ოთხშაბათი, მარტი 4, 2026

რატომ აქვთ შაკიკი უფრო ხშირად ქალებს, ვიდრე კაცებს?

შაკიკი არის ქრონიკული ნევროლოგიური დაავადება, რომელსაც ძლიერი პაროქსიზმული თავის ტკივილი ახასიათებს. ტკივილი, როგორც წესი, თავის მარჯვენა ან მარცხენა ნახევარსფეროში ფიქსირდება და ყველაზე ტიპურ შემთხვევებში 4-დან 72 საათამდე გრძელდება. შაკიკი საკმაოდ სიმპტომატურია, რაც გულისრევაში, სინათლისადმი, ხმებისა და სუნისადმი მგრძნობელობის გამძაფრებაში გამოიხატება. ის მთელ მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ დაავადებებს შორის მესამე ადგილზეა. რატომ არის ეს დაავადება ამდენად ხშირი? მართალია თუ არა, რომ შაკიკის მქონე პაციენტების დაახლოებით 75%-ი ქალია? შესაძლებელია თუ არა, რომ შაკიკი ბავშვსაც ჰქონდეს?

რა იწვევს შაკიკს?

შაკიკის მიზეზებს მეცნიერები დღემდე სწავლობენ. თუმცა უკვე დადგენილია, რომ დაავადება პაციენტს ხშირად მემკვიდრეობით, მდედრობითი ხაზით გადაეცემა. სწორედ ამას ადასტურებს ის ფაქტი, რომ აშშ-ში შაკიკის დიაგნოზის მქონე 4 ადამიანიდან, სამი ქალია. ამასთან, გენეტიკური ფაქტორი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადამიანის ნერვული სისტემის ჩამოყალიბებაში, რაც საბოლოო ჯამში კონკრეტულ სიტუაციაში თავის ტკივილს უწყობს ხელს.

შაკიკის თანმხლები ტკივილის განვითარების მექანიზმი სამწვერა ნერვის ბირთვის აქტივაციასთან არის დაკავშირებული. ეს თავიდან სპაზმს იწვევს, შემდეგ – თავის ტვინის არტერიის გაფართოებას, საბოლოოდ კი პერივასკულურ შეშუპებას აყალიბებს, რაც შაკიკის დაწყების მიზეზია. მეცნიერულად დადასტურებულია, რომ შაკიკის ჩამოყალიბებას ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში სეროტონინის გაცვლის დარღვევა უწყობს ხელს.

შაკიკის შესაძლო მიზეზები შეიძლება 4 ჯგუფად დაიყოს:

– ფსიქოლოგიური: გონებრივი და ემოციური დატვირთა, სტრესი;

– ფიზიოლოგიური: ძილის დარღვევა, გადაღლა, ჰორმონალური ფონის ცვლილება;

– კვებითი: დადასტურებულია, რომ თირამინს, რომელიც ძალიან ბევრ პროდუქტშია (ყავა, შოკოლადი, თხილი, ყველი, ციტრუსი) შეუძლია შაკიკის ტკივილის პროვოცირება. ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული შაკიკი და ალკოჰოლი. ღვინოს, შამპანურსა და სხვა მსუბუქ ალკოჰოლურ სასმელებს მისი შეტევის  გამოწვევა შეუძლია.

– გარე ფაქტორები: მძაფრი სუნი, მკვეთრი შუქი, ხმამაღალი ბგერები, ატმოსფერული წნევის ცვლილება, დახუთულ სივრცეში ყოფნა.

შაკიკის მიზეზი როგორც ქალებში, ასევე კაცებში დაკავშირებულია ჰორმონალური ფონის თავისებურებებთან.

რატომ აქვთ შაკიკი უფრო ხშირად ქალებს, ვიდრე კაცებს?

შაკიკის შეტევა ხშირია მენსტრუაციის დროს, როდესაც ჰორმონების ზემოქმედებით სისხლძარღვების ტონუსი იცვლება, რაც მთელი ციკლის განმავლობაში გრძელდება. ქალების ნაწილს ოვულაციის დროს ძლიერი თავის ტკივილი ეწყება. ზოგს კი შაკიკის შეტევა პრემენსტრუალური სინდრომის ან უშუალოდ სისხლდენის დროს აქვს. არის შემთხვევები, როდესაც მენსტრუალური შაკიკის დროს ეფექტიანია ჰორმონალური კონტრაცეპტივები.

შაკიკი ხშირია ფეხმძიმობის დროსაც. ეს არა ჰორმონალურ ცვლილებებთან, არამედ სისხლის მიმოქცევის სისტემაზე გაზრდილ ზეწოლასთან არის დაკავშირებული, რაც დედის ორგანიზმში ნაყოფის სისხლის მიმოქცევის დამატებით არის გამოწვეული.

შაკიკი ხშირად არის დაკავშირებული კლიმაქსთანაც. ამის მიზეზი კი ის არის, რომ მენოპაუზასთან ერთად ქალის ორგანიზმში ჰორმონების ურთიერთქმედება იცვლება.

შეიძლება შაკიკი ბავშვსაც ჰქონდეს?

დიახ. მთელი მსოფლიოს მოსახლეობის დაახლოებით 12%-ს შაკიკის დიაგნოზი აქვს, მათ შორის არიან ბავშვები. სტატისტიკის თანახმად, ამერიკაში მცხოვრები ოთხი ოჯახიდან ერთში შაკიკის მქონე ადამიანი ცხოვრობს. რაც შეეხება სქესსა და ასაკს, ამერიკელი ქალების 18%-ს ეს დაავადება აქვს. მაჩვენებელი კაცებში 6%-ს, ბავშვებში კი 10%-ს შეადგენს. შაკიკი ბავშვების შემთხვევაში დაკავშირებულია გადაღლასთან, რაც ძლიერ გონებრივ და ემოციურ დატვირთვას უკავშირდება. მოზარდებში შაკიკის მიზეზი  შეიძლება გახდეს ჰორმონალური ცვლილებები, რაც ძირითადად გარდამტეხ ასაკში ხდება. სწორედ ამიტომ, ამ ასაკში ძლიერი თავის ტკივილები არც თუ ისე იშვიათი მოვლენაა.

შაკიკის სიმპტომები ბავშვებში უფრო რთულად ვლინდება. ეს განსაკუთრებით ეხება ადრეულ ასაკს, როდესაც თქვენს პატარას ჩივილების ზუსტად ფორმულირება არ შეუძლია. მოზარდების შემთხვევაში კი ამ დაავადების გამოვლინება, ფაქტობრივად, იგივეა რაც ზრდასრულებში, ამიტიმაც დიაგნოსტიკას არანაირი გართულება არ ახლავს.

რა სიმპტომები აქვს შაკიკს?

შაკიკის მთავარი სიმპტომია ძლიერ პულსირებული თავის ტკივილი. ჩვეულებისამებრ, ის თავის ცალ მხარეს აღინიშნება, ძირითადად კი შუბლის არეში, თუმცა ტკივილის ადგილმდებარეობა შეიძლება განსხავებულიც იყოს. ამის პარალელურად შაკიკს სხვა გამოვლინებებიც აქვს. ეს არის გულისრევის შეგრძნება, ღებინება და უმადობა; შუქის, ხმების, გემოსა და სუნისადმი მაღალი მგძრნობელობა; თავბრუს ხვევა, ძილიანობა, გაღიზიანება და აღგზება აგრესიის ფონზე.

დაავადების თავისებურებები განისაზღვრება შაკიკის ფორმით, რომელიც რამდენიმეა. ქალებსა და კაცებში სიმპტომები, ფაქტობრივად, ერთნაირია. განსხვავებულია მხოლოდ შეტევის სიხშირე. ის კაცებში უფრო იშვიათია, ვიდრე – ქალებში.

განასხვავებენ შაკიკს აურითა და აურის გარეშე. აურა არის პერიოდი რომელიც თავის ტკივილის დაწყებას წინ უსწრებს. ის შეიძლება ყნოსვის გაუკუღმართებაში ან სხვა ფორმით გამოიხატოს. აურის შემდეგ იწყება თავის ტკივილის შეტევითი ხასიათი და დაახლოებით 4-დან 72 საათამდე გრძელდება. შეტევების სიხშირე ინდივიდუალურია. შაკიკი აურის გარეშე, ვლინდება თავბრუსხვევით, წონასწორობის დარღვევით, კუნთების მოდუნებითა და სხვ.

შაკიკის ფორმებიც განსხვავებულია?

სპეციალისტები გამოყოფენ კლასიკურ ფორმისა და ნევროლოგიური სიმპტომების მქონე შაკიკს, რომელიც თავის მხრივ ცალკე ქვესახეობებად იყოფა. შაკიკი აურის გარეშე თავის ეპიზოდური ტკივილებით მიმდინარეობს. მას ნევროლოგიური დეფიციტი არ ახასიათებს. შაკიკი აურით კი ზემით ჩამოთვლილი ნეიროფსიქოლოგიური სიმპტომების ფონზე მიმდინარეობს.

კისრის შაკიკი ხერხემლის არტერიაში სისხლის მიმოქცევის დარღვევების მაჩვენებელია. მას თავის ძალიან ძლიერი ტკივილი ახასიათებს; ქრონიკულ პაროქსიზმულ ჰემიკრანიას (შაკიკი) კი – ეპიზოდური ხანმოკლე სიმტომები. ის ნახევარ საათზე მეტ ხანს არ გრძელდება, მაგრამ დღეში რამდენჯერმე მეორდება; ბაზილარული შაკიკი არის საკმაოდ იშვიათი ფორმა, რომლის სიმპტომებიც ადამიანის თვითშეგრძნებას მნიშვნელოვნად ამძიმებს. მას ახასიათებს თავბრუსხვევა, მხედველობის დარღვევა, ყურებში ხმაურის შეგრძნება და გონების დაკარგვაც კი. მთავარი სიმპტომია თავის ძლიერი ტკივილი, რომელიც, შესაძლოა, რამდენიმე საათს გაგრძელდეს. შეტევის შემდეგ პაციენტს ეძინება. შაკიკის ეს ფორმა ხშირია გარდატეხის ასაკში მყოფ გოგოებში, მათი სქესობრივი მომწიფების დროს.

თვალის (ოფთალმოლოგიური) შაკიკის დროს პაციენტს მხედველობის გაბუნდოვნება და ციმციმი ეწყება. შეტევა ნახევარ საათზე მეტს არ გრძელდება. თვალის შაკიკის მიზეზია თავის ტვინის დიდი ნახევარსფეროს უკანა ნაწილში სისხლის მიმოქცევის დარღვევა. რეტინალურ შაკიკს კი მოვლითი სიბრმავე ახასიათებს, რასაც თვალის ბადურის სპაზმი იწვევს.

როგორ ხდება შაკიკის დიაგნოსტიკა?

შაკიკის დიაგნოზს ექიმი პაციენტის ჩივილების მოსმენისა და შესაბამისი პროცედურების გავლის შემდეგ სვამს. საამისოდ ტკივილისა და მისი თანამდევი სიმპტომების დახასიათება საკმარისია. თავის ტკივილის მიზეზი შეიძლება ბევრი რამ იყოს, ამიტომაც ინსტრუმენტული გამოკვლევა აუცილებელია. ცენტრალური ნერვული სისტემის ორგანული პათოლოგიის გამოსარიცხად თავის ტვინის მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია ტარდება. აუცილებლად ინიშნება ოკულისტის კონსულტაცია, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ ექიმს თვალის შაკიკზე აქვს ეჭვი. თვალის ფსკერის გამოკვლევა საშუალებას იძლევა, თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევა დადგინდეს.

შაკიკი დამეწყო. რა ვქნა?

შაკიკის მკურნალობა ორნაირად შეიძლება: უშუალოდ შეტევის დროს, ასევე შესაძლებელია პროფილაქტიკური ღონისძიებები თავის ტკივილის ინტენსივობისა და სიხშირის შესამცირებლად.

შაკიკის პირველივე სიმპტომის გამოვლენისას პაციენტი უნდა მოათავსოთ ჩაბნელებულ ოთახში, რომელსაც ღია ფანჯრები აქვს. ტკივლის გასაყუჩებლად რეკომენდებულია წერტილოვანი მასაჟი ან შუბლზე ცივი ტილოს დადება. ხანდახან ეფექტიანია ცივი ან ზოგჯერ პირიქით, თბილი შხაპის მიღება და თავის დაბანა.

შაკიკის საწინააღმდეგო აბების მიღება კი შეგიძლიათ აურის ან ტკვილის პირველივე ნიშანზე. მედიკამენტებს დაავადების ფორმის ან მისი მიმდინარეობის თავისებურებების გათვალისწინებით არჩევენ. ხანდახან ექიმი რეკომენდაციას უწევს სხვადასხვა ჯგუფის პრეპარატის მიღებას, რაც შეტევის სიმძიმეზეა დამოკიდებული. ეს სქემა გართულებების რისკს ამცირებს.

როგორ ვუმკურნალო შაკიკს სახლის პირობებში?

სახალხო მედიცინაში არსებობს არაერთი რეცეპტი, რომლებიც შაკიკთან ბრძოლის ეფექტიან მეთოდებად არის მიჩნეული. მათი ნაწილი ეფუძნება სხვადასხვა ნაყენის მიღებას, რაც ადამიანს ტკივილთან გამკლავებასა და სისხლძარღვების ტონუსის დარეგულირებაში ეხმარება. არსებობს საშუალებები, რომლებსაც ადგილობრივი ზემოქმედებისთვის იყენებენ.

შაკიკის შეტევის პირველივე სიმპტომების გამოვლენისთანავე შეგიძლიათ დალიოთ გვირილის ან ჟოლოს ფოთლების ნაყენი, ამ დროს შეგიძლიათ ლავანდის, პიტნისა და გვრილის ნაზავიც დალიოთ. შაკიკის პროფილაქტიკისთვის ასევე რეკომენდებულია თავშავას (ორეგანო) ნაყენი. როგორც სახალხო მედიცინის სპეციალისტები ამტკიცებენ, თუ მას დღეში სამჯერ მიიღებთ, შაკიკის შეტევის ინტენსივობა შემცირდება.

შაკიკის დროს რეკომენდებულია შუბლზე ცივი კომპრესები, რაც შეგიძლიათ კომბოსტოს ფოთლებითაც შეცვალოთ. ეს ყველაფერი ტკივილს აყუჩებს. შაკიკის შეტევის შემცირება შესაძლებელია, თუ  მტკივან ადგილზე ლიმონის ქერქს (ცედრის გარეშე) დაიდებთ. შაკიკის მსუბუქი შეტევის დროს ეფექტიანია ეთერ-ზეთების ადგილობრივი წესით მოხმარებაც.

რა არ უნდა ვჭამო შაკიკის დროს?

შაკიკის დროს არ უნდა მიიღოთ ის პროდუქტები, რომლებიც ამინებს (თირამინი, ჰისტამინი, სეროტონინი) შეიცავს. ისინი შეტევის განვითარებას უწყობენ ხელს. შაკიკის დროს მკაცრად არის შეზღუდული შემდეგი პროდუქტების მოხმარება:

– ცხიმიანი ხორცი (განსაკუთრებით ღორის);

– შებოლილი ძეხვი, ხორცი ან თევზი;

– გამოყვანილი ყველი;

– თხილეული;

– ციტრუსი;

– ხიზილალა.

სასურველია, შეზღუდოთ:

– ძეხვი, სოსისი და ლორი;

– ხორცის ბულიონი;

– ნაღები და არაჟანი;

– ეგზოტიკური ხილი;

– ხახვი, ნიორი, ბოლოკი.

შაკიკი არის ქრონიკული დაავადება, რომლის სრულად განკურნება შეუძლებელია, თუმცა თუ კონკრეტულ წესებსა და პროფილაქტიკური მკურნალობის კურსს დაიცავთ, შეტევების ინტენსივობის შემცირდება.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

„სიენენი“ – აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო ქურთების შეიარაღებაზე მუშაობს, რათა ირანში ამბოხების პროვოცირება მოახდინოს, ტრამპი მოლაპარაკებებს მართავს ირანულ ოპოზიციურ ჯგუფებთან და ქურთ ლიდერებთან

აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო ქურთების შეიარაღებაზე მუშაობს, რათა ირანში სახალხო ამბოხის პროვოცირება მოახდინოს, – ამის შესახებ ინფორმაციას „სიენენი“ საკუთარ წყაროებზე დაყრდნობით ავრცელებს.ტელეკომპანიის ცნობით, დონალდ ტრამპი აქტიურ მოლაპარაკებებს მართავს ირანულ ოპოზიციურ ჯგუფებთან და ქურთ ლიდერებთან ერაყში, რათა მათ სამხედრო მხარდაჭერა გაუწიოს.ცნობისთვის, ირანელი ქურთების შეიარაღებულ ძალებში ათასობით მებრძოლია გაერთიანებული, რომლებიც ერაყისა და ირანის საზღვრის გასწვრივ მოქმედებენ, დიდწილად ერაყის ქურთისტანში. ირანის წინააღმდეგ ისრაელისა და აშშ-ის ერთობლივი ოპერაციის დაწყების შემდეგ რამდენიმე ქურთულმა დაჯგუფებამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც მიანიშნებენ, რომ მათი მხრიდან მოქმედება გარდაუვალია და მოუწოდებენ ირანის შეიარაღებული ძალების მებრძოლებს, მათ მხარეს გადავიდნენ.როგორც „სიენენთან“ საუბარში ერთ-ერთმა წყარომ განაცხადა, 3 მარტს ტრამპმა მოლაპარაკებები გამართა ირანის ქურთისტანის დემოკრატიული პარტიის პრეზიდენტ მუსტაფა ხიჯირთან.ტელეკომპანიასთან საუბარში ირანელი ქურთი მაღალჩინოსანი აცხადებს, რომ ირანელი ქურთების ოპოზიციური ძალები, როგორც ვარაუდობენ, მონაწილეობას მიიღებენ სახმელეთო ოპერაციაში ირანის დასავლეთ ნაწილში.„ჩვენ მივიჩნევთ, რომ ახლა დიდი შანსები გვაქვს“, – განუცხადა „სიენენს“ წყარომ.ტელეკომპანიის ინფორმაციით, დონალდ ტრამპი პირველ მარტს ასევე დაუკავშირდა ერაყელი ქურთების ლიდერებს, რათა ირანში აშშ-ის სამხედრო ოპერაციაზე ესაუბრა და გაერკვია, როგორ შეუძლიათ ქურთებს თანამშრომლობა ამ მისიის წინ წაწევის ფარგლებში.ერთ-ერთი წყაროს ცნობით, იდეა მდგომარეობს იმაში, რომ ქურთული შეიარაღებული ძალები დაუპირისპირდნენ ირანის უსაფრთხოების ძალებს, რათა უიარაღო ირანელებმა დიდ ქალაქებში, ქუჩებში უფრო მარტივად შეძლონ გამოსვლა.სხვა მაღალჩინოსნები აცხადებენ, რომ ქურთები შეძლებენ რეგიონში ქაოსის გავრცელებას, რითაც ირანის რესურსის გამოფიტვა გახდება შესაძლებელი. კიდევ ერთი წყაროს განცხადებით, შესაძლოა, ქურთებმა დაიკავონ და გააკონტროლონ ირანის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ტერიტორიები, რაც ისრაელისთვის ბუფერულ ზონას შექმნიდა.ამასთან, „სიენენთან“ საუბარში ერთ-ერთი მაღალჩინოსანი ეჭვქვეშ აყენებს მოვლენების ამ სცენარით განვითარებას, რადგან მიაჩნია, რომ „ირანელ ქურთებს არ აქვთ საკმარისი რესურსი და გავლენა, მხარი დაუჭირონ ირანში წარმატებულ ამბოხს“.

გოგა ხაინდრავა თინა ხიდაშელის განცხადებაზე, რომ საქართველოში არალეგალურად ფუნქციონირებს ტერორისტების სკოლა: ასეთს რას გიხდიან?! როგორ უნდა გძულდეს სამშობლო, რომ ამ მსოფლიო არმაგედონის ჟამს ასე...

კინორეჟისორი, გოგა ხაინდრავა, ოპოზიციონერ თინა ხიდაშელის განცხადებას ეხმიანება, რომელმაც აღნიშნა, რომ "საქართველოში ფუნქციონირებს ე.წ. უნივერსიტეტი, ტერორისტების სკოლა, რომლის რექტორიც იყო ალი ხამენეის მემკვიდრედ გამოცხადებული ადამიანი".ხაინდრავა მიმართავს ხიდაშელს, რას უხდიან ასეთს და როგორ სძულს საკუთარი სამშობლო, რომ მსოფლიო არმაგედონის დროს, შეუძლია საკუთარი ხალხის ასე გაწირვა."ასეთს რას გიხდიან?! როგორ უნდა გძულდეს სამშობლო, რომ ამ მსოფლიო არმაგედონის ჟამს ასე გაწირო შენი ხალხი!" - წერს ხაინდრავა X-ზე.

მარკო რუბიომ და დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის სხვა თანამდებობის პირებმა კონგრესის წევრებს მოხსენება წარუდგინეს ირანში განხორციელებულ ქმედებებთან დაკავშირებით

აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო და პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის სხვა მაღალი თანამდებობის პირები კაპიტოლიუმში იმყოფებოდნენ, რათა კონგრესის ყველა წევრისთვის სრული მოხსენება წარედგინათ ირანში განხორციელებულ ქმედებებთან დაკავშირებით.აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის უმცირესობის ლიდერმა, ჰაკიმ ჯეფრისმა განაცხადა, რომ ტრამპის ადმინისტრაციის მაღალჩინოსნებმა ირანთან დაკავშირებული სტრატეგიის ვერანაირი ახსნა ვერ წარმოადგინეს.„არ არსებობს ახსნა, თუ რამ გამოიწვია ომის გაგრძელების გადაწყვეტილება, არ არსებობს რამე მტკიცებულება იმისა, რომ არსებობდა გარდაუვალი საფრთხე ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის ან ამერიკული ინტერესებისთვის რეგიონში“, – განაცხადა ჯეფრისმა.აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის უმცირესობის ლიდერმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ადმინისტრაციის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებები ირანში შესაძლოა, „რამდენიმე კვირის“ განმავლობაში გაგრძელდეს. ამასთან, ჯეფრისის თქმით, არ გამორიცხავს ამერიკული ჯარების ადგილზე განთავსების შესაძლებლობას.„სამწუხაროდ, პრეზიდენტმა მიანიშნა, რომ მან ეს არ გამორიცხა, ამერიკელი ხალხი ამას კატეგორიულად ეწინააღმდეგება“, – განაცხადა ჯეფრისმა.ამასთან, დემოკრატმა სენატორმა, რიჩარდ ბლუმენტალმა განაცხადა, რომ ჯერ კიდევ არ არის დარწმუნებული „ადმინისტრაციის პრიორიტეტებში“.„უბრალოდ მინდა, ვთქვა, რომ ამ ბრიფინგის შემდეგ უფრო მეტად მეშინია, ვიდრე ოდესმე, რომ შესაძლოა, სამხედროები ადგილზე გავაგზავნოთ“, – განაცხადა ბლუმენტალმა.

საქართველოში ირანის ელჩმა ირანში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით ბრიფინგი გამართა და ამის შესახებ სოციალურ ქსელში წერს

,,დღეს ქართულ მედიასაშუალებებთან გამართულ პრესკონფერენციაზე, უწინარეს ყოვლისა, განვაცხადე, რომ ირანს არც ერთი ომი არ დაუწყია. ირანის ისლამური რესპუბლიკა 2025 წლის ზაფხულში, ისევე როგორც 2026 წლის ზამთარში, მაშინ, როცა მოლაპარაკებას აწარმოებდა, ამერიკის შეერთებული შტატების, ისრაელის და ევროპელი მოკავშირეების მხრიდან გახდა თავდასხმის ობიექტი. ამ ამბავში ყველაზე მეტად შემაშფოთებელი გახლავთ ის, რომ რეალისტურად არ ფასდება საერთაშორისო სისტემის მყიფე მდგომარეობა. სანამ უკრაინის ომი გრძელდება, მსოფლიოს ეკონომიკა რეცესიას განიცდის, პანდემიის შედეგები ეკონომიკაზე უარყოფითად აისახა, საზღვაო ვაჭრობის უსაფრთხოება დარღვეულია, გრძელდება პოლიტიკური პრეტენზიების გამოთქმა ლათინური ამერიკისა და გრენლადიის მისამართით. ახლო აღმოსავლეთში ახალი ფრონტის გახსნა სარისკო ნაბიჯია, რომელიც დესტაბილიზაციას გამოიწვევს. ირანის ისლამური რესპუბლიკა თავდაცვით მოქმედებებს ახორციელებს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ქარტიის ფარგლებში და ეყრდნობა ლეგიტიმური თავდაცვის განუყოფელ უფლებას. ეს თავდაცვა მიზნად ისახავს ტერიტორიული მთლიანობის, ეროვნული სუვერენიტეტისა და ირანის ცისა და საზღვაო აკვატორიის უსაფრთხოების დაცვას. ირანის თავდაცვითი ქმედებები არ არის მიმართული მისი მეზობლების წინააღმდეგ; ისინი მიმართულია მხოლოდ იმ სამიზნეებისა და ბაზებისკენ, რომლებსაც აგრესორი ძალები იყენებენ ირანის წინააღმდეგ ლოჯისტიკის უზრუნველყოფის, ოპერაციების წარმართვის ან დაწყებისთვის. ამ მოვლენების განვითარებამდე, სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის ქვეყნებში გაგზავნილ იქნა დიპლომატიური მისიები, რომელთაც შესაბამის მხარეებს გადასცეს საჭირო გაფრთხილებები. ამის ნათელ მაგალითს წარმოადგენდა ირანის აწ მოწამეობრივად აღსრულებული თავდაცვის მინისტრის ვიზიტი ბაქოში და მისი შეხვედრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან. ბევრმა მეზობელმა ქვეყანამ ხაზგასმით განაცხადა, რომ არ დაუშვებს საკუთარი ტერიტორიის ან საჰაერო სივრცის გამოყენებას ირანზე თავდასხმისთვის. თუმცა მას შემდეგ, რაც ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობამ ოფიციალურად აღიარა საკუთარი სამხედროების ყოფნა ქუვეითში, გაჩნდა გაურკვევლობა ამ შესაძლებლობების გამოყენების გზებთან დაკავშირებით. სწორედ ამ კონტექსტში საგარეო საქმეთა სამინისტროში ელჩი გამოიძახეს, რათა ოფიციალური ახსნა-განმარტება გაეკეთებინა. ჩვენი შეკითხვა ნათელი გახლდათ: რანაირად იმყოფებიან ამერიკელი ჯარისკაცები და სამხედრო თვითმფრინავები იმ ქვეყნის ტერიტორიაზე, რომელმაც ამას წინათ ხაზი გაუსვა საკუთარ ნეიტრალიტეტს?! ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ განმარტა, რომ ნებისმიერ ახალ თავდასხმას გარდაუვლად ექნება რეგიონული მასშტაბები. ეს არ არის მუქარა, არამედ რეგიონის გეოპოლიტიკური რეალობის აღწერას წარმოადგენს. რეგიონის უსაფრთხოება სტრუქტურულად დაკავშირებულია ირანის უსაფრთხოებასთან. ვერც ერთი შეტაკება ირანთან, ვერ დარჩება მხოლოდ ორმხრივ კონფლიქტად. თუმცა, ირანი ომს არ მიესალმება და როგორც კი აგრესია შეწყდება, ეროვნული ინტერესებისა და რეგიონის საერთო კეთილდღეობის საფუძველზე მიიღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას. ირანი ქვეყანაა, რომლის მოსახლეობა თითქმის ოთხმოცდაათ მილიონს აღწევს და რომელსაც დიდი ისტორიული ცივილიზაცია გააჩნია; ირანი არ წარმოადგენს მცირე სამხედრო სამიზნეს ან წარმოსახვით სტრუქტურას. ამავდროულად, გარკვეული წინააღმდეგობები შეიმჩნევა ზოგიერთი ამერიკელი ოფიციალური პირის განცხადებებში. როდესაც აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი აცხადებს, რომ „ირანი ჩვენთვის საფრთხეს არ წარმოადგენდა“, ბუნებრივად ჩნდება კითხვა: თუ საფრთხე არ არსებობდა, რატომ აკისრებდით ყოველდღიურად დაახლოებით ერთი მილიარდი დოლარის ოდენობის ხარჯს ამერიკელ გადასახადის გადამხდელებს?! თუკი მანამდე და 2025 წლის ზაფხულის ომის შემდეგ ამტკიცებდნენ, რომ ბირთვულ სფეროში არსებული შესაძლებლობები „სრულად იქნა განადგურებული“, მაშ, რატომ მოიხსენიებენ იგივე მიზეზს ოპერაციების მიზნად? მაშინ იცრუეს თუ ახლა ამბობენ ტყუილს? ოფიციალურ განცხადებებში არსებული ეს წინააღმდეგობები, მოითხოვს მკაფიო პასუხს. მსოფლიო უკეთესი ვერ გახდება სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის, სკოლების, საავადმყოფოების ან კულტურული მემკვიდრეობის, მათ შორის იუნესკოს ნუსხაში შეტანილი ძეგლების, განადგურებით. ასეთი ქმედებები არ შეესაბამება საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს და გლობალური საზოგადოების სინდისს. პოლიტიკურ დონეზეც შეუსაბამო განცხადებებს ვაწყდებით. ბატონმა ჯი დი ვენსმა ხაზი გაუსვა, რომ მიზანს არ წარმოადგენს ხელისუფლების შეცვლა. არადა, თავად ამერიკაში გაკეთებული სხვა განცხადებები ქმნის განსხვავებულ აღქმას. დღეს ეს არათანმიმდევრულობა ამერიკის ოფიციალურ პირთა განცხადებებში თავად ამერიკელი ხალხისთვის წარმოადგენს დაფიქრების საგანს. მეორე მხრივ, სიონისტური რეჟიმის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ სცადა ამ კონფლიქტის რელიგიური ინტერპრეტაცია მოეხდინა. მისი თქმით, თავდასხმა განხორციელდა ახალწარმოშობილი შიიტური და სუნიტური ძალების შეჩერების მიზნით. ეს ხდება იმის მიუხედავად რომ ზოგიერთ სუნიტურ მუსლიმურ სახელმწიფოსთან „აბრაამის შეთანხმების“ ხელმოწერისას, მან ეს ქმედება ისლამურ სამყაროსთან დაძაბულობისა და კონფლიქტის დასრულებად გამოაცხადა, თუმცა მანვე ღაზაში 50 000-ზე მეტი უდანაშაულო სუნიტი მასობრივად გაანადგურა. ისრაელს დღეს აშინებს თურქეთისა და ეგვიპტის, სუნიტური სამყაროს ორი მნიშვნელოვანი ძალის, პოტენციალი, და ელოდება, როდის შეძლებს მათთვის შემდგომი დარტყმის მიყენებას. ჩემი ქვეყნის თვალთახედვით, რეგიონული თანამშრომლობის გზაზე სიარული შესაძლებელია, თუმცა იდენტობითა და რელიგიით მოტივირებული დაპირისპირების დღის წესრიგი, რომელსაც ისრაელი მიჰყვება, მხოლოდ განხეთქილების გაღრმავებას იწვევს. რეგიონის გეოპოლიტიკური ცვლილებები, აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვიდან სპარსეთის ყურემდე, ძალთა ბალანსის ხელახალ განსაზღვრას იწვევს და ისეთი აქტორები, როგორიცაა თურქეთი, უფრო აქტიურ როლს იძენენ. დასავლურმა სამყარომ უნდა გააცნობიეროს, რომ ამ პროცესებთან დაპირისპირება მილიტარიზაციის ან რელიგიური პოლარიზაციის გზით სტაბილურობას ვერ უზრუნველყოფს. საბოლოოდ, ირანი ისწრაფვის სტაბილური რეგიონისკენ, რომელიც თავისუფალია გარე ჩარევისგან და ეფუძნება რეგიონული სახელმწიფოების თანამშრომლობას. ირანი საკუთარი სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დაცვას განიხილავს როგორც განუყოფელ უფლებას. ნამდვილი გამოსავალი არის დიალოგი, ურთიერთპატივისცემა და საერთაშორისო სამართლის პრინციპებისადმი რეალური ერთგულება — და არა ომის მასშტაბების გაფართოება. ირანის ისლამური რესპუბლიკისგან განსხვავებით, რომელიც ცდილობს მოვლენებს რეალისტურად და ზუსტი გათვლით მიუდგეს, ამერიკის შეერთებული შტატების ზოგიერთი ოფიციალური განცხადება არ შეესაბამება არსებულ პოლიტიკურ რეალობებს. აშშ-ის თავდაცვის მინისტრი აცხადებს, რომ „ირანის რეჟიმი აღარ არსებობს“ და „მსოფლიო უკეთესი ადგილი გახდა“. თუ ეს სიტყვები სათვალავში ჩავაგდეთ, ჩნდება ლოგიკური კითხვა: თუ ირანის მმართველი სტრუქტურა აღარ არსებობს, მაშინ სამხედრო ოპერაცია ვის წინააღმდეგ მიმდინარეობს? ომი მიმართულია ობიექტური პოლიტიკური და სამართლებრივი რეალობის წინააღმდეგ და არა წარმოსახვითი ჰიპოთეზის წინააღმდეგ. ირანის ისლამური რესპუბლიკა არის სახელმწიფო, რომელსაც გააჩნია სუვერენიტეტი, ჰყავს თითქმის 90 მილიონამდე მოსახლე და წარმოადგენს საერთაშორისო საზოგადოების ოფიციალურ წევრს. ამ რეალობის იგნორირება ვითარების სწორ ანალიზს ხელს ვერ შეუწყობს. ასეთი განცხადებები აჩენს შეშფოთებას, რომ პოლიტიკურ რიტორიკასა და სტრატეგიულ გათვლებს შორის სერიოზული განსხვავება არსებობს. საერთაშორისო უსაფრთხოების სფეროში გადაწყვეტილებების მიღება მოითხოვს მოწინააღმდეგე მხარის ზუსტ შესწავლას, შედეგების რეალისტურ შეფასებას და მარტივი პროპაგანდისტული მეთოდებისგან თავშეკავებას. ეს მიდგომა მიუთითებს, რომ ამერიკამ ტრამპის მეშვეობით „დაუსრულებელ ომში“ ამოჰყო თავი. თუკი ასეთი ისტორიული, დემოგრაფიული და გეოპოლიტიკური მასშტაბის ქვეყანას, მხოლოდ მედია-განცხადებების საფუძველზე, „დამთავრებულად“ აღვიქვამთ, თვით ეს ფაქტი იქნება არასწორი გათვლის ნიმუში. ამ არასწორ გათვლას შესაძლოა რეგიონისა და თავად ამ გადაწყვეტილების მიმღებთათვისაც მძიმე შედეგები მოჰყვეს. ირანი კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს, რომ ომს არ ესწრაფვის. ირანი გადაწყვეტილებებს რეალობის საფუძველზე იღებს, არა წარმოსახვის ან პროპაგანდისტული რიტორიკის მიხედვით. რეგიონული სტაბილურობა მოითხოვს ურთიერთგაგებას და ზუსტ ანალიზს, არა ემოციურ ნარატივებს. დღეს ირანი არის მდგრადი რეალობა რეგიონულ და საერთაშორისო გათვლებში; ირანი არსებობს, რადგან ირანელი ხალხი არსებობს. ეს უწყვეტობა არის წლების მანძილზე განხორციელებული აღდგენის, ორგანიზებისა და სტრატეგიული გადაწყვეტილებების შედეგი, რასაც ადგილი ერაყის ბაასისტურ რეჟიმთან თავსმოხვეული ომის შემდეგ. ერაყთან რვაწლიანი გამანადგურებელი ომის შემდეგ, ქვეყნის ინფრასტრუქტურას სერიოზული ზიანი მიადგა. თუმცა, დაახლოებით ოთხი ათწლეულის განმავლობაში ალი ხამენეის ხელმძღვანელობით, ქვეყნის თავდაცვითი, უსაფრთხოებისა და მართვის სტრუქტურები ხელახლა ისე შეიქმნა, რომ ირანმა შეძლო გაევლო აღდგენითი ეტაპი და მნიშვნელოვანი რეგიონული მოთამაშე გამხდარიყო. ირანის სწრაფი და მრავალშრიანი რეაგირების შესაძლებლობა ნებისმიერი აგრესიის მიმართ სწორედ ამ გრძელვადიანი ორგანიზების შედეგია; ორგანიზებისა, რომელიც შეესაბამება ირანის გეოპოლიტიკურ მდებარეობას და რეგიონის უსაფრთხოების რეალობას. დღეს ჩვენ ვართ რეგიონის გეოპოლიტიკურ ცვლილებებში ახალ შემობრუნების წერტილთან. ამ პერიოდში არ შეიძლება უგულებელყოფილ იქნას ირანის როლი. რეგიონის უსაფრთხოების სტრუქტურა ირანის პოზიციის გათვალისწინების გარეშე ნაკლული და არამდგარადია. ამავდროულად, დღევანდელი მსოფლიო აღარ არის ის, სადაც შესაძლებელი იყო რთულ მოვლენების მარტივი ახსნით, იარლიყის მიკვრით ან ხალხთა სოციალური და პოლიტიკური რეალობების უგულებელყოფით ბალანსის შეცვლა. ნებისმიერი თავდასხმა სამოქალაქო პირებზე, ბავშვებზე ან საჯარო ინფრასტრუქტურაზე არა მხოლოდ არ ქმნის ლეგიტიმურობას, არამედ გლობალურ საზოგადოებას თავდამსხმელის წინააღმდეგ განაწყობს. ბავშვების სხეულის დაზიანება ეფშტეინის კუნძულზე ან 158 გოგონას სიკვდილი მინაბის სკოლაში, ირანში, ერთი მნიშვნელობის მქონეა. ირანი არა წარმავალი წარმოსახვების, არამედ რეალობის, ეროვნული შესაძლებლობებისა და ისტორიული გამოცდილების საფუძველზე საუბრობს. ირანის არსებობა ეროვნული ნების, სტრატეგიული ორგანიზების და გეოპოლიტიკური გარემოს ზუსტი გააზრების შედეგია — და ეს რეალობა მომავალ რეგიონულ გათვლებშიც განმსაზღვრელი იქნება. შემდეგ ვუპასუხე დამსწრეთა შეკითხვებს. ყურადღება გავამახვილე იმ ფაქტზე, რომ ჩვენი ეროვნული სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული და საზღვაო მთლიანობის მიმართ ნებისმიერი თავდასხმა თანაბარი მნიშვნელობისაა. თუ „განცხადებაში“ სპარსეთის ყურის ნაცვლად გამოყენებული იქნება ალტერნატიული ან გამოგონილი ტერმინი, ჩვენი თვალსაზრისით ეს ნიშნავს თავდასხმას ჩვენს საზღვაო წყლებსა და სუვერენიტეტზე. ირანი არის ქვეყანა, რომელიც არ დაუშვებს, რომ საკუთარი მიწა-წყლის ნაწილი, როგორც „ზოგიერთი ქვეყნის გაურკვეველი ტერიტორია“, დაექვემდებაროს შეჭრას ან ოკუპაციას''-ამის შესახები ირანის ელჩი ალი მოჯინი  facebook- ზე წერს.

მარკო რუბიო ადასტურებს, რომ დრონი დუბაიში, აშშ-ის საკონსულოს შენობის მიმდებარე ავტოსადგომზე ჩამოვარდა

აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო ადასტურებს, რომ დრონი დუბაიში, აშშ-ის საკონსულოს შენობის მიმდებარე ავტოსადგომზე ჩამოვარდა.„ვნახე მედიაში გავრცელებული ინფორმაცია დუბაიში მდებარე საკონსულოს შესახებ. ბოლო განახლება, რაც ამ კამერებთან მოსვლამდე რამდენიმე წამით ადრე მივიღე, იყო ის, რომ დრონი სამწუხაროდ შენობის მიმდებარე ავტოსადგომზე ჩამოვარდა და შემდეგ იქ ხანძარი გაჩნდა. როგორც იცით, ჩვენ დიპლომატიური დაწესებულებებიდან პერსონალის გაყვანა წინასწარ დავიწყეთ, მაგრამ ჩვენი საელჩოები და ჩვენი დიპლომატიური დაწესებულებები ტერორისტული რეჟიმის პირდაპირი თავდასხმის ქვეშ არიან“, – განაცხადა რუბიომ.როგორც „ბიბისი“ წერს, საკონსულო ქალაქის მჭიდროდ დასახლებულ ნაწილში, დიდი ბრიტანეთის საელჩოსთან და საუდის არაბეთის საკონსულოსთან ახლოს მდებარეობს.ამასთან, რუბიომ განაცხადა, რომ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი აქტიურად მუშაობს იმ ამერიკელების დასახმარებლად, რომლებსაც ახლო აღმოსავლეთის დატოვება სურთ.აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თქმით, 1500-ზე მეტმა ამერიკელმა მოითხოვა სახელმწიფო დეპარტამენტისგან დახმარება.„ჩვენ ვიცით, რომ შევძლებთ მათ დახმარებას. ამას ცოტა დრო დასჭირდება, რადგან ჩვენ არ ვაკონტროლებთ საჰაერო სივრცეს“, – აღნიშნა რუბიომ.ამასთან, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებაში ნათქვამია, რომ ბოლო რამდენიმე დღის განმავლობაში აშშ-ის 9000-ზე მეტი მოქალაქე უსაფრთხოდ დაბრუნდა ახლო აღმოსავლეთიდან, მათ შორის 300-ზე მეტი ისრაელიდან.

ბოლო სიახლეები