“1933 წელს მან სათაფლიაში დინოზავრების ნაკვალევი აღმოაჩინა – ამ სიტყვების მიღმა საოცარი ამბავია” – ვინ იყო ქუთაისელი კაცი, რომელმაც უნიკალურ ნაკვალევს მიაკვლია

დღეს სა­თაფ­ლი­ა­ში მი­სუ­ლი ბავ­შვი დი­ნო­ზავ­რის ნაკ­ვა­ლევ­თან ჩერ­დე­ბა და გა­ო­ცე­ბუ­ლი უყუ­რებს. შე­საძ­ლოა, ჯერ არც იცო­დეს, ვინ აღ­მო­ა­ჩი­ნა იგი. ამი­ტომ პეტ­რე ჭა­ბუ­კი­ა­ნის სა­ხე­ლის გახ­სე­ნე­ბა ჩვე­ნი ვა­ლია. იმ გა­ო­ცე­ბას, იმ ცოდ­ნა­სა და იმ სი­ხა­რულს, რო­მელ­საც ეს ად­გი­ლი გვა­ნი­ჭებს, მისი შრო­მის დიდი წილი ახ­ლავს.

– კი­დევ ერთი კარ­გი ქუ­თა­ი­სე­ლი მინ­და გა­გახ­სე­ნოთ – მხა­რეთმცოდ­ნე პეტ­რე ჭა­ბუ­კი­ა­ნი. კაცი, რო­მელ­მაც ჩვე­ნი მი­წის წარ­სულს მთე­ლი ცხოვ­რე­ბა შე­ა­ლია და სა­ქარ­თვე­ლოს ისე­თი მემ­კვიდ­რე­ო­ბა და­უ­ტო­ვა, რომ­ლის სა­ნა­ხა­ვა­დაც დღეს სა­თაფ­ლი­ას უამ­რა­ვი ადა­მი­ა­ნი სტუმ­რობს. მისი სა­ხე­ლი ამ ად­გილს სა­მუ­და­მოდ და­უ­კავ­შირ­და.

სა­თაფ­ლი­ის მღვი­მე, დი­ნო­ზავ­რე­ბის ნაკ­ვა­ლე­ვი, ბუ­ნე­ბი­სა და ის­ტო­რი­უ­ლი ძეგ­ლე­ბის დაც­ვის­თვის გა­წე­უ­ლი შრო­მა, ამ ყვე­ლაფ­რის უკან იდგა ადა­მი­ა­ნი, რო­მელ­საც ძი­ე­ბის სურ­ვი­ლი და სა­კუ­თა­რი მხა­რის სიყ­ვა­რუ­ლი გზა­ზე ისევ და ისევ აბ­რუ­ნებ­და.

1933 წელს პეტ­რე ჭა­ბუ­კი­ან­მა სა­თაფ­ლი­ა­ში დი­ნო­ზავ­რე­ბის ნაკ­ვა­ლე­ვი აღ­მო­ა­ჩი­ნა.

ამ სი­ტყვე­ბის მიღ­მა სა­ო­ცა­რი ამ­ბა­ვია: ჩვენს ნაც­ნობ მი­წა­ზე მი­ლი­ო­ნო­ბით წლის წი­ნან­დე­ლი სი­ცო­ცხლის კვა­ლი აღ­მოჩ­ნდა. უძ­ვე­ლეს ზე­და­პირ­ზე შე­მორ­ჩე­ნილ­მა ანა­ბეჭ­დებ­მა შო­რე­უ­ლი სამ­ყა­რო ხელ­შე­სა­ხე­ბი გა­ხა­და. ის, რაც მა­ნამ­დე მხო­ლოდ წარ­მო­სად­გე­ნი იყო, ახლა თვალ­წინ იდო, ნაკ­ვა­ლე­ვად, რო­მელ­საც დრო ვერ მო­ე­რია. ამ კვა­ლის და­ნახ­ვა­სა და ამოც­ნო­ბას ცოდ­ნა, დაკ­ვირ­ვე­ბა და შე­უ­პოვ­რო­ბა სჭირ­დე­ბო­და.

პეტ­რე ჭა­ბუ­კი­ანს ეს თვი­სე­ბე­ბი ჰქონ­და. მისი აღ­მო­ჩე­ნე­ბი წლე­ბის ძი­ე­ბა­სა და შრო­მას ეყ­რდნო­ბო­და.

1924 წელს თეთ­რა­მი­წა­ზე ქვის ხა­ნის ნა­მო­სახ­ლარს მი­აკ­ვლია. იქ აღ­მო­ჩე­ნი­ლი ია­რა­ღე­ბი ქუ­თა­ი­სი­სა და მისი შე­მო­გა­რე­ნის უძ­ვე­ლე­სი ადა­მი­ა­ნე­ბის ცხოვ­რე­ბა­ზე გვი­ამ­ბობ­და, მათ შრო­მა­ზე, ყო­ფა­ზე, ამ მი­წას­თან კავ­შირ­ზე. 1925 წელს სა­თაფ­ლი­ის მღვი­მე აღ­მო­ა­ჩი­ნა, ბუ­ნე­ბის მიერ სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში შექ­მნი­ლი მი­წის­ქვე­შა სამ­ყა­რო, რო­მე­ლიც შემ­დეგ მისი ზრუნ­ვი­სა და საქ­მი­ა­ნო­ბის უმ­ნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნეს ად­გი­ლად იქცა.

თეთ­რა­მი­წა, სა­თაფ­ლი­ის მღვი­მე, დი­ნო­ზავ­რე­ბის ნაკ­ვა­ლე­ვი, სამი აღ­მო­ჩე­ნა, რომ­ლებ­მაც ჩვე­ნი მხა­რის წარ­სუ­ლის შეს­წავ­ლას ახა­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი გა­უხ­სნა.

პეტ­რე ჭა­ბუ­კი­ა­ნი ნა­პოვნს დიდი პა­სუ­ხის­მგებ­ლო­ბით ეკი­დე­ბო­და. მღვი­მის კე­თილ­მო­წყო­ბა­ზე ზრუ­ნავ­და, დამ­თვა­ლი­ე­რებ­ლებს მას­პინ­ძლობ­და, ძეგლის მნიშ­ვნე­ლო­ბას აც­ნობ­და. მის­თვის აღ­მო­ჩე­ნის სი­ხა­რულს ყო­ველ­დღი­უ­რი მოვ­ლა და დაც­ვა მოს­დევ­და. ასე­თი­ვე გუ­ლის­ყუ­რით უყუ­რებ­და ქუ­თა­ი­სის ის­ტო­რი­ულ მემ­კვიდ­რე­ო­ბას. იკ­ვლევ­და ძველ ნა­გე­ბო­ბებს, აგ­რო­ვებ­და წარ­სუ­ლის შე­მორ­ჩე­ნილ ნიშ­ნებს.

ბაგ­რა­ტის ტაძ­რის მიმ­დე­ბა­რედ მო­ძი­ე­ბუ­ლი ჩუ­ქურ­თმი­ა­ნი ფრაგ­მენ­ტე­ბით მისი აღ­დგე­ნის საქ­მეს მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი დახ­მა­რე­ბა გა­უ­წია. ქა­ლა­ქის სიყ­ვა­რუ­ლი სწო­რედ ასეთ შრო­მა­შიც ცხოვ­რობს, ნა­პოვ­ნი ქვის გაფრ­თხი­ლე­ბა­ში, ძვე­ლი ძეგლის მოვ­ლა­ში, მოს­წავ­ლის­თვის გა­ზი­ა­რე­ბულ ცოდ­ნა­ში, მო­მავ­ლის­თვის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბულ ის­ტო­რი­ა­ში.

დღეს სა­თაფ­ლი­ა­ში მი­სუ­ლი ბავ­შვი დი­ნო­ზავ­რის ნაკ­ვა­ლევ­თან ჩერ­დე­ბა და გა­ო­ცე­ბუ­ლი უყუ­რებს. შე­საძ­ლოა, ჯერ არც იცო­დეს, ვინ აღ­მო­ა­ჩი­ნა იგი. ამი­ტომ პეტ­რე ჭა­ბუ­კი­ა­ნის სა­ხე­ლის გახ­სე­ნე­ბა ჩვე­ნი ვა­ლია. იმ გა­ო­ცე­ბას, იმ ცოდ­ნა­სა და იმ სი­ხა­რულს, რო­მელ­საც ეს ად­გი­ლი გვჩუქ­ნის, მისი შრო­მის დიდი წილი ახ­ლავს.