სოზარ სუბარი: „ნაცმოძრაობის“ დროს პატიმრებს მკურნალობის ნაცვლად აწამებდნენ, დღეს კი იმაზე ვსაუბრობთ, რომ ხანგრძლივი პაემნების უფლება არა მხოლოდ მსჯავრდებულებს, უკვე ბრალდებულებსაც უნდა ჰქონდეთ

ღრმა მწუხარებით მივიღე ცნობა ჩემი ძვირფასი ძმისა და თანამსახურის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის, ილია II-ის გარდაცვალების შესახებ. რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და პირადად ჩემი სახელით, გულწრფელ სამძიმარს გამოვთქვამ დობილი საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ განცდილი დიდი დანაკლისის გამო, - აღნიშნულია რუსეთის პატრიარქ კირილეს განცხადებაში.ის აღნიშნავს, რომ ილია II-მ ღრმა პატივისცემა მოიპოვა საქართველოს საზოგადოებაში და ქართველი ხალხის ნამდვილი სულიერი მამა იყო„ყოვლისშემძლე უფალმა ძველი ივერიის ეკლესიას აჩუქა პატრიარქი, რომელმაც მთელი თავისი ხანგრძლივი სიცოცხლე მის კეთილდღეობაზე დაუღალავად ზრუნვას მიუძღვნა. მისი უწმინდესობისა და უნეტარესობის, ილიას პატრიარქობის თითქმის 50 წელი ქართული ეკლესიისა და მთელი მართლმადიდებლობის ცხოვრებაში ეპოქად იქცა. თავისი გულმოდგინე მსახურებითა და განსჯის განსაკუთრებული ნიჭით, მან განსაკუთრებული ავტორიტეტი და ღრმა პატივისცემა მოიპოვა არა მხოლოდ ეკლესიაში, არამედ ქართულ საზოგადოებაში. როგორც მრავალი ბავშვის ნათლია, ის ასევე გახდა მთელი ღვთისმოსავი ქართველი ხალხის ნამდვილი სულიერი მამა, რომელიც მასში ღვთის სიბრძნეს ხედავდა“, - აღნიშნულია განცხადებაში.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია მეორის გარდაცვალების გამო სამძიმარს გამოთქვამს.როგორც ირაკლი კობახიძის სამძიმრის წერილშია აღნიშნული, ილია მეორის გარდაცვალებით დასრულდა უდიდესი ეპოქა დედაეკლესიისა და ქართული სახელმწიფოს ისტორიაში.მისივე თქმით, ფასდაუდებელია ილია მეორის ღვაწლი ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნების, ტრადიციების გადარჩენისა და სახელმწიფოებრიობის განმტკიცების საქმეში.„სრულიად საქართველოს ვუსამძიმრებ ჩვენი ერის სულიერი მამის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის გარდაცვალებას.მისი გარდაცვალებით დასრულდა უდიდესი ეპოქა ჩვენი დედაეკლესიისა და ქართული სახელმწიფოს ისტორიაში. უწმინდესის მწყემსთავრობის პერიოდი ჩვენი ქვეყნისთვის ურთულეს, გარდამტეხ წლებს დაემთხვა. ამ ისტორიულ გზაზე იგი მუდმივად რჩებოდა ერის სულიერ წინამძღვრად და ერთიანობის სიმბოლოდ. პატრიარქმა საკუთარი სიბრძნით, მოყვასისადმი სიყვარულით, უსაზღვრო მოთმინებითა და მიტევების უნარით შეძლო ჩვენს გულებში რწმენის განმტკიცება.უწმინდესის ღვაწლი სცდება წმინდა სასულიერო განზომილებას. ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნების, ტრადიციების გადარჩენისა და სახელმწიფოებრიობის განმტკიცების საქმეში ილია II-ის ღვაწლი ფასდაუდებელია. უფლის, სამშობლოსა და ადამიანისადმი უანგარო მსახურებით მან სამუდამოდ დაიმკვიდრა ადგილი ჩვენი მრავალსაუკუნოვანი ისტორიის უდიდეს მოღვაწეთა შორის.გულწრფელ სამძიმარს ვუცხადებ საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას, წმინდა სინოდს, მღვდელმთავრებს, მრევლს და თითოეულ თანამოქალაქეს. ჩვენი და ყველა მომავალი თაობის ვალია, ღირსეულად გავუფრთხილდეთ ჩვენი სულიერი მამის უდიდეს მემკვიდრეობას.საუკუნოდ იყოს მისი ხსენება“, – ნათქვამია ირაკლი კობახიძის სამძიმრის წერილში.სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია მეორე 17 მარტს 93 წლის ასაკში გარდაიცვალა. 

გალობის უნივერსიტეტი და ფონდი „ქართული გალობა“ საქართველოს კათოლიკოს - პატრიარქის გარდაცვალების გამო მწუხარებას გამოთქვამენ.„უღრმეს მწუხარებას გამოვთქვამთ, რომ ღვთივგანისვენა უწმინდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, მცხეთა–თბილისის მთავარეპისკოპოსმა, ბიჭვინთისა და ცხუმ–აფხაზეთის მიტროპოლიტმა ილია მეორემ. საქართველომ დაკარგა სულიერი წინამძღვარი, რომელმაც პატრიარქობის ნახევარსაუკუნოვანი ღვაწლით გააცოცხლა და ააღორძინა ქართული სულიერი კულტურა.გალობის უნივერსიტეტი მისი შორსმჭვრეტელი იდეიდან აღმოცენდა. ყველაფერი 2006 წელს დაიწყო, როცა უწმინდესის ლოცვა-კურთხევით გიორგი მთაწმინდელის სახელობის საეკლესიო გალობის უმაღლესი სასწავლებელი დაფუძნდა. სასწავლებლის შენობის კურთხევისას, უწმინდესმა ბრძანა: „ჩვენ ვიწყებთ ძალიან დიდ საქმეს. მე დარწმუნებული ვარ, რომ ის ლოტბარები, ვისაც ჩვენ აღვზრდით, მთელ საქართველოში შექმნიან გუნდებს, რომელთა მეშვეობითაც მთელი საქართველო ადიდებს უფალს“. დღეს გალობის უნივერსიტეტის აღზრდილი რეგენტებისა და ლოტბარების გალობა მთელ საქართველოს მოეფინება.ქართული ტრადიციული მუსიკის სფეროს მეტი ხელშეწყობისთვის 2012 წელს უწმინდესის ლოცვა-კურთხევით საქველმოქმედო ფონდი „ქართული გალობა“ დავაფუძნეთ.დღეს, რომ სიმღერა-გალობის სფეროს ცხოვრების გზად ირჩევენ ახალგაზრდები, ეს უპირველესად უწმინდესის ღვაწლისა და იმ სიყვარულის დამსახურებაა, რომელიც თავის სამწყსოს გულში დატოვა სამარადჟამოდ.მისი ნათელი ხსნოვნა ჩვენთვის სულიერ საყრდენად დარჩება, - ნათქვამია სამძიმრის წერილში.

უზარმაზარი ეპოქა დასრულდა მის უწმინდესობასთან ერთად, მაგრამ ზეცაში ეს ყველაფერი გრძელდება - ყველას გთხოვთ, ვისაც კი მისთვის აუგი გითქვამთ, ცუდი გითქვამთ, შენდობა ითხოვეთ. ეს თქვენ გჭირდებათ, უწმინდესს არ სჭირდება არც შენდობა, არც პატიება და არც არაფერი, - ამის შესახებ მამა შალვა კეკელიამ საპატრიარქოსთან განაცხადა.მამა შალვა კეკელიას თქმით, „როგორც კელაპტარი, ისე ჩამოდნა ჩვენი ქვეყნის სიყვარულში უწმინდესი“.„ერთი ძალიან დიდი ეპოქა დასრულდა. უზარმაზარი ეპოქა დასრულდა მის უწმინდესობასთან ერთად, მაგრამ ზეცაში ეს ყველაფერი გრძელდება. ჩვენ ქრისტიანები ვართ და უმთავრესი რამის გვჯერა - მარადიული ცხოვრების, იქ მარადიული სამყოფლის. მისი უწმინდესი ცხოვრობდა ჩვენთვის. უწმინდესს ძალიან უნდოდა ღმერთთან წარმდგარიყო. იმისთვის შრომობს, იღვწის სულიერად, რომ მარადიული სასუფეველი დაიმკვიდროს. როგორც კელაპტარს რომ დაანთებ ხოლმე ლოცვის წინ და დაგიდნება, ისე ჩამოდნა ჩვენი ქვეყნის სიყვარულში უწმინდესი. ყველასთვის ჩამოდნა. ამდენი წელი მასთან ერთად გავატარე და არასოდეს მახსოვს, რომ უწმინდესს ვინმე გაელანძღოს, ვინმეზე აუგი ეთქვას. მისი მაგინებლები და მისი მლანძღველები.. როცა ტელევიზიიდან ამ ყველაფერს ისმენდა ხოლმე, სულ მეუბნებოდა - „მამაო, მათი სახელები ჩაიწერე“.ერთ-ერთი შემთხვევა იყო, ადამიანი ლანძღავდა უწმინდესს ტელევიზიით. ორი იჯდა და უწმინდესს ტელევიზიით ლანძღავდნენ. ტრაპეზზე ვიჯექი და გადავრთე პულტით , რომ უწმინდესს არ ესმინა. „გადმორთე, უნდა ვუყუროო“ და ნახევარი საათი უყურა უწმინდესმა, როგორ ლანძღავდნენ მას. საშინელებებს იძახდნენ უწმინდესზე. რომ დამთავრდა ტრაპეზი, მერე მითხრა, „სახელები ჩაიწერეო“. ჩემნაირი ადამიანი სხვანაირად ვერ იფიქრებდა, ალბათ და მეთქი, ხვალ ამათ მიადგება, გალანძღავს, გათათხავს, როგორ გამიბედეთო. ამას ჩემს გონებაში ვფიქრობდი. მკლავში მომკიდა ხელი უწმინდესმა და მეუბნება - „ეგ მაგიტომ კი არ გითხარი, ისინი ჩემი შვილები არიან, მე მათზე პასუხისმგებელი ვარ და ხვალ მათზე განსაკუთრებულად უნდა ვილოცო, რომ მათი სულები არ დაიღუპოსო. მე ღმერთმა მათი სულები ჩამაბარა, მათი პატრიარქი ვარო“ - არ ვიცი, ასეთი ადამიანი იყო.პატრიარქი ყოველ დილით 6:00 საათზე გამოდიოდა და ლოცულობდა.ძალიან მძიმედ იყო უწმინდესი წინა დღეს. იმ ღამეს მორიგეობა მიწევდა. ექიმებმა მთხოვეს, რომ უწმინდესი 6:00 საათზე რომ გამოვიდოდა, კელიაში შემებრუნებინა. იმ დღეს ბევრი შეხვედრა ჰქონდა, ამიტომ, რომ დაესვენა და 10:00 საათზე გამოსულიყო კელიიდან. დილით რომ გამოვიდა, მეც მივედი და ვეუბნებოდი - „თქვენო უწმინდესობავ, დღეს ბევრი შეხვედრა გაქვთ და თუ შეიძლება, რომ დაისვენოთთქო“. - რას მეუბნებიო. თმაში იცოდა ხელის მოკიდება. – „მე ლოცვა-კურთხევა რომ გავეცი 7:00 საათზე ლოცვებზე, ვუთხარი, ვინც დილით 6:00 საათზე ლოცულობს, მეც თქვენთან ერთად ვლოცულობო. ორი კაცი ხომ მაინც ასრულებს ამ ლოცვა-კურთხევას და მაგ ადამიანებს როგორ მოვატყუებ. მათ გამო უნდა დავდგე და ვილოცოო“.არ ვიცი, ჩვენ ვერც კი წარმოგვიდგენია, როგორ ეპოქალურ ადამიანთან გვქონდა შეხება. ყველას გთხოვდით, ვისაც კი მისთვის აუგი გითქვამთ, ცუდი გითქვამთ, შენდობა ითხოვეთ. ეს თქვენ გჭირდებათ, ეს უწმინდესს არ სჭირდება არც შენდობა, არც პატიება და არც არაფერი. თქვენვე გჭირდებათ, თქვენთვის არის ეს საზიანო. როდესაც გადაცემებში იყო ხოლმე „საპატრიარქო, პატრიარქი...“ პატრიარქი იყო საპატრიარქო. ის განაგებდა ამას, მისი კურთხევით იყო ყველაფერი. მის ხელში გავიზარდეთ ჩვენ ყველა. სულ ერთ რამეს გვასწავლიდა, სიყვარულს, სითბოს, საკუთარ თავზე გამარჯვებას.ყველა პატრიარქის ნაკურთხი ვართ. მე 17 წლის ასაკში მოვედი უწმინდესთან და 30 წელი მიხდება, რაც პატრიარქთან გავატარე. ეს 30 წელი, მადლობა ღმერთს, რომ მის ეპოქაში მომიწია ცხოვრება და მისი პატრიარქობის დროს მომიწია ცხოვრება. ღმერთმა იმხელა საშუალება მომცა, რომ მასთან მომიწია ცხოვრება“, - აღნიშნავს მამა შალვა კეკელია.მამა შალვა კეკელიას თქმით, პატრიარქის „გული ჩვენი სამშობლოს სიყვარულით ძგერდა“.„ეს ჯვარიც მისი ნაჩუქარია. დილით არც ვიცოდი ეს ამბები და ეს ჯვარი დავიკიდე. როცა რეანიმაციაში ვიყავით, მის გულზე იყო ეს ჯვარი. მისი გულის ცემა ესმოდა. ქრისტეს ჩვენი გულის ცემა ესმის. მისი გული ძგერდა ჩვენი სამშობლოს სიყვარულით. ვერ დავიჯერებ, ადამიანს სამშობლო, საქართველო უყვარდეს და პატრიარქის მიმართ განწყობილი იყოს ცუდად. ვინც პატრიარქის მიმართ ცუდად არის განწყობილი, მას ის ქვეყანა არ უყვარს, მას სამშობლო არ უყვარს. ვერ დავიჯერებ, რომ პატრიარქის აუგის მთქმელს, ეს სამშობლო უყვარს. პატრიარქს ძალიან უყარდა ეს სამშობლო და თუ სამშობლო გიყვარს, ყველა ის ადამიანი უნდა გიყვარდეს, ვისაც სამშობლო უყვარს. პატრიარქმა თავის ცხოვრება ამას მიუძღვნა. მართლა კელაპტარივით დადნა ამ ქვეყნისთვის“, - განაცხადა მამა შალვა კეკელიამ.მამა შალვა კეკელიამ შესაბამისი კითხვის საპასუხოდ აღნიშნა, რომ უცხოეთიდან „ძალიან ბევრი“ სასულიერო პირი ჩამოვა.„კი, კი ძალიან ბევრი ჩამოვა. უამრავ ქვეყანაში ვარ ნამყოფი, უამრავი ეკლესიის წევრს შევხვედრილვარ და ყველა ამბობდა ერთ რამეს, რომ პატრიარქი არის საყოველთაო პატრიარქი. ყველა აღიარებდა, რომ ეს არის ყველაზე დიდი პატრიარქი. პანდემიის დროს, როცა ყველამ ქედი მოუხარა ამ დაავადებას, პატრიარქმა ეკლესიები არ ჩაუკეტა. როცა ეუბნებოდნენ, რომ „თქვენო უწმინდესობავ, არ შეიძლება, ტაძრები უნდა დავკეტოთო,“ ამაზე უთხრა: „ჩემი მთელი ცხოვრება ხალხს იმას ვეუბნები, რომ ტაძარში მოდით და ჩემი ბაგიდან როგორ ამოვა სიტყვა, რომ ტაძარში არ მოხვიდეთო, ამას ვერასდროს ვიტყვი. პატრიარქი გავხდი იმიტომ, რომ ხალხი ეკლესიაში შემომეყვანაო“. ეს მთელმა მსოფლიომ იცის. მთელს მსოფლიოში მას უდიდესი აღიარება, უდიდესი პატივისცემა აქვს, არა მხოლოდ მართლმადიდებლებში, არამედ ნებისმიერ რელიგიაში. ადამიანი, რომელიც ყველას უყვარდა. როცა პატრიარქს ხვდებოდა, ყველას საოცარი სიყვარული უჩნდებოდა მის მიმართ“, - განაცხადა მამა შალვა კეკელიამ.

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორი, აკადემიკოსი დავით გურგენიძე, საუნივერსიტეტო საზოგადოებისა და სტუდენტების სახელით, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდს, სამღვდელოებას, მრევლსა და თითოეულ მოქალაქეს სამძიმარს უცხადებს საქართველოს სულიერი მამის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსის, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტის, უწმინდესი და უნეტარესი ილია II გარდაცვალების გამო.სამძიმრის წერილს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ავრცელებს.„საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სახელით სამძიმარს გამოვთქვამ სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის, ილია II-ის გარდაცვალების გამო, რაც უმძიმესი დანაკლისია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიისთვის, სრულიად საქართველოსა და თითოეული ჩვენგანისთვის.მისი უწმინდესობა იყო ერის სულიერი მამა, რომელმაც „სუდარაგადაფარებული საქართველოს ეკლესია“ დაუბრუნა სიცოცხლეს, საქართველოს გაუთენა „მზიანი ღამე“ და ქართველი ერი ჭეშმარიტების ძიების გზაზე დააყენა. პატრიარქის ავტორიტეტი სცდებოდა საეკლესიო სივრცეს და მოიცავდა საქართველოს საზოგადოებრივ, კულტურულ და საგანმანათლებლო ცხოვრებას. იგი წარმოადგენდა იმ იშვიათ მოღვაწეს, რომელმაც შეძლო სულიერი ღირებულებებისა და განათლების იდეის ორგანული შერწყმა, რითაც განსაზღვრა მრავალი თაობის მსოფლმხედველობა და სამოქალაქო თვითშეგნება. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი უდიდესი წვლილი ახალგაზრდობის აღზრდისა და განათლების საქმეში. უწმინდესის მოღვაწეობა ყოველთვის ემსახურებოდა მომავალი თაობის სულიერი ღირებულებების, ზნეობისა და განათლების მნიშვნელობის გაღრმავებას. მისი ხედვა ემყარებოდა რწმენას, რომ განათლებული და სულიერად გაძლიერებული თაობა ქვეყნის პროგრესის, მეცნიერების განვითარებისა და ეროვნული იდენტობის განმტკიცების საფუძველია.პატრიარქის ინიციატივით საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში დაარსდა თეოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ცენტრი, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სტუდენტებში სულიერი ცნობიერების ამაღლებასა და ჰუმანისტური ღირებულებების განმტკიცებაში. ახალგაზრდებისთვის ცენტრი დღემდე წარმოადგენს სივრცეს, სადაც ერთმანეთს ერწყმის ცოდნა, სულიერება და მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობა.ასევე განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა ის ფაქტი, რომ მისი უწმინდესობის ინიციატივით საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს, განათლებისა და მეცნიერების განვითარებისა და ქვეყნის აღორძინებაში შეტანილი გამორჩეული წვლილისთვის, მიენიჭა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო - წმინდა გიორგის ოქროს ორდენი. ეს აღიარება არა მხოლოდ უნივერსიტეტის, არამედ მთლიანად ქართული სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სივრცისადმი პატივისცემის გამოხატულება იყო.დღეს ჩვენთვის ანდერძად ჟღერს 2026 წლის საშობაო ეპისტოლეში საქართველოს გაქრისტიანების 1700 წლისთავთან დაკავშირებული სიტყვები: „ამ ღირებულებათა დაცვა არის არა მხოლოდ წარსულისადმი ერთგულება, არამედ მომავალშიც ჩვენი სწორი ორიენტირის უმთავრესი პირობაც - „ჩემო სულიერო შვილებო, გთხოვთ, შემინდოთ მეც შეცოდებანნი ჩემი და უძლურება,“ სადაც პატრიარქმა გამოხატა თავისი ცხოვრების სიღრმისეული ფილოსოფია - თავმდაბლობა, პასუხისმგებლობა და ადამიანთა მიმართ უსაზღვრო სიყვარული. ეს მოწოდება არსებითად ასახავს პატრიარქის უმთავრეს გზავნილს: ცოდნა, სულიერი ზრდა და ნამდვილი ადამიანობა მჭიდრო კავშირშია თანაგრძნობასა და მომთმენობასთან. პატრიარქის ცხოვრება, ქადაგებანი და პიროვნული მაგალითი არის უწყვეტი გზამკვლევი მომავალი თაობებისთვის.საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი კიდევ ერთხელ უცხადებს სამძიმარს საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას, მის მრევლსა და სრულიად საქართველოს.„თქვენო უწმინდესობავ, გემშვიდობებით!თქვენგან ბოძებული სიკეთენი დაუშრეტელ ნათელს ჰფენს ქართველი ერის სულსა და გულს“, - აღნიშნულია სტუ-ის რექტორის სამძიმრის წერილში.