ბევრი ფიქრობს, რომ საქართველოს დემოკრატიული დაცემა ბოლოდროინდელი და სწრაფი პროცესია, მაგრამ მე ვამტკიცებ, რომ ამის ნიშნები საკმაოდ დიდი ხნის წინ გამოჩნდა, – ამის შესახებ „მაკკეინის ინსტიტუტის“ გლობალური დემოკრატიის პროგრამების დირექტორმა, ლორა თორნტონმა ჰელსინკის კომისიაში საქართველოსთან დაკავშირებით გამართულ მოსმენაზე განაცხადა.
მისი თქმით, საბედისწერო ხარვეზები „ქართული ოცნების“ მმართველობის დასაწყისიდანვე იყო.
„სამწუხაროდ, საკუთარი თვალით ვნახე საქართველოს დაცემა. 2014 წელს გადავედი საქართველოში, რათა „ეროვნული დემოკრატიული ინსტიტუტის“ ოფისის ხელმძღვანელი ვყოფილიყავი. ეს იყო წარმატებული და დემოკრატიული ხელისუფლების ცვლილების ცოტა ხნის შემდეგ ყოფილი მთავრობიდან, „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან“, „ქართული ოცნების“ კოალიციისკენ, რომელიც იყო „ენმ“-ს დასამარცხებლად გაერთიანებული მრავალფეროვანი კოალიცია. ეს იყო ნამდვილად საინტერესო დრო, სავსე რეფორმებისა და განახლების დაპირებებით. საქართველო მასპინძლობდა და ხელმძღვანელობდა ღია მმართველობის პარტნიორობას. ჩვენ პარლამენტში ვმუშაობდით დემოკრატიული რეფორმების მთელ სერიაზე, ქვეყანა სწრაფად მიისწრაფოდა ევროკავშირისა და ნატო-ში გაწევრიანების პროცესისკენ.
უნდა ვთქვა, რომ ეს პერიოდი იყო ხანმოკლე. ბევრი ფიქრობს, რომ საქართველოს დემოკრატიული დაცემა ბოლოდროინდელი და სწრაფი პროცესია, მაგრამ მე ვამტკიცებ, რომ ამის ნიშნები საკმაოდ დიდი ხნის წინ გამოჩნდა. პირველ რიგში, „ქართული ოცნების“ მმართველობის დასაწყისიდანვე იყო საბედისწერო ხარვეზი. ეს ხარვეზი არის რუსი ოლიგარქი ბიძინა ივანიშვილი. ის არის ადამიანი, რომელმაც დააფინანსა „ქართული ოცნების“ შექმნა და მან იმსახურა პირველი პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. ივანიშვილი არასდროს ყოფილა ერთგული დემოკრატიული პრინციპებისა თუ პროცესებისადმი, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, ყოველთვის დაკავშირებული იყო რუსეთთან – ქვეყანასთან, რომელმაც ის გაამდიდრა. მეორე, იმ ფართო კოალიციამ, რომელიც აღვწერე, დაიწყო ნგრევა 10 წლის წინ, 2015 წელს, როდესაც უფრო დემოკრატიულმა და დასავლეთზე ორიენტირებული პარტიებმა დაიწყეს გამოყოფა. მესამე, თითქმის დაუყოვნებლივ დავინახეთ ლიბერალური გრავიტაცია, რომელიც იწყება, როგორც ეს ხშირად ხდება, რუსული ნარატივებითა და დეზინფორმაციით უმცირესობებზე, ქალებზე, ეთნონაციონალიზმსა და ანტიდასავლურ რიტორიკაზე. ეს სწრაფად გადავიდა თავდასხმებზე სამოქალაქო საზოგადოებაზე, სახელმწიფოს მტრებზე, მედიასა და ინსტიტუტებზე, რომლებიც მთავრობას ამოწმებენ“, – განაცხადა თორნტონმა.
როგორც თორნტონმა აღნიშნა, მიიჩნევს, რომ რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრა წარმოადგენს საქართველოს საბოლოო გაყრას დასავლეთთან და სრულ ვარდნას ავტორიტარიზმში.
„საქართველომ სწრაფად დაუჭირა მხარი არა უკრაინას, რუსეთს და ისინი ჯერ კიდევ არიან, როგორც მნიშვნელოვანი სანქციების თავიდან აცილების მარშრუტი რუსეთისთვის, რაც მართლაც ირონიულია, რადგან უკრაინასა და საქართველოს ბევრი რამ აქვთ საერთო. საქართველო რუსეთის მიერ 20%-ით არის ოკუპირებული. საქართველოს ლიდერები უწყვეტად ესხმიან თავს უკრაინასა და ზელენსკის, საკმაოდ მშვიდნი იყვნენ რუსეთთან დაკავშირებით. შემდეგ მათ თავდასხმები მიიტანეს ევროპასა და შეერთებულ შტატებზე. გვადანაშაულებენ, რომ ვართ გლობალური ომის პარტიის ნაწილი, რომელიც საქართველოს მეორე ფრონტში ითრევს და ადანაშაულებენ ევროპას, კერძოდ, იმაში, რასაც მათ უწოდეს ლიბერალური ფაშიზმი. ამის საპირისპიროდ, „ქართულმა ოცნებამ“ ღიად უწოდა ჩინეთსა და ირანს მეგობრები, მოკავშირეები და პარტნიორები. არსებობს ფოტო, მაგალითად, პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის „ჰამასთან“ ერთად თეირანში. ასე რომ, „ქართულმა ოცნებამ“ მართლაც შეცვალა სკრიპტი იმაზე, ვინ არიან საქართველოს მეგობრები და ვინ არიან მტრები“, – განაცხადა თორნტონმა.
მისივე თქმით, საქართველოში იღებენ ახალ კანონებს, რომლებიც არღვევს საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებსა და კონსტიტუციას.
„მიხარია, რომ შემიძლია, 2024 წლის არჩევნებზეც ვისაუბრო. მე ვაკვირდებოდი ყველა არჩევნებს საქართველოში 10 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. მოდით, უბრალოდ ვთქვათ, არჩევნების დამკვირვებლის თვალით, ის იყო სავსე დაშინებითა და სხვა დარღვევებით, მაგრამ „ქართულმა ოცნებამ“ ძალით დაიკავა ხელისუფლება. დაუყოვნებლივ შეაჩერა ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი და აკრძალა პოლიტიკური ოპოზიცია. ქართველები ამის შემდეგ ყოველდღე პროტესტს გამოხატავენ. მათ ძალადობით უპასუხეს, დააკავეს. სამოქალაქო ლიდერები, ჟურნალისტები და პოლიტიკოსები ციხეში არიან, მათ შორის ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი, რომლის გათავისუფლებისთვისაც „მაკკეინის ინსტიტუტი“ იბრძვის. საქართველოში 121 პოლიტიკური პატიმარია. ბევრი ჩემი მეგობარია.
ყოველ კვირას იღებენ ახალ კანონებს, რომლებიც არღვევს საქართველოს საერთაშორისო ვალდებულებებსა და კონსტიტუციას, განსაკუთრებით, გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებას. მე შემიძლია, დეტალურად ვისაუბრო ამ კანონებზე, მაგალითად, „ტროტუარის კანონი“, რომელიც, ფაქტობრივად, ერთ ადამიანს აჯარიმებს 113 000 აშშ დოლარის ექვივალენტით ტროტუარზე დგომისთვის პროტესტის დროს. თქვენ არ შეგიძლიათ, სახეზე ნიღაბი გქონდეთ, რომ თავი დაიცვათ გაზისგან. მათ შეუძლიათ არასრულწლოვანების დაპატიმრება. მათ კრიმინალიზაცია მოახდინეს ან პირობას დებენ, რომ ნებისმიერის კრიმინალიზაციას მოახდენენ, ვინც მთავრობას არალეგიტიმურს უწოდებს. ხალხის აკავებენ სიტყვიერი შეურაცხყოფისთვის. მათ მისცეს პოლიციას უფლება, პრევენციულად დააკავოს ადამიანები, ვისზეც ფიქრობენ, რომ საეჭვო არიან.
მათ შეცვალეს „გრანტების შესახებ“ კანონი, რომელიც აკრძალავს უცხოური ფულის მიღებას იმდენად, რომ მე თუ მინდა, დაბადების დღის საჩუქარი გავუგზავნო ჩემს ქართველ გერ შვილებს, ეს შეიძლება, იყოს კრიმინალური, რადგან ისინი ყოველ საღამოს გამოხატავენ პროტესტს. მხოლოდ ამ კვირას, კოლექტიური დევნა მოახდინეს რვა პოლიტიკურ ლიდერზე ძალიან ბუნდოვანი დივერსიის ბრალდებებით და უცხოელებთან საქართველოზე უარყოფითად საუბრისთვის.
„ქართულმა ოცნებამ“ იცის ერთი რამ, სამოქალაქო საზოგადოება, დამოუკიდებელი მედია და ქართველი ხალხი არის საქართველოს დემოკრატიის ერთადერთი დამცველი, სწორედ ამიტომ სურთ ეს ჩააქრონ. ყოველდღიური კანონები სწორედ ამას ემსახურება. მინდა, შევაჯამო ეს უფრო ფართო კონტექსტში სამი პუნქტით: პირველი, საქართველო არის რუსეთის უფრო ფართო სტრატეგიის ნაწილი, რომ გაანადგუროს დემოკრატია და წინა ხაზის ერები თავის გავლენის სფეროში ჩაითრიოს. ეს არ არის ორიგინალური. ჩვენ ვნახეთ ეს სცენარი ადრეც. მეორე, საქართველოს აქვს დომინოს ეფექტი. საქართველო გავლენას მოახდენს შავი ზღვის უსაფრთხოებაზე. ეს გავლენას მოახდენს ისეთ ქვეყნებზე, როგორიცაა სომხეთი, რომელიც ახლა იბრძვის, გამოვიდეს რუსეთის ფრთებიდან ამდენი წლის შემდეგ. ეს აგზავნის შეტყობინებას არა მხოლოდ რუსეთისთვის, არამედ სხვა ავტოკრატებისთვისაც, რომ დასავლეთი არ იცავს დემოკრატიას. რა თქმა უნდა, ეს ამას არ ეხმარება აშშ-ის მიერ USAID-ის შემცირება. დაბოლოს, „ქართულმა ოცნებამ“ გააკეთა გათვლა უკრაინაში სრულმასშტაბიან ომზე, მათი გათვლა, სამწუხაროდ, შეიძლება, სწორი ყოფილიყო, რომ დასავლეთი არ მოვიდოდა დასაცავად და რუსეთი მოიგებდა. უკრაინაში რასაც ვაკეთებთ, ჰქონდა და ექნება გავლენა პოლიტიკურ რეჟიმებზე, როგორიც არის „ქართული ოცნება““, – აღნიშნა თორნტონმა.
ჰელსინკის კომისიაში გამართულ მოსმენაზე ლორა თორნტონთან ერთად განცხადებები გააკეთეს ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტის მკვლევარმა, ოლესია ვართანიანმა და McLarty Associates-ის მმართველმა დირექტორმა, კლერ კაიზერმა.