიერად ადამიანი ამ მუსიკას ისმენს… ამის კლასიკური მაგალითი შტრაუსი გახლავთ. ტყე ბგერათა მთელი სიმფონიაა. იგი ხმაურობს ქარისგან, ჭრიალებს სიბერეში შესული ხეების ზროებისგან, მღერის ფრინველების ხმებით.

– თქვენი მრავალფეროვანი ცხოვრების გამოცდილებიდან გამომდინარე, შეუძლებელია დროსთან ძალიან „ახლო“, განსაკუთრებული დამოკიდებულება არ გქონდეთ, მისი სიმკაცრისა და ვერაგობის „წინააღმდეგ“ თქვენეული ტაქტიკა არ გაგაჩნდეთ… გაგვიზიარეთ…

-თუ დროს რაციონალურად ვერ გამოიყენებ, ვერასოდეს გააკეთებ დიდ საქმეს. სტუდენტობისას ბევრი რამ მიწყობდა ხელს რუსთაველის პროსპექტზე დამეღამებინა. მაგრამ როგორც კი გამოცდები მოახლოვდებოდა, დრო ჩერდებოდა, სივრცე იხურებოდა და არავის „დაძახილზე“ არ ვიხედებოდი… რაც უფრო ასაკში შევდივარ, ყოველი წამი უფრო და უფრო დასაფასებელი ხდება.

-რას ისურვებდით?

-ქართლსა და ქიზიყში გულგამომპალ ხეზე იტყვიან – დაყანდებულაო. გულით ვისურვებდი, დაე, არასოდეს დაყანდებულიყოს არც ქვეყნიერების, არც ჩემი მამულის „სიცოცხლის ხე“

შორენა ლაბაძე

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

ვახტანგ კაპანაძე – დიახ, ომი დაიწყო რუსეთმა და წერტილი!

დიახ, ომი დაიწყო რუსეთმა და წერტილი! - ამის შესახებ გენერალ-მაიორი, პოლიტიკური პარტია "ჯერ საქართველოს" პოლიტსაბჭოს წევრი ვახტანგ კაპანაძე აცხადებს.მისი თქმით, ისტორიის გადაწერა მხოლოდ რუსეთს და სეპარატისტულ რეჟიმებს სჭირდებათ."რეალობა კი არის ის, რომ 2008 წლის აგვისტოს ოპერაცია ჯერ კიდევ 2006 წელს დაგეგმა რუსეთმა და განხორციელდა კიდეც ფართომასშტაბიანი სწავლება ჩრდილოეთ კავკასიაში, საქართველოს საზღვართან.რაც ფაქტიურ მზადყოფნას ნიშნავდა ქვეყანაში შემოსაჭრელად.ზოგადად კი, რუსეთის მოქმედებები საქართველოს წინააღმდეგ - საომარი, ნახევრად ფარული, თუ ჰიბრიდული, საერთოდ 1992 წლიდან იწყება.ასე რომ, ამაზე საუბარი ერთხელ და სამუდამოდ უნდა დასრულდეს! ომი რუსეთმა დაიწყო, რუსეთი ოკუპანტია! და რაც ასევე უმთავრესია,მიუღებელია იმ გმირების შეურაცხყოფა, ვინც თავის სამშობლოსთვის ომობდა!" - აცხადებს ვახტანგ კაპანაძე.

აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტმა საქართველოში დაფუძნებული კრიპტოკომპანია დაასანქცირა

აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტმა საქართველოში დაფუძნებული კრიპტოკომპანია დაასანქცირა.როგორც უწყების ინფორმაციაშია აღნიშნული, კომპანია ჩართული იყო ფარულ ქსელში, რომლის მეშვეობითაც „ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი“ სანქციებისგან თავის არიდებას ცდილობდა.აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტის ცნობით, დასანქცირებული, საქართველოში დაფუძნებული კომპანიის, შპს Shelbit-ის მფლობელი ირანში დაბადებული სიავაშ კაივანპურია. ამავე ინფორმაციით, კაივანპური მსოფლიოს მასშტაბით მართავდა კომპანიების მრავალეროვნულ ქსელს, რომელიც „არალეგალურ ციფრულ აქტივობებს“ უჭერდა მხარს. კაივანპური ამჟამად დომინიკისა და ავღანეთის მოქალაქეა, ამასთან ის არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში ცხოვრობდა.აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტის ცნობით, კომპანია Shelbit-ის მეშვეობით, ჯამში, სამ მილიონ დოლარზე მეტი ოდენობის ფინანსური ტრანზაქცია განხორციელდა.„ის მართავს კომპანიების მრავალეროვნულ ქსელს, რომლებიც მხარს უჭერენ უკანონო ციფრული ვალუტის საქმიანობას. კაივანპური საქართველოში დაფუძნებული კომპანიის, შპს Shelbit-ის (Shelbit) მეშვეობით მართავს Shelbit Exchange-ს (Shelbit Exchange). „გუშაგთა კორპუსის“ კუთვნილმა ციფრული ვალუტის კომპანიამ Shelbit Exchange-ის ციფრული ვალუტის მისამართებზე მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულების ციფრული აქტივები გააგზავნა. Shelbit Exchange-ის მისამართებიდან „გუშაგთა კორპუსის“ ციფრული ვალუტის მისამართებზე ასევე ორ მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულების თანხა გადაირიცხა“, – ნათქვამია უწყების ინფორმაციაში.სახაზინო დეპარტამენტის ცნობით, კაივანპური, საქართველოს გარდა, სხვა ქვეყნებშიც ფლობს კრიპტოკომპანიებს.

„გოგას ჯავშანჟილეტი გაუხდია და ცოლშვილიანი ბიჭისთვის მიუცია“ – ამბავი აგვისტოს ომის გმირზე

18 წელი შესრულდა რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოს წინააღმდეგ შეიარაღებული აგრესიის დაწყებიდან, რომლის შედეგადაც რუსეთმა ასობით უდანაშაულო ადამიანი მოკლა, დაიპყრო აფხაზეთი და ცხინვალის რეგიონი.ამ სტატიაში აგვისტოს გმირი გოგიტა მაკრახიძის შესახებ წაიკითხავთ, რომლის ამბავი „პრაიმტაიმმა“ წიგნად შემოუნახა მომავალ თაობას...2008 წლის აგვისტოს გმირი გოგიტა მაკრახიძე ქართლში, სოფელ შერთულში დაიბადა და გაიზარდა, იქვე შეიყვანეს დაწყებით სკოლაში, შემდეგ საშუალო სკოლა მეზობელ სოფელში – ძევერაში დაამთავრა.“ბრძოლის ველზე გაჭრისას, ცოლშვილიანებს დასძახოდა: უკან დადექით! თავისავით საქორწინოებს კი წინ უხმობდა: საქორწინოები წინ წავედით! მოტივი მარტივი იყო – რას ეუბნებით თქვენს ცოლებს, შვილებს?ჰყვებიან, რომ ჯავშანჟილეტი გაუხდია და ცოლშვილიანი ბიჭისთვის ჩაუცმევია… ნაღმმა მაშინ მოუღო ბოლო, როცა დაჭრილი ბიჭებისთვის ხელმეორედ იძახებდა სასწრაფოს…აგვისტოს ომის გმირის დედა, ნანული მაკრახიძე საკუთარი შვილის ამბავს იხსენებს:დედა: „ძალიან ჭკვიანი, დამთმობი და თბილი ბავშვი იყო… ცელქობდა, მაგრამ სერიოზული ხიფათები არასოდეს ჰქონია, ბავშვებთან, თუ თავის უფროს ძმასთან პატარა წაკინკლავების დროსაც კი, ყოველთვის დამთმობი იყო. არასოდეს ცდილობდა, თავისი გაეტანა… მეც, როცა სხვებთან ჩხუბობდნენ, რაც არ უნდა მართლები ყოფილიყვნენ, ყოველთვის ჩემს შვილებს ვამტყუნებდი…სკოლაში ძალიან კარგად სწავლობდა, ხუთოსანი იყო, ენერგიული, მუდამ წარჩინებულთა დაფაზე იყო გამოკრული. გამორჩეულად უყვარდა ისტორია, განსაკუთრებით საქართველოს ისტორია აინტერესებდა და მერეც, სკოლა კარგა ხნის დამთავრებული ჰქონდა, 24-25 წლისამ თავიდან გადაიკითხა მთელი საქართველოს ისტორია. ამბობდა, რომ საქართველოს ისტორია ყველა ქართველს უნდა სცოდნოდა… გერმანულს სწავლობდა ძალიან კარგად, რუსულსაც კარგად ფლობდა.სულ ოცნებობდა, რომ ექიმი გამოსულიყო. მერე იურისტობა მოიწადინა…“მაგრამ ისე მოხდა, რომ სკოლის დამთავრების შემდეგ გორის ეკონომიკურ ინსტიტუტში, ფინანსებზე და საბანკო საქმეზე ჩააბარა. მაშინ გორში არც სამედიცინო ფაკულტეტი იყო, არც იურიდიული, მშობლებმა კი თბილისში ვერ გაუშვეს.დედა: „თბილისში ვერ გავუშვით, მინდოდა, ახლოს მყოლოდა, რომ ყურადღება მიმექცია, მისი თანაკლასელი რამდენიმე ბიჭი აბარებდა ეკონომიკურ ინსტიტუტში და ვურჩიეთ, აქ ჩაებარებინა, დაგვთანხმდა…“მეორე კურსი რომ დახურა, სავალდებულო ჯარში გაიწვიეს. ჯარის მოვლის შემდეგ, ინსტიტუტში სწავლა აღარ გაუგრძელებია.დედა: „სწავლა ვეღარ გააგრძელა. მერე ნანობდა, ძალიან ნანობდა, რომ უმაღლესი განათლება არ ჰქონდა, იმიტომ, რომ ამან ძალიან შეუშალა ხელი. ბოლოს, როდესაც უფროსი სერჟანტის წოდება მისცეს, უფრო მაღალი უნდა მიეცათ, მაგრამ უმაღლესი განათლების უქონლობის გამო, არ მისცეს და გვითხრა კიდეც, რატომ თქვენ მაინც არ დამაძალეთ, რომ დამემთავრებინაო. გულს მაინც არ იტეხდა, ამბობდა, მაინც მივუბრუნდები და დავამთავრებო… ბოლოს, ჯარში ინგლისურს ასწავლიდნენ 8 ბიჭს, მაღალი ქულები ჰქონდა და სექტემბერში ამერიკაში აგზავნიდნენ ორთვიან სწავლებაზე და იქიდან დიდი წოდებით უნდა დაბრუნებულიყო, მაგრამ აგვისტოში ომი დაიწყო…“დედა: „ რეზერვში ყოფნისას, ორფოლოში რომ გადიოდა წვრთნებს, ერთ-ერთ გენერალს შეუქია, შენ ნამდვილი ჯარისკაცი ხარო. როგორც ჯარისკაცი, ძალიან დისციპლინებული იყო, შენიშვნას არავის მიაცემინებდა და ძალიან ბევრმა ოფიცერმა ურჩია ჯარში სამსახურის გაგრძელება, ნამდვილ ჯარისკაცად ხარ დაბადებულიო, გადაწყვიტა, მართლაც ჯარში გაეგრძელებინა სამსახური. რომ გვითხრა, საკონტრაქტო ჯარში უნდა შევიდეო, არ მინდოდა, ვეხვეწებოდი, რასაც ჩვენ ვჭამთ, ის ჭამე, ოღონდ ნუ შეხვალ, ომი რომ დაიწყოს, ხომ იცი, პირველ რიგში თქვენ წაგიყვანენ-მეთქი. დედა, მასე რომ ვიფიქროთ, რა მოგველის, რანაირი ცხოვრება იქნება და თუ სამშობლოს დასჭირდა, ეგ მსხვერპლიც უნდა გავიღოთ, მარტო შენ ხომ არ გიყვარს შენი შვილი, აფხაზეთში რომ ბიჭები დაიღუპნენ, იმათ დედებს თავისი შვილები არ უყვარდათო? რაღა ცუდზე ფიქრობ, 21-ე საუკუნეა, ომი აღარავის უნდა, ხელს ნუ შემიშლითო.მოაგროვა საბუთები და ამ მოგროვილი საბუთებით 9 თვე ელოდა მიღებას. ყველას მოსწონდა, ნაკითხი, განათლებული ბიჭი ხარო. მიიღეს. 2004 წლიდან საკონტრაქტო ჯარში მსახურობდა. გორის ჯავშან-სატანკო ბატალიონში მზვერავების ოცეულში მეკავშირედ იყო. უბედნიერესი კაცი იყო პირველი ხელფასი რომ აიღო, არც ერთი კაპიკი თვითონ არ მოუხმარია, ყოველთვის ოჯახზე ფიქრობდა… ძმის ოჯახს ინახავდა… მეტყოდა ხოლმე, ფული ხელის ჭუჭყია, ნანო, ეგ რა საყვარელია, ოჯახსა და გაჭირვებულებს უნდა მოახმაროო.ყოველთვის გაჭირვებულების დახმარებაზე ფიქრობდა. რაც წამოიზარდა, სულ იმას მეუბნებოდა: დედა, ამ ქვეყანაზე სიკეთე ვთესოთ და სიკეთით დაგვიბრუნდებაო. მის სიკეთეს როცა არ ხედავდნენ, გული სტკიოდა, მაგრამ ამბობდა, ოღონდაც კარგად იყვნენ, რას ვიზამთ, ყველას ვერ დავანახვებთ სიკეთეს, მათ ასე ესმით ცხოვრება, ვინც გამიგებს, გამიგებს, ვინც არა, ღმერთმა გაუმარჯოს, თავის გზით იაროსო. ღმერთმა აპატიოსო.ძალიან მორწმუნე, ეკლესიური ბიჭი იყო…საოცარი თანადგომა, ძმაკაცობა იცოდა. თანაკლასელ გოგოებსაც ისე დაუდგებოდა ხოლმე გვერდში, ოჯახის დანგრევისას თუ რაღაც სხვა გასაჭირის დროს, ისე დაარიგებდა, რომ დარდს ავიწყებდა, მერე მიყვებოდნენ ხოლმე, გოგიტამ ისე დაგვარიგა, ისეთი შვება მოგვცა, დარდი დაგვავიწყაო.ძალიან დიდი იუმორის პატრონი იყო, სახუმარო ამბებს, არ ვიცი, სხვის მოგონილს თუ თავისას, ისე ყვებოდა, ისე მსახიობურად, რომ ყველას სიცილით ხოცავდა. საქართველოზე უყვარდა ლექსების თქმა… სულ უკვირდათ ბიჭებს, ამდენს როგორ ასწრებს გოგა, ჯარშიც ერთი შენიშვნა არ ჰქონდა მიღებული, არც სოფელს აკლდებოდა, გეგმიანი ბიჭი იყო, დროის განაწილება იცოდა…სოფლიდან სიარული უჭირდა და უმეტესად ყაზარმაში იყო, ბოლოს ინგლისურის სწავლა რომ დაიწყეს, 3 საათის შემდეგ ათავისუფლებდნენ, თან კრედიტით მანქანაც იყიდა და სოფლიდან დადიოდა ბოლოს. უფრო ხშირად გვესაუბრებოდა, ოჯახზე ფიქრობდა, ძალიან დავაგვიანე ოჯახის შექმნაო. ძალიან პატარა ასაკში იყო შეყვარებული, 18 წლისას უყვარდა ერთი გოგონა, მაგრამ ყოველთვის ბევრს ფიქრობდა, შორს იხედებოდა და თქვა, ოჯახისთვის პატარა ვარ ჯერო. მერე რაღაც უმნიშვნელო მიზეზების გამო დაშორდნენ ერთმანეთს…“ოჯახის შექმნაზე ფიქრი ფიქრად დარჩა. რუსი მოადგა საქართველოს.მის მშობლიურ, ბუფერულ ზონაში მდებარე სოფელში სროლების ხმა არც მანამდე იყო უცხო. დენთის სუნი ჰაერში ტრიალებდა. სოფელში იყო, ხვდებოდა, მალე რომ განგაში ატყდებოდა და გამოსაძინებლად ადრე დაწვა. გამოძინებაც ვერ მოასწრო, 6 აგვისტოს ღამის 11 საათზე სროლები ატყდა.დედა: „პირველი თვითონ წამოხტა და გვამშვიდებდა, ნუ გეშინიათ, მანევრებიაო. მალე დაურეკეს, განგაშია, ჩამოდიო. წასასვლელად რომ გაემზადა, ვკითხე, რა იყო, შვილო, გამოგიძახეს-მეთქი? წავედი, ნანო, სამშობლოს დასაცავად, ნუ გეშინია, ორ დღეში აქ ვიქნებიო. წავიდა ჩემი შვილი და თვალით აღარ მინახავს. მართლაც ორიოდ დღეში დაბრუნდა…დილითვე, 7 აგვისტოს, 9 საათზე საბრძოლველად წასულან. თავიდან საქაშეთში მდგარან. მერე, როგორც მისი თანამებრძოლები მომიყვნენ, წინ-წინ იწევდნენ და ბოლოს ზემო ნიქოზში იდგნენ. თავის ძმასაც არ უმხელდა, სად იყო, სულ ამშვიდებდა, საქაშეთში ვდგავართ, აქ არანაირი საფრთხე არ არის, მანქანა ხომ მანდაა, ბავშვები გაარიდე მანდაურობას, თბილისში წადითო. მე კარგად ვარ, თქვენს თავებზე იფიქრეთო.როგორც ბიჭებმა მითხრეს, გოგას ბრძოლის ველზე ყოფნა არ ევალებოდა, შტაბში უნდა ყოფილიყო, მაგრამ უთქვამს: – სადაც ჩემი ოცეულის 19 ბიჭი იბრძვის, მეც იქ უნდა ვიყოო და ყველგან წინ მიიწევდა…9 აგვისტოს დაიღუპა… დილის 10-დან 11 საათამდე დაიჭრა…“შენობაში 12-მდე დაჭრილი „სპეცნაზელი“ იყო, სისხლი სდიოდათ. სასწრაფო გამოიძახეს, აგვიანებდა. გოგიტა მაკრახიძემ კვლავ დაკავშირება გადაწყვიტა, ოთახში ხმა იხშობოდა, კავშირი ვერ ხერხდებოდა. გაუფრთხილებიათ, ნუ გახვალ, საშიშია, საცაა მოვა სასწრაფოო. ცოდონი არიან, სისხლისგან იცლებიანო. გასულა. გამოუძახია სასწრაფო, ის-ის იყო, ჩაცუცქული კაბელს ახვევდა, ნაღმსატყორცნიდან ნასროლი ნაღმი რომ გასკდა მის ფეხთით. დედა: „იმათთვის მოყვანილი სასწრაფო თვითონ დასჭირდა… ეჰ, რა ადვილად ლაპარაკობს დედა ამ ყველაფერს… მერე ამ ტალღამ ეს 90-კილოიანი ბიჭი 10-15 მეტრში გადაისროლა. დახეთქებამ კიდევ თავისი ქნა. შოკში ჩავარდნილი თვითონ, ყოველგვარი ჩარევის გარეშე გამოსულა მდგომარეობიდან, გონს მოსულა. უკითხავს, რა მოხდა, ბიჭებოო? არაფერი, გოგა, დაჭრილი ხარ და ახლავე გაგიყვანთო. იქით ამშვიდებდა, ნუ გეშინიათ, ბიჭებო, თავებს გაუფრთხილდითო. და დახუჭა თვალებიო. მერე, რომ ვეკითხებოდით: როგორ ხარ, გოგაო, ხმას რომ ვეღარ გვცემდა, თითით გვაჩვენებდა, კარგად ვარო. გამოვიყვანეთ ბრძოლის ველიდან, მაგრამ იმედი აღარ გვქონდა, რომ გოგას კიდევ შევხვდებოდითო. გარეთ, აფეთქების დროს გოგასთან ერთად ორი ბიჭი იყო, ერთი გადარჩა, მეორე ბარძაყში დაიჭრა, ის დაჭრილი ბიჭი გვიყვებოდა, რომ „ბეტეერით“ გადაიყვანეს ის და გოგა სასწრაფომდე, ტყვიავამდე ერთად ვიყავით. გზაში ერთხელ ვკითხე, როგორ ხარ-მეთქი, ხელი რომ ვერ აწია, მეორე ხელი შეაშველა და ისე მანიშნა, კარგად ვარო. მეტი აღარ შევკითხვივარ, ძალიან მძიმედ იყო. ტყვიავში დაგვაშორეს, მე ტყვიავში გამიკეთეს ოპერაცია და გოგა არ ვიცი, სად წაიყვანესო. როგორც მერე გავარკვიეთ, თავის სამხედრო ექიმი გაჰყოლია გოგას, მძიმედ რომ იყო დაჭრილი, თბილისში გადაუწყვეტია წაყვანა, მაგრამ გზაში დაღუპულა… გზიდან მიბრუნებულან და გორში მიუყვანიათ მორგში. იმ ექიმს, როგორც მითხრეს, გოგას ქუდი წაუღია სახსოვრად…“ოჯახმა გოგას ამბავი შუადღისას გაიგო. გოგიტას მეგობრის მეუღლემ შეატყობინათ.სოფელს თავზე რუსული ავიაცია დასტრიალებდა. ძევერაში, სულ ახლოს, მაკრახიძეების სახლიდან სადღაც კილომეტრში ჩამოაგდეს ბომბი. მეზობელი სოფლებიდან რეკავდნენ: რუსი მოდის, გაეცალეთო. სოფელი იცლებოდა და ოჯახი იძულებული გახდა, 11 აგვისტოს დილით დაეკრძალა გოგიტა. დაკრძალეს და იმ საღამოსვე დატოვეს სოფელი. შინ მხოლოდ ხუთ სექტემბერს დაბრუნდნენ. სახლში ყველაფერი თავდაყირა დახვდათ. ატრიალებული, აზელილი. ოთახის შუაგულში ლოგინი და ტანსაცმელი – შექუჩებული, იყო ცეცხლის კვალიც და ჩექმის კვალიც…ოჯახში დღესაც ინახავენ დაწყებითი კლასების პედაგოგის მიერ გოგიტასთვის 4 კლასის დამთავრების შემდეგ ნაჩუქარ ღია ბარათს წარწერით:„ცელქო და მოუსვენარო გოგიტა, ისეთი სახელოვანი ვაჟკაცი დამდგარიყავი, რომ ამაყად მეთქვას – ჩემი გაზრდილია. შენი პირველი მასწავლებელი გ. ჯოლბორდი“.დღეს აღარც მისი პედაგოგია ცოცხალი და აღარც მისი მართლაც სახელოვანი მოწაფე…მომზადებულია „პრაიმტაიმის“ წიგნი „გმირის“ მიხედვით.

საქართველოში 9-11 აგვისტოს მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმა, ზოგან ძლიერი

საქართველოში 9-11 აგვისტოს მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმა, – ამის შესახებ ინფორმაციას გარემოს ეროვნული სააგენტო ავრცელებს.სინოპტიკოსების ცნობით, 9 აგვისტოს სანაპირო რაიონებში, აჭარა-გურიის, სამეგრელო-ზემო სვანეთის, რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის და სამცხე-ჯავახეთის რეგიონების მთიან ზონაში, ხოლო 10-11 აგვისტოს კახეთის, ქვემო ქართლის და მცხეთა-მთიანეთის რეგიონებში მოსალოდნელია ზოგან ძლიერი ინტენსივობის წვიმა.„შესაძლებელია ელჭექი, სეტყვა და ქარის გაძლიერება. მოსალოდნელმა ძლიერმა ნალექებმა შესაძლებელია პატარა მდინარეებზე წყალმოვარდნები, ხოლო გორაკ-ბორცვიან და მთიან ზონებში მეწყრულ-ღვარცოფული პროცესების ჩასახვა-გაქტიურება გამოიწვიოს. საფრთხის დონე საშუალო“, – ნათქვამია გარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციაში.

სტუ-ის რექტორმა, განათლების მინისტრის მოადგილემ, რექტორთა მუდმივმოქმედი კონფერენციის წევრი უნივერსიტეტების რექტორებმა და სტუდენტებმა აგვისტოს ომის გმირებს პატივი მიაგეს

დღეს კიდევ ერთხელ მივაგეთ პატივი ჩვენი გმირების ხსოვნას. მათი თავგანწირვა არის მაგალითი იმისა, თუ რამდენად ძვირფასია სამშობლო, თავისუფლება და მშვიდობა. თითოეული მათგანის სახელი დარჩება ჩვენი ქვეყნის უახლეს ისტორიაში, როგორც ღირსების, ვაჟკაცობისა და თავდადების სიმბოლო. მათ საკუთარი სიცოცხლის ფასად დაიცვეს ის ფასეულობები, რომლებზეც დგას ჩვენი სახელმწიფოებრიობა და მომავალი თაობების მშვიდობიანი ცხოვრება. დღეს ჩვენ არა მხოლოდ პატივს მივაგებთ დაღუპულ გმირებს, არამედ ვაცნობიერებთ იმ დიდ პასუხისმგებლობასაც, რომელიც მათ ხსოვნას თან ახლავს - გავუფრთხილდეთ მშვიდობას, ვაშენოთ ძლიერი და განვითარებული ქვეყანა და მომავალ თაობებს გადავცეთ სამშობლოს სიყვარული და პატივისცემა იმ ადამიანებისადმი, რომლებმაც ქვეყნისთვის ყველაზე დიდი მსხვერპლი გაიღეს, - ამის შესახებ საქართველოს ტექნიკიური უნივერსიტეტის რექტორმა, აკადემიკოსმა დავით გურგენიძემ მუხათგვერდის ძმათა სასაფლაოზე განაცხადა.ინფორმაციას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.მათივე ცნობთ, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორმა, რექტორთა მუდმივმოქმედი კონფერენციის თავმჯდომარემ, აკადემიკოსმა დავით გურგენიძემ, საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების რექტორთა მუდმივმოქმედი კონფერენციის წევრი უნივერსიტეტების რექტორებმა, ასევე, საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის მოადგილე ზვიად გაბისონიამ და სტუდენტებმა საქართველო-რუსეთის ომის მე-18 წლისთავთან დაკავშირებით, მუხათგვერდის ძმათა სასაფლაოზე აგვისტოს ომის გმირების ხსოვნას პატივი მიაგეს.„ჩვენი ქვეყნის უმთავრესი არჩევანი და პასუხისმგებლობა არის მშვიდობიანი განვითარება, რომელიც ეფუძნება სტაბილურობასა და უსაფრთხოებას. მშვიდობა არის ის უმნიშვნელოვანესი ღირებულება, რომლის დაცვაც თითოეული ჩვენგანის მოვალეობაა, რადგან მხოლოდ მშვიდობიან გარემოში არის შესაძლებელი განათლების, მეცნიერების, ეკონომიკისა და საზოგადოების მდგრადი განვითარების უზრუნველყოფა. სწორედ ამ საერთო პასუხისმგებლობის გააზრებით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმ ძალისხმევას, რომელიც მიმართულია ქვეყანაში მშვიდობის, სტაბილურობისა და განვითარების უზრუნველყოფისკენ. მადლობას ვუხდით საქართველოს პრემიერ-მინისტრსა და ხელისუფლებას იმ ძალისხმევისთვის, რომელსაც ისინი ქვეყნის მშვიდობისა და განვითარების უზრუნველსაყოფად ახორციელებენ. თანმიმდევრული მშვიდობის პოლიტიკა, რომელიც ქვეყნის ინტერესებსა და უსაფრთხოებას ემსახურება, გვაძლევს იმედს, რომ მომავალში საქართველო აღარ იხილავს ომისა და ძალადობის ტრაგიკულ შედეგებს და ჩვენი შვილები შეძლებენ იცხოვრონ მშვიდობიან, თავისუფალ და განვითარებულ ქვეყანაში. სამაჩაბლოს დარად არ უნდა დაგვავიწყდეს აფხაზეთი. ჩვენ ვალდებული ვართ, მომავალ მომავალ თაობებს ვასწავლოთ არა მხოლოდ 2008 წლის ომის ტრაგიკული ისტორია, არამედ ის ღირებულებები, რომელთა დასაცავადაც ჩვენმა გმირებმა უმაღლესი მსხვერპლი გაიღეს. მათი ხსოვნა გვაერთიანებს და გვახსენებს, რომ მშვიდობის შენარჩუნება, ქვეყნის გაძლიერება და მომავლის შექმნა არის ის გზა, რომლითაც პატივს მივაგებთ მათ თავდადებას“, - განაცხადა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორმა დავით გურგენიძემ.ინფორმაციისთვის: 412 დაღუპული, 2 000-მდე დაჭრილი და 150 000 იძულებით გადაადგილებული პირი - ამ შედეგით დასრულდა 18 წლის წინ რუსეთ-საქართველოს ომი. 2008 წლის 8 აგვისტოს დაწყებული ინტენსიური საბრძოლო მოქმედებები ხუთ დღეს გაგრძელდა.

ბოლო სიახლეები