ოთხშაბათი, აგვისტო 12, 2026

პირველად ისტორიაში – სიბრმავე განიკურნება: მეცნიერებმა რქოვანა პრინტერით დაბეჭდეს

3D-ბეჭდვა არამხოლოდ ახალი დეკორაციების ან მარსის კოლონიზაციისთვის საჭირო ინსტუმენტებისთვისაა განკუთვნილი – ოდესღაც იგი კაცობრიობას სიბრმავისგან გადაარჩენს.

ნიუკასლის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა მოიფიქრეს, თუ როგორ უნდა დაებეჭდათ 3D-პრინტერით ადამიანური რქოვანა – თვალის კაკლის გამჭვირვალე ნაწილი, რომელიც ფერის გარდატეხასა და ფოკუსირებაზეა პასუხისმგებელი.

რქოვანის დაავადებით, დაზიანებით თუ დამწვრობით გამოწვეული სიბრმავე 5 მლნ ადამიანს აწუხებს, კიდევ 10 მლნ ადამიანი კი რქოვანის გადანერგვისა და აღდგენის ოპერაციის მოლოდინშია. ახლა შესაძლებელია რქოვანას დონორობა გარდაცვალების შემდეგ, თუმცა დონორობის მსურველთა რაოდენობა არაა საკმარისი ყველა პაციენტის განსაკურნებლად.

ხელოვნური რქოვანას დასამზადებლად, გუნდმა არც ისე ძვირადღირებული 3D-პრინტერი გამოიყენა. იგი „ბიო-მასალის“ ფენას ქმნის კონცენტრირებული წრეების სახით, რაც რქოვანას ფურცლის ფორმას აძლევს. შემდეგ ნაკეთობას უმატებენ ღეროვან უჯრედებს და აძლევენ გაზრდის საშუალებას, რათა ტრანსპლანტაციისთვის შესაფერისი რქოვანა შექმნან.

პირველად ისტორიაში - სიბრმავე განიკურნება: მეცნიერებმა რქოვანა პრინტერით დაბეჭდეს

არ იფიქროთ, რომ რქოვანა ისეთივე ცისფერი იქნება, როგორც ფოტოზე ჩანს – იგი სრულიად გამჭვირვალე ხდება.

– „ჯგუფის მკვლევარები ეძებდნენ იდეალურ ბიო-მასალებს რქოვანას შესაქმნელად. ჩვენი უნიკალური გელი შექმნილია ალგინატისა და კოლაგენისგან, იგი უნარჩუნებს ღეროვან უჯრედებს სიცოცხლეს. მასალა საკმაოდ მყარი გამოდის ფორმის შესანარჩუნებლად, ამავდროულად კი საკმაოდ რბილი იმისათვის, რომ 3D-პრინტერით დაიბეჭდოს.“

მეცნიერების ამ ნაშრომებში გამოიყენეს წინა ნაშრომებიც, რომელთა არსიც ცოცხალი უჯრედების ოთახის ტემპერატურაზე რამდენიმე კვირის განმავლობაში შენახვაში მდგომარეობდა ანალოგიური ჰიდროგელის დახმარებით.

ახლა მათ გამოყენებისთვის მზა ბიო-მასალა აქვთ, რომელიც შეიცავს ღეროვან უჯრედებს. ეს ადამიანებს საშუალებას მისცემს ბიო-ქსოვილების მარტივად დაბეჭდვისა, ისე, რომ არ დახარჯონ დრო ცალკეული უჯრედების გამოყვანაში.

ორგანიზმში ქსოვილების დიდი ნაწილისგან განსხვავებით, რქოვანა არ შეიცავს სისხლძარღვებს, რაც ამარტივებს ტრანსპლანტაციის პროცესს.

იმისათვის, რომ სწორად გაზომონ რქოვანას ფორმა და ზომა, ჯერ გამოიკვლევენ პაციენტის თვალს. მეცნიერების თქმით, ეს მეთოდი საშუალებას მისცემს ექიმებს, გადაუნერგონ პაციენტებს მათ თვალზე მორგებული რქოვანები.

პროფესორმა კონონმა დაამატა:

– „ახლა ჩვენი ხელოვნური რქოვანა გადის სხვა გამოცდებს, რათა რამდენიმე წელიწადში ჩვენ შევძლოთ მათი გადანერგვა. თუმცა, უკვე ნათლად ჩანს, რომ ეს დღე ნამდვილად დადგება. ჩვენ დავამტკიცეთ, რომ შესაძლებელია შექმნა რქოვანისა, რომელიც აბსოლუტურად შეესაბამება პაციენტს.“

ასევე დაგაინტერესებთ:

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

„ნიკა ორი წლისაც არ მყავდა და გიგაზე ვიყავი ფეხმძიმედ, როცა მარტო დავრჩი… მარტომ გავზარდე, მაგრამ არა ყველასგან მიტოვებულმა“ – ეკა კუპატაძე

ეკა კუპატაძე „კვირის პალიტრასთან“ საუბრისას იხსენებს პერიოდს, როდესაც შვილებს მარტო, თუმცა ნათესავებისა და ახლობლების მხარდაჭერით ზრდიდა.„მე და ნიკა ვათენებთ და ვაღამებთ გიგას საფლავთან. მან იცის, რომ სამართალმა იზეიმა და მისი სული მოსვენებულია.ნიკა ორი წლისაც არ მყავდა და გიგაზე ვიყავი ფეხმძიმედ, როცა მარტო დავრჩი. არ ვგულისხმობ ყველასგან მიტოვებულს, ზურგს მიმაგრებდნენ ჩემი მოსიყვარულე და მზრუნველი მშობლები, ძმები... შვილები მეუღლის სოფელში გავზარდე და იქაც ზურგს მიმაგრებდნენ ჩემი გულიანი მეზობლები. შვილები მარტომ გავზარდე, მაგრამ არა ყველასგან მიტოვებულმა. ვინც არ უნდა გედგას გვერდით, ყველაფერზე პასუხისმგებლობა მაინც დედას აქვს. ასე წვალებაში გავზარდე შვილები და სიმწრით გაზრდილი შვილი წამართვეს... მე რომ ჩემი თავისა და ძალის, ჩემი უკომპრომისობის იმედი არ მქონოდა, ამ ბრძოლაში არ შევიდოდი და ჩემი შვილისთვის გარდაცვალების დღეს თავს მოვიკლავდი, ჩემს შვილს მიწაში არ გავუშვებდი და სახლში არ შემოვიდოდი, თბილ ლოგინში არ დავწვებოდი, თუმცა ახლაც არ მძინავს“, - თქვა ეკა კუპატაძემ.

ლევან ჯანგველაძის მკვლელობის ორგანიზებაში ბრალდებულ ოთარ ფარცხალაძის საქმე არსებითად განსახილველად სასამართლოს გადაეცა – მოსამართლემ დასაკითხ პირთა სიიდან ამორიცხა დაცვის მხარის მოწმეები, მათ შორის...

ბიზნესმენ ლევან ჯანგველაძის შეკვეთითა და ანგარებით მკვლელობის ორგანიზებაში ბრალდებული ყოფილი გენერალური პროკურორის, ოთარ რომანოვ-ფარცხალაძის საქმე არსებითად განსახილველად სასამართლოს გადაეცა.ეს გადაწყვეტილება მოსამართლე ლელა კალიჩენკომ მიიღო. მან ასევე, მტკიცებულებების დასაშვებობაზე იმსჯელა. კალიჩენკომ დაცვის მხარის დასაკითხ პირთა სიიდან ამორიცხა მათი მოწმეები, მათ შორის, ე.წ. კანონიერი ქურდის, "დედ ჰასანის" შვილიშვილი, ირაკლი უსოიანი.რაც შეეხება ბრალდების მხარეს, მისი ყველა მტკიცებულება დასაშვებად ცნო.გუშინ კი, რომანოვ-ფარცხალაძისთვის დაუსწრებლად შეფარდებული აღკვეთის ღონისძიება პატიმრობა გადაისინჯა და ის ძალაში დარჩა.ცნობისთვის, პროკურორი, ოთარ რომანოვ-ფარცხალაძე ბიზნესმენ ლევან ჯანგველაძის შეკვეთითა და ანგარებით მკვლელობის ორგანიზებაშია ბრალდებული. მას ბრალი საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25/109-ე მუხლის ,,ნ“ ქვეპუნქტით აქვს წარდგენილი, რაც შეკვეთით და ანგარებით განზრახ მკვლელობის ორგანიზებას გულისხმობს. აღნიშნული დანაშაული სასჯელის სახედ და ზომად 16-დან 20-წლამდე ან უვადო თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.ოთარ რომანოვ-ფარცხალაძე რუსეთის მოქალაქეა, მის მიმართ საერთაშორისო ძებნაა გამოცხადებული.ამავე საქმის ფარგლებში მსჯავრდებულია 4 პირი - გელა უძილაური, დავით და გიორგი მიქაძეები და გიორგი ჯოხაძე, ყველა მათგანს უვადო თავისუფლების აღკვეთა აქვს მისჯილი.ძმებ გიორგი და დავით მიქაძეებს, ასევე გიორგი ჯოხაძეს ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 25-109 მუხლის "ნ" ნაწილით ჰქონდათ წარდგენილი, რაც შეკვეთითა და ანგარებით მკვლელობის ორგანიზებას გულისხმობდა. გიორგი ჯოხაძეს ასევე, ბრალი წარდგენილი ჰქონდა სისხლის სამართლის კოდექსის 236-ე მუხლის მე-6 ნაწილის "ა" და "ბ" ქვეპუნქტით, რაც მართლსაწინააღმდეგოდ ცეცხლსასროლი იარაღისა და საბრძოლო მასალის ჯგუფურად შეძენას, შენახვასა და გასაღებას გულისხმობდა.რაც შეეხება გელა უძილაურს, ის ლევან ჯანგველაძის შეკვეთითა და ანგარებით, განზრახ მკვლელობისთვის და გია ჩადუნელის მკვლელობის მცდელობისთვისაა მსჯავრდებული.

ცნობილია ბათუმში ტრაგიკულად დაღუპული გოგოს ვინაობა

ბათუმში, კორპუსიდან გადმოვარდნის შედეგად დაღუპული ახალგაზრდა ქალის ვინაობა ცნობილია. გარდაცვლილი ლიზა მოისწრაფიშვილია. მომხდარით შეძრწუნებულია ბათუმის სახელოვნებო საზოგადოება.ლიზი მოისწრაფიშვილი ცნობილი რეჟისორის, ნანა ახვლედიანის ერთადერთი შვილი იყო.ლიზას 11 წლის გოგონა დარჩა.

ამინდი იცვლება – სინოპტიკოსების გაფრთხილება

გარემოს ეროვნული სააგენტოს ცნობით, 11 აგვისტოს საქართველოში კვლავ ნალექიანი ამინდია მოსალოდნელი.სინოპტიკოსების პროგნოზით, 11 აგვისტოს კახეთის, ქვემო ქართლის და მცხეთა-მთიანეთის რეგიონებში მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმა ზოგან ძლიერი ინტენსივობის. შესაძლებელია ელჭექი, სეტყვა და ქარის გაძლიერება.„მოსალოდნელმა ძლიერმა ნალექებმა შესაძლებელია პატარა მდინარეებზე წყალმოვარდნები, ხოლო გორაკ-ბორცვიან და მთიან ზონებში მეწყრულ- ღვარცოფული პროცესების ჩასახვა-გააქტიურება გამოიწვიოს ~, – წერია გარემოს ეროვნული სააგენტოს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

როდესაც ვაჭრობა ციფრებიდან შესაძლებლობად იქცევა

საქართველოს ოფიციალური სტატისტიკის თანახმად, 2026 წლის პირველ ექვს თვეში საქართველოსა და ირანს შორის სავაჭრო ბრუნვამ დაახლოებით 231.4 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. ამ პერიოდში საქართველოდან ირანში ექსპორტმა 106.9 მილიონ დოლარს მიაღწია, მაშინ როდესაც 2025 წლის იმავე პერიოდში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 14.6 მილიონი დოლარი იყო. შესაბამისად, საქართველოს ექსპორტი ირანის ბაზარზე დაახლოებით 7.3-ჯერ გაიზარდა. ეს ციფრები ჩემთვის მხოლოდ სტატისტიკა არ არის. როდესაც ქართული პროდუქცია, ავტომობილები, სატრანსპორტო ან ლოჯისტიკური მომსახურება ირანის ბაზარზე ხვდება, ამ პროცესში მონაწილეობენ ქართული კომპანიები, მეწარმეები, სატრანსპორტო კომპანიები, საბაჟო და ლოჯისტიკური სერვისები. იქმნება შემოსავალი და ჩნდება ბიზნესკავშირის ახალი შესაძლებლობები. და სწორედ აქ იბადება მნიშვნელოვანი შეკითხვა: რა უნდა გაკეთდეს იმისთვის, რომ ეს ზრდა ერთჯერად სავაჭრო ოპერაციებად არ დარჩეს და საქართველოსთვის გრძელვადიან ეკონომიკურ შესაძლებლობად იქცეს? რამდენი ქართული კომპანია შეიძლება გახდეს ამ ურთიერთობის მუდმივი მონაწილე? რამდენი ახალი სატრანსპორტო და ლოჯისტიკური სერვისი შეიძლება განვითარდეს? რამდენად შეიძლება გაიზარდოს ქართული პროდუქციის ექსპორტი ირანში? და რამდენად შეუძლია საქართველოს გამოიყენოს თავისი უნიკალური გეოგრაფიული მდებარეობა — როგორც შავი ზღვის ინდოეთის ოკეანესა და ცენტრალურ აზიასთან დამაკავშირებელი — ახალი სავაჭრო მარშრუტებისა და შესაძლებლობების შესაქმნელად? ამ კითხვებზე პასუხი მხოლოდ ხელისუფლებებს არ ეკუთვნის. ის ასევე ეხება ქართულ ბიზნესს, მეწარმეებს, ლოჯისტიკურ კომპანიებსა და მთლიანად ქართულ საზოგადოებას. ირანი არ არის უსაზღვრო ბაზარი და არც გარანტია არსებობს, რომ ყველა ქართული ბიზნესი იქ წარმატებით იმუშავებს. თუმცა ირანი არის ბაზარი 95 მილიონზე მეტი მოსახლეობით, მრავალფეროვანი ეკონომიკითა და მნიშვნელოვანი სატრანზიტო პოტენციალით. ამავე დროს, საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია, რომ ირანთან ნებისმიერი ეკონომიკური თანამშრომლობა იყოს კანონიერი, გამჭვირვალე და საერთაშორისო ვალდებულებებთან შესაბამისი. როგორც ირანის ისლამური რესპუბლიკის ელჩი საქართველოში, განსაკუთრებით მოხარული ვარ, რომ ჩემი მისიის დაწყების დღეს, რწმუნებათა სიგელების ასლების წარდგენისას აღებული ერთ-ერთი ვალდებულების — ირანსა და საქართველოს შორის სავაჭრო ურთიერთობებში საქართველოსთვის დადებითი სავაჭრო ბალანსის შექმნის ხელშეწყობის — შესრულებას ჩემს კოლეგებთან ერთად უკვე მნიშვნელოვნად მივუახლოვდით. მაგრამ ეს მხოლოდ დასაწყისია. ჩვენი მიზანი არ უნდა იყოს მხოლოდ მეტი ვაჭრობა. ჩვენი მიზანი უნდა იყოს მეტი ქართული კომპანია, მეტი ქართული პროდუქტი, მეტი ლოჯისტიკური სერვისი, მეტი გამჭვირვალობა და მეტი ორმხრივი სარგებელი. საქართველოსა და ირანს შორის ეკონომიკური ურთიერთობა მხოლოდ გეოპოლიტიკის ჭრილში არ უნდა განიხილებოდეს. ზოგჯერ, იმის ნაცვლად, რომ მხოლოდ ვიკითხოთ, ვინ რას ფიქრობს ამ ურთიერთობაზე, საკუთარ თავს უნდა დავუსვათ კითხვა: რა შესაძლებლობების შექმნა შეუძლია ამ ურთიერთობას რეალურად საქართველოსთვის? უდავოდ ღირს ამ შესაძლებლობებზე ერთად დაფიქრება.

ბოლო სიახლეები