მბზინავი სვეტები, ელვა, სხივები: მომლოცველები ამბობენ, რომ ეს ყველაფერი ხდება იერუსალიმის ქრისტეს აღდგომის ეკლესიაში, როდესაც წმინდა ცეცხლი გადმოდის.
ქრისტეს აღდგომის ტაძარში წმინდა ცეცხლი დედამიწაზე ყოველწლიურად ჩამოდის. მართლმადიდებლური აღდგომის წინა ღამეს ათასობით მომლოცველი იკრიბება იერუსალიმში, რათა საკუთარი თვალით შეესწროს ამ სასწაულს. როდესაც ტაძარში სპეციალურ განყოფილებაში ალის პირველი ციმციმები ჩნდება, ყველას უხარია: წმინდა ცეცხლი გადმოვიდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჩვეული ცხოვრების წესი ასეთი დარჩება კიდევ ერთი წელი. მაგრამ მართალია, რომ აპოკალიფსი მოვა ზუსტად მაშინ, როცა ცეცხლი არ გადმოვა?
როგორ დაიწყო წმინდა ცეცხლის გარდამოსვლის ტრადიცია
მსოფლიოში პირველი ადამიანი, ვინც წმინდა ცეცხლი იხილა, იყო პეტრე მოციქული. როდესაც ყოფილმა მეთევზემ გაიგო მაცხოვრის აღდგომის შესახებ, მაშინვე გაიქცა იმ ადგილას, სადაც იესო დაკრძალეს. მაგრამ თავისი მასწავლებლის ნაცვლად მან გამოქვაბულში მხოლოდ სასწაულებრივი ცეცხლი დაინახა, რომელიც გარშემო ყველაფერს წმინდა შუქით ანათებდა. ეს ამბავი ზეპირად იყო გადმოცემული ადრეული ქრისტიანობის დროს. ხოლო წერილობით წყაროში წმინდა ცეცხლი პირველად ევსები პამფილუსმა მოიხსენია IV საუკუნეში. მოგვიანებით ცეცხლის შესახებ წერდნენ კათოლიკე პაპი ურბან II, არაბი ისტორიკოსი ალ-მასუდი და აბატი დანიელ პილიგრიმი.
წმინდა ცეცხლის გარდამოსვლის ცერემონია
უფლის აღდგომის ტაძარში წმინდა ცეცხლი გადმოდის. იქ მთავარი სამსხვერპლო არის წმინდა საფლავი. საფლავის ადგილზე არის სპეციალური სამლოცველო – ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი მთელი მართლმადიდებლური ეკლესიისთვის. წმინდა ნათელი სწორედ აქ ჩნდება. კუვუკლიაში მხოლოდ იერუსალიმის მართლმადიდებლური ეკლესიის მსახურებს უშვებენ. ეს არის ტრადიციულად მისი უნეტარესი ქალაქ იერუსალიმისა და სრულიად პალესტინის პატრიარქი და სომხური სამოციქულო ეკლესიის უფლებამოსილი წარმომადგენელია. სამლოცველოს შესასვლელთან კი კოპტური და სირიის ეკლესიების მღვდელმთავრები ელოდებიან.
იერუსალიმის პატრიარქი საკურთხეველში შედის სამხრეთ კარიბჭის გავლით და კუვუკლიაში შესვლამდე, ტანსაცმელს იხდის. შემდეგ კი სომხეთის წარმომადგენელთან ერთად შედის შიგნით, მორწმუნეები ელიან, წმინდა ცეცხლი გადმოვა თუ არა. ზოგჯერ წმინდა შუქი არ ჩნდება დიდი ხნის განმავლობაში: რამდენიმე წუთიდან რამდენიმე საათამდე. როდესაც ცეცხლი გადმოდის, ტაძრის ზარები იწყებენ რეკვას, იერუსალიმის პატრიარქს ის კუვუკლიიდან გამოაქვს, მორწმუნეები კი მისგან სანთლებს უკიდებენ. ამრიგად, წმინდა ცეცხლი საქართველოშიც აღწევს და ყველა მართლმადიდებლურ ქვეყანაში ეს წმინდა მოვლენა პირდაპირ ეთერში გადაიცემა ტელევიზიით.
წმინდა ცეცხლის სასწაულებრივი თვისებები და როგორ ხსნის მათ მეცნიერება
წმინდა ცეცხლი თავისთავად მოულოდნელად გადმოდის და პირველი რამდენიმე წუთის განმავლობაში ხელებს არ გიწვავს და ეს პრაქტიკაში გამოცდილია. მართლმადიდებელ მეცნიერთა საზოგადოების ხელმძღვანელი, დეკანოზი გენადი ზარიძე სპეციალურად ამ ცერემონიისთვის იერუსალიმში ჩავიდა პირომეტრით. ეს არის მოწყობილობა, რომელიც ზომავს ცეცხლის ტემპერატურას. გარდამოსვლიდან პირველ 15 წუთში წმინდა ცეცხლმა აჩვენა 40 გრადუსი, შემდეგ კი – 320. მორწმუნეებიც, რომლებიც წმინდა ცეცხლს შეეხნენ ამას ადასტურებენ: პირველ წუთებში ალი არ წვავს, მაგრამ სასიამოვნოდ გათბობს. ჩვეულებრივი, არამართლმადიდებელი მეცნიერები ამას უკავშირებენ პლაზმის თვისებებს, როგორც მატერიის საერთო მდგომარეობას.
რა მოხდება, თუ წმინდა ცეცხლი არ გადმოვა?
მორწმუნეებში გაჩნდა აზრი, რომ წმინდა ცეცხლი აპოკალიფსის ნიშანია. თუ ის არ გადმოვა, დაიწყება სამყაროს აღსასრული და მეორედ მოსვლა. წლიდან წლამდე ცეცხლის გადმოსვლას ყველა ელოდება სუთქვაშეკრული. კიდევ ერთი წელი ვიცხოვრებთ? ანუ უნდა მოვემზადოთ ანტიქრისტეს მოსვლისთვის? მაგრამ ეკლესიას აქვს საკუთარი პასუხი მსგავს ცრურწმენებზე. უბრალოდ არ არის მართალი, რომ წმინდა ცეცხლი წინასწარმეტყველებს აპოკალიფსს. თავად იესომ თქვა: „თქვენ არ გევალებათ იცოდეთ დრო, რომელიც მამამ დაადგინა თავისი ხელმწიფებით“. ეს ნიშნავს, რომ მეორედ მოსვლის გამოთვლას აზრი არ აქვს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს საიდუმლო ადამიანებს ფაქტის შემდეგ გაუმჟღავნდება.
ყოფილა შემთხვევები, როცა წმინდა ცეცხლი არ გადმოსულა. პირველი მათგანი 1101 წლით თარიღდება. რამდენიმე ათეული წელი იყო გასული ერთიანი ეკლესიის მართლმადიდებლურ და კათოლიკურად დაშლის შემდეგ. იმ დროს ქრისტეს აღდგომის ტაძარში ღვთისმსახურება კათოლიკეებმა აღასრულეს. მათ რაღაც არასწორად გააკეთეს, ამიტომ ალი მთელი დღის განმავლობაში უარს ამბობდა გადმოსვლაზე და მხოლოდ მაშინ, როცა მართლმადიდებელი სასულიერო პირები ცერემონიაზე დაუშვეს, ყველაფერი გამოვიდა. იყო ამბავიც კი, როდესაც წმინდა ცეცხლი გადმოვიდა არა კუვუკლიაში, არამედ ტაძრის კედლების გარეთ. მაშინ იერუსალიმის პატრიარქი სოფრონიუს IV მსახურებაზე არ დაუშვეს; ის იდგა ქუჩაში და ცეცხლი მასზე დაეშვა.