ათონელი ბერი ლევან ბერძენიშვილზე: ადამიანი თქვენს შვილებს ასწავლის, რომ ერეკლე მეფე იყო მოღალატე, ამით წამლავს და რყვნის მომავალ თაობას

,,გუშინ გორის სტალინის მუზეუმის ხელმძღვანელობის მოწვევით, მომეცა შესაძლებლობა მომენახულებინა ეს მცირე ზომის, თუმცა ისტორიულად უაღრესად მნიშვნელოვანი მუზეუმი — ადგილი, რომელიც მსოფლიოს თანამედროვე ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი და ამავე დროს ყველაზე საკამათო ფიგურის გაცნობას ემსახურება. ისტორიით დაინტერესებული ადამიანისთვის იოსებ სტალინის ცხოვრებისა და პიროვნების შესწავლა ყოველთვის საინტერესოა. რთული ბავშვობა, სასიამოვნო ხმა, წინააღმდეგობებით სავსე ცხოვრება და გამორჩეული ნებისყოფა — ამ ყველაფერმა ჩამოაყალიბა პიროვნება, რომელმაც საბჭოთა კავშირი მსოფლიო ძალად აქცია. თუმცა მისი სახელი ასევე მჭიდროდ არის დაკავშირებული მეოცე საუკუნის მრავალ პოლიტიკურ ტრაგედიასთან, ტკივილთან და წინააღმდეგობასთან. მუზეუმის პროფესიონალმა გიდმა დიდი გულწრფელობითა და სიზუსტით ისაუბრა არა მხოლოდ სტალინის ეპოქის მიღწევებზე, არამედ მის მძიმე და მტკივნეულ მხარეებზეც, მათ შორის მრავალი ინტელექტუალის, მეცნიერისა და საზოგადო მოღვაწის ბედზე, რომლებიც იმდროინდელი პოლიტიკური გარემოს მსხვერპლნი გახდნენ. სწორედ ეს დაბალანსებული მიდგომა ანიჭებს მუზეუმს განსაკუთრებულ ისტორიულ და საგანმანათლებლო მნიშვნელობას. მუზეუმში განსაკუთრებული ინტერესი გამოიწვია იმ ისტორიულმა მონათხრობებმა, რომლებიც სტალინისა და ჩერჩილის ურთიერთობებსა და მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდგომი მსოფლიო წესრიგის ფორმირებას შეეხებოდა. ეს პერიოდი დღემდე მრავალი კვლევისა და დისკუსიის საგანია და გვახსენებს, თუ რაოდენ დიდი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს რამდენიმე ლიდერის გადაწყვეტილებას მილიონობით ადამიანის ბედზე. ჩემთვის ასევე ძალიან საინტერესო იყო მუზეუმში დაცული სამი უნიკალური ირანული ექსპონატის ხილვა. პირველი — ისფაჰანში ნაქსოვი დახვეწილი ხალიჩა, რომელზეც სტალინის პორტრეტია გამოსახული. მეორე — ირანული ხალიჩა, რომელიც სტალინის პირად ჯავშანვაგონში იყო დაგებული; სწორედ ამ ვაგონით გადაადგილდებოდა იგი მეორე მსოფლიო ომის წლებში. მესამე ექსპონატი კი შირაზული ხელოვნების შესანიშნავი ნიმუშია — ხათამის ტექნიკით შესრულებული ჩარჩო სტალინის გამოსახულებით. ეს ექსპონატები ირანსა და საბჭოთა კავშირს შორის ისტორიული ურთიერთობების გარკვეულ ეპიზოდებსაც გვახსენებს. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ წლებში, განსაკუთრებით რთული დიპლომატიური მოლაპარაკებების პერიოდში, ორივე მხარემ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები მიიღო, რომლებმაც რეგიონული სტაბილურობისა და პოლიტიკური პროცესების განვითარებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია. მუზეუმის ხელმძღვანელობასთან საუბრისას გამოვთქვი მოსაზრება, რომ სტალინის ეპოქასთან დაკავშირებული დოკუმენტების ციფრული არქივის შექმნა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნებოდა ისტორიული კვლევების განვითარებისთვის. ასევე გამოვხატე მზადყოფნა, რომ სურვილის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა იმ პერიოდის შესახებ ირანული დიპლომატიური და ისტორიული მასალების ნაწილის გაცნობა ქართველი მკვლევრებისთვის. გორის სტალინის მუზეუმის მონახულება ჩემთვის მხოლოდ ისტორიული ექსკურსია არ ყოფილა. ეს იყო შესაძლებლობა, კიდევ ერთხელ დავფიქრებულიყავი იმ ეპოქაზე, როდესაც ცალკეული ლიდერების გადაწყვეტილებები ხალხებისა და სახელმწიფოების ბედს განსაზღვრავდა. ეს არის ისტორიის პერიოდი, რომლის მრავალი ასპექტი ჯერ კიდევ საჭიროებს კვლევას, გააზრებასა და ღია დიალოგს''-ინფორმაციას ამის შესახებ ირანის ელჩი ალი მოჯანი წერს

ყველაფერი ნათელია, ვხედავთ ცუდ და მძიმე ტენდენციას, რაც ევროკავშირშია. ევროკავშირი საქართველოსთან მიმართებით მთელ რიგ საკითხებს ზეწოლისა და შანტაჟისათვის იყენებს, – ამის შესახებ პარლამენტის თვითმმართველობის კომიტეტის თავმჯდომარემ, ირაკლი ქადაგიშვილმა განაცხადა.მისი თქმით, გარკვეული საკითხებია, რომლებზეც საქართველოს ის პოზიცია ვერ ექნება, რაც შეიძლება, ევროკავშირის გარკვეულ წარმომადგენლებს უნდოდეთ.„ტექნიკური ხასიათის შეხვედრებია, რომლებიც შეიძლება, დაახლოებით ერთი წლის განმავლობაში გაგრძელდეს და ემსახურება იმას, რომ საქართველოზე გარკვეული ზეწოლა მოახდინონ. გარკვეული საკითხებია, რომლებზეც საქართველოს ის პოზიცია ვერ ექნება, რაც შეიძლება, ევროკავშირის გარკვეულ წარმომადგენლებს უნდოდეთ, ანუ ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკურ ვექტორთან მთლიანად შეერთება. ეს ავტომატურად ნიშნავს, რომ რუსეთს უნდა დავუწესოთ სანქციები, სავიზო რეჟიმები. ევროკავშირიდან გვეუბნებიან, რომ გააუქმეთ უვიზო რეჟიმები ჩინეთთან, რუსეთთან და ასე შემდეგ. ისეთ შეზღუდვებს გვიწესებენ, რაც ევროკავშირის პირდაპირ ინტერესში არ შედის და საქართველოს ინტერესში ხომ საერთოდ არ შედის. ყველაფერი სწორედ ზეწოლისათვის კეთდება. ამ ომის განმავლობაში, როდესაც საქართველომ თავისი ეროვნული ინტერესების დაცვა დაიწყო, ევროკავშირის სტრუქტურებში ვიღაცები სწორედ ამას არ გვპატიობენ. სწორედ აქედან გამომდინარეობს საქართველოზე ასეთი გაუთავებელი ზეწოლები“, – განაცხადა ირაკლი ქადაგიშვილმა.კითხვაზე, რა განსხვავებაა მოსკოვსა და ამ ზეწოლას შორის, ირაკლი ქადაგიშვილი ამბობს, რომ „რუსეთსაც არ მოეწონა სომხეთის პოლიტიკა და სანქციები დაუწესა. აქაც რაღაც არ მოსწონთ და გვეუბნებიან, სანქციას დაგიწესებთ უვიზო რეჟიმის გაუქმების სახითო. ამას, რეალურად, ევროკავშირთან დაახლოებასთან კავშირი არ აქვს“.

თბილისის მერის, კახა კალაძის შეფასებით, ოპოზიციას, რეალურად, საერთოდ არ აინტერესებს დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიით დაავადებული ბავშვების ბედი და აღნიშნული თემის პოლიტიკური მიზნებისთვის გამოყენება სურდა.ამის შესახებ მერმა ჟურნალისტის შესაბამისი კითხვის საპასუხოდ განუცხადა, რომლის თანახმად, ბავშვების მშობლებლები პრემიერ-მინისტრთან შეხვედრისა და მიღწეული შეთანხმების შემდეგ ოპოზიციის მხრიდან ბულინგის მსხვერპლი გახდნენ.„ჩვენ ხომ ვიცით ამ ადამიანების დამოკიდებულება ყველა საკითხთან მიმართებით. მათ, რეალურად, არც ბავშვები აინტერესებთ, არც მათი ჯანმრთელობა და ეს დამოკიდებულება ბევრ კონკრეტულ შემთხვევაში დამტკიცდა. ისინი ეძებენ უბრალოდ საბაბს, რომ ჩაეჭიდონ და შემდეგ ეს ყველაფერი პოლიტიკურად იყოს გამოყენებული სახელმწიფოს წინააღმდეგ. იგივე მოცემულობა გვაქვს ამ ბავშებთან მიმართებით. დარწმუნებული ვარ, საერთოდ არ აინტერესებთ მათი ბედი. იმის მაგივრად, რომ ისაუბრონ პოზიტივზე, რომ სახელმწიფომ, მშობლებთან ერთად, გადადგა ეს ნაბიჯი, პირიქით, მშობლებს აბულინგებენ, თუ როგორ გაბედეს და თანხმობა თქვეს აღნიშნული წამლების მიღებაზე“, – განაცხადა კახა კალაძემ.საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი კობახიძემ დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიით დაავადებული ბავშვების მშობლებთან შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, რომ ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლებისა და მშობლების მონაწილეობით, შეიქმნება სამუშაო ჯგუფი, რომელიც აქტიურად იმუშავებს ბავშვებისთვის კონკრეტული მედიკამენტების უზრუნველყოფის საკითხზე.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო განცხადებას ავრცელებს.განცხადების თანახმად, სიმართლეს არ შეესაბამება ერთ-ერთი მედიასაშუალების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია, თითქოს გორში მომხდარ ინციდენტში მონაწილე რამდენიმე პოლიციელმა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი გადაკვეთა და უცხოეთში იმყოფებიან.„გვსურს, გამოვეხმაუროთ ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში გაჟღერებულ ცრუ და გადაუმოწმებელ ინფორმაციას, რომ თითქოს გორში მომხდარ ინციდენტში მონაწილე რამდენიმე პოლიციელმა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი გადაკვეთა და უცხოეთში იმყოფებიან.კატეგორიულად ვაცხადებთ, რომ გორში მომხდარი შემთხვევის დროს ადგილზე მყოფ არცერთ სამართალდამცველს ქვეყანა არ დაუტოვებია.საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ გადაცემაში ნახსენები პოლიციის თანამშრომელი -შოთა მარუაშვილი გორში მომხდარი ინციდენტის დროს და არც შემდეგ შემთხვევის ადგილზე არ იმყოფებოდა, ხოლო გადაცემაში ნახსენები კიდევ ერთი სამართალდამცველი – ბესიკ ქვრივიშვილი ადგილზე გამოცხადდა მომხდარის შემდგომ.აქვე აღვნიშნავთ, რომ მედიასაშუალების მხრიდან მსგავსი ცრუ და გადაუმოწმებელი ინფორმაციის გავრცელება მხოლოდ უწყებისა და თითოეული პოლიციელის მიზანმიმართულ დისკრედიტაციას ემსახურება.კიდევ ერთხელ მოვუწოდებთ მედიასაშუალებებსა და ყველა დაინტერესებულ პირს, ინფორმაციის გავრცელებამდე გადაამოწმონ ფაქტობრივი გარემოებები შესაბამის უწყებაში, რათა საზოგადოებას მიეწოდოს ზუსტი და გადამოწმებული ინფორმაცია“, – ნათქვამია განცხადებაში.

„ახლა ჩვენ გვაქვს კანონი, რომელსაც უმრავლესობამ დაუჭირა მხარი და რომელიც LRT-ის მიერ საბიუჯეტო სახსრების უფრო ეფექტურად გამოყენებას უზრუნველყოფს“.საპროტესტო აქციების ორგანიზატორები, მათ შორის პროფესიონალ ჟურნალისტთა ასოციაცია (ŽPA), ისევე როგორც LRT-ის თანამშრომელთა საპროტესტო კომიტეტი, კომპრომისულ ცვლილებებს მიესალმნენ და განაცხადეს, რომ დემონსტრაციებმა შედეგი გამოიღო და საზოგადოებრივ მაუწყებელზე კონტროლის დამყარების გეგმები ჩაშალა. რა ცვლილებებია მიღებული? LRT-ის შესახებ კანონში თავდაპირველად შეთავაზებული ცვლილებები, ძირითადად, გენერალური დირექტორის დანიშვნისა და გათავისუფლების წესის შეცვლაზე იყო ფოკუსირებული. თუმცა, გასული წლის დეკემბერში დაწყებული საპროტესტო აქციების შემდეგ, შეიქმნა ამ საკითხზე მომუშავე საპარლამენტო ჯგუფი, რომელმაც საკანონმდებლო ცვლილებების ჩარჩოები გააფართოვა.ზოგიერთი ყველაზე სადავო წინადადება გულისხმობდა სარედაქციო ზედამხედველობის დაწესებას და ხელშეკრულებების მთავრობასთან შეთანხმების ვალდებულებას, მაგრამ მოგვიანებით ისინი კანონპროექტიდან ამოიღეს. ახალი კანონის თანახმად, LRT-ის სამეთვალყურეო საბჭოს (ქართული ანალოგი -„სამეურვეო საბჭო“ - რედ.) წევრთა რაოდენობა 12-დან 15-მდე გაიზრდება. არასამთავრობო ორგანიზაციები სამეთვალყურეო საბჭოში დამატებითი წევრების წარდგენის უფლებას მიიღებენ, თუმცა საბჭოს წევრთა უმრავლესობას კვლავ პოლიტიკოსები დანიშნავენ. საბჭოს წევრების უფლებამოსილების ვადა ექვსიდან ოთხ წლამდე შემცირდება და ზედიზედ მაქსიმუმ ორი ვადით საქმიანობის ლიმიტი დაწესდება. გამკაცრდება რეპუტაციისა და კომპეტენციის მოთხოვნები. LRT-ის საბჭოს ექნება უფლება, მომდევნო გენერალური დირექტორის ასარჩევად კენჭისყრა ღია ან ფარული წესით ჩაატაროს. ადმინისტრაციული საქმიანობისთვის, საბჭოს ექნება სპეციალური ოფისი. ერთსა და იმავე პირს შეუძლია, LRT-ის ხელმძღვანელის პოსტი ეკავოს ზედიზედ არაუმეტეს ორი ვადით და მისი გათავისუფლება უფრო გამარტივდება, მათ შორის იმ შემთხვევაში, თუ ის მოთხოვნებს ვერ დააკმაყოფილებს ან სერიოზულ დარღვევას ჩაიდენს. ახალი დებულებები გავრცელდება LRT-ის მოქმედ ხელმძღვანელზეც, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამჟამინდელი გენერალური დირექტორის გათავისუფლებაც უფრო ადვილი ხდება. ასევე შეიქმნება ხუთწევრიანი LRT-ის მმართველთა საბჭო. კანონში ჩაიწერა LRT-ის მისია და ვალდებულება - მან უნდა უზრუნველყოს საზოგადოების უფლება, იყოს ინფორმირებული; განამტკიცოს დემოკრატია, მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობა, კულტურა და ენა; ებრძოლოს დეზინფორმაციას პლურალიზმის, მიუკერძოებლობისა და ადამიანის უფლებების პრინციპებზე დაყრდნობით. სარედაქციო გადაწყვეტილებები დაეფუძნება სარედაქციო პოლიტიკის ახალ სახელმძღვანელო მითითებებს, რომლებსაც რადიოს, ტელევიზიისა და ციფრული დეპარტამენტების მთავარი რედაქტორები დაამტკიცებენ.LRT-ის თანამშრომლებისა და მედიის თავისუფლების დამცველი ორგანიზაციების მოწოდებების მიუხედავად, რომ გენერალური დირექტორის ამრჩევი სამეთვალყურეო საბჭო დეპოლიტიზებული ყოფილიყო, მისი შემადგენლობა მხოლოდ ნაწილობრივ შეიცვლება - მასში სამოქალაქო საზოგადოების მეტი წარმომადგენელი შევა, თუმცა საბჭოში დომინანტური მდგომარეობა კვლავ პოლიტიკური კვოტით დანიშნულ წევრებს ექნებათ.„პარლამენტი და პრეზიდენტი სამეთვალყურეო საბჭოს 15-დან 8 წევრს წარადგენენ, რაც ნიშნავს, რომ მაუწყებლის დამოუკიდებლობას მყარი ინსტიტუციური საფუძველი“ დააკლდება, - ნათქვამია ორგანიზაცია „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“-ს (RSF) მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.RSF-მა ასევე განმარტა, რომ საკანონმდებლო ცვლილებების დაუყოვნებლივ ძალაში შესვლა შეიძლება გამოყენებულ იქნას მოქმედი გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან გადასაყენებლად, რაც ევროპული მედიის თავისუფლების აქტს (EMFA) ეწინააღმდეგება. ვენეციის კომისიამ და RSF-მა, რომლებმაც ცვლილებების უკან გაწვევა მოითხოვეს, ხაზი გაუსვეს, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლების მმართველი სტრუქტურები პოლიტიკური ჩარევისგან დაცულები უნდა იყვნენ.LRT-ის გენერალურმა დირექტორმა, მონიკა გარბაჩაუსკაიტე-ბუდრიენემ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ცვლილებები, მათ შორის ახალი მმართველთა საბჭო, „გადამხდელებს წელიწადში დამატებით 300 000 ევროდ დაუჯდებათ, ამასთანავე უფრო დამძიმებული და ნელი გახდება გადაწყვეტილების მიღების პროცესი“.„LRT-ის ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა შესუსტდა, ხოლო მისი მართვა სრულიად ზე-ბიუროკრატიზებული გახდა“, - დაწერა მან სამშაბათს ფეისბუქზე და დასძინა, რომ იმედოვნებს, ოპონენტები ამ გადაწყვეტილებას საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივრებენ.აქცია „შორს ხელები სიტყვის თავისუფლებისგან“, რომელიც ვილნიუსში, საკათედრო ტაძრის მოედანზე გაიმართა ფოტოს ავტორი: ე. ბლაჟისი / LRTრატომ ხდება ცვლილებები საზოგადოებრივ მაუწყებელში? გასულ წელს პოლიტიკოსებმა პირველად გამოაცხადეს, რომ გენერალური დირექტორის გადაყენების პროცედურის გამარტივებას გეგმავდნენ და განმარტეს, რომ ეს კეთდებოდა ფინანსური აუდიტის პასუხად, რომელმაც ხარვეზები გამოავლინა.აღსანიშნავია, რომ აუდიტმა ადმინისტრაციული ცვლილებების რეკომენდაცია ნამდვილად გასცა, თუმცა უფრო მკაცრი სარედაქციო ან მენეჯერული კონტროლი არ მოუთხოვია.კრიტიკოსების თქმით, კანონმდებლები დირექტორის გადაყენებას იმ ბრალდებების ფონზე ცდილობდნენ, რომლის მიხედვითაც, LRT უფრო კრიტიკული იყო „სოციალ-დემოკრატების“ ხელმძღვანელობით მოქმედი მთავრობისა და ქვეყნის პრეზიდენტის მიმართ, რომელმაც მმართველი კოალიციის ფორმირებაში აქტიური როლი ითამაშა.თუმცა, ადრინდელმა აუდიტმა LRT-ის პოლიტიკურ ნეიტრალიტეტში ხარვეზები ვერ აღმოაჩინა. სამაგიეროდ, თავად ასეთი მოკვლევის დაწყების გადაწყვეტილება მკაცრად გააკრიტიკეს და სარედაქციო გადაწყვეტილებებზე პოლიტიკური ზედამხედველობისა და თვითცენზურის წახალისებად შეაფასეს. რამდენად დიდი იყო წინააღმდეგობა? საპროტესტო აქციები გასული წლის დეკემბერში დაიწყო და მიმდინარე წლის აპრილამდე გაგრძელდა; პოლიციისა და მედიის შეფასებით, შედარებით ფართომასშტაბიან მიტინგებზე 10 000-დან 30 000-მდე ადამიანი იკრიბებოდა. პეტიციას ხელი 145 000-ზე მეტმა მოქალაქემ მოაწერა, რაც მას ქვეყანაში დღემდე ყველაზე პოპულარულ ონლაინ პეტიციად აქცევს.ბევრი მათგანი, ვინც ქუჩაში გამოვიდა, აცხადებდა, რომ ეს ცვლილებები წარმოადგენდა ანტიდემოკრატიული რეფორმების ნაწილს, რომლებსაც მოქმედ მთავრობაში მყოფი პოპულისტები, „სოციალ-დემოკრატების“ ხელმძღვანელობით, ატარებდნენ.2026 წლის აპრილში, ევროპარლამენტმაც მიიღო რეზოლუცია, რომელიც კანონპროექტს აკრიტიკებდა, ხოლო ადგილობრივმა და საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, მათ შორის ევროპის მაუწყებელთა კავშირის (EBU) წევრებმა, ამ ცვლილებების სრულად გაუქმება მოითხოვეს.