სამშაბათი, აპრილი 21, 2026

პირველად ისტორიაში – სიბრმავე განიკურნება: მეცნიერებმა რქოვანა პრინტერით დაბეჭდეს

3D-ბეჭდვა არამხოლოდ ახალი დეკორაციების ან მარსის კოლონიზაციისთვის საჭირო ინსტუმენტებისთვისაა განკუთვნილი – ოდესღაც იგი კაცობრიობას სიბრმავისგან გადაარჩენს.

ნიუკასლის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა მოიფიქრეს, თუ როგორ უნდა დაებეჭდათ 3D-პრინტერით ადამიანური რქოვანა – თვალის კაკლის გამჭვირვალე ნაწილი, რომელიც ფერის გარდატეხასა და ფოკუსირებაზეა პასუხისმგებელი.

რქოვანის დაავადებით, დაზიანებით თუ დამწვრობით გამოწვეული სიბრმავე 5 მლნ ადამიანს აწუხებს, კიდევ 10 მლნ ადამიანი კი რქოვანის გადანერგვისა და აღდგენის ოპერაციის მოლოდინშია. ახლა შესაძლებელია რქოვანას დონორობა გარდაცვალების შემდეგ, თუმცა დონორობის მსურველთა რაოდენობა არაა საკმარისი ყველა პაციენტის განსაკურნებლად.

ხელოვნური რქოვანას დასამზადებლად, გუნდმა არც ისე ძვირადღირებული 3D-პრინტერი გამოიყენა. იგი „ბიო-მასალის“ ფენას ქმნის კონცენტრირებული წრეების სახით, რაც რქოვანას ფურცლის ფორმას აძლევს. შემდეგ ნაკეთობას უმატებენ ღეროვან უჯრედებს და აძლევენ გაზრდის საშუალებას, რათა ტრანსპლანტაციისთვის შესაფერისი რქოვანა შექმნან.

პირველად ისტორიაში - სიბრმავე განიკურნება: მეცნიერებმა რქოვანა პრინტერით დაბეჭდეს

არ იფიქროთ, რომ რქოვანა ისეთივე ცისფერი იქნება, როგორც ფოტოზე ჩანს – იგი სრულიად გამჭვირვალე ხდება.

– „ჯგუფის მკვლევარები ეძებდნენ იდეალურ ბიო-მასალებს რქოვანას შესაქმნელად. ჩვენი უნიკალური გელი შექმნილია ალგინატისა და კოლაგენისგან, იგი უნარჩუნებს ღეროვან უჯრედებს სიცოცხლეს. მასალა საკმაოდ მყარი გამოდის ფორმის შესანარჩუნებლად, ამავდროულად კი საკმაოდ რბილი იმისათვის, რომ 3D-პრინტერით დაიბეჭდოს.“

მეცნიერების ამ ნაშრომებში გამოიყენეს წინა ნაშრომებიც, რომელთა არსიც ცოცხალი უჯრედების ოთახის ტემპერატურაზე რამდენიმე კვირის განმავლობაში შენახვაში მდგომარეობდა ანალოგიური ჰიდროგელის დახმარებით.

ახლა მათ გამოყენებისთვის მზა ბიო-მასალა აქვთ, რომელიც შეიცავს ღეროვან უჯრედებს. ეს ადამიანებს საშუალებას მისცემს ბიო-ქსოვილების მარტივად დაბეჭდვისა, ისე, რომ არ დახარჯონ დრო ცალკეული უჯრედების გამოყვანაში.

ორგანიზმში ქსოვილების დიდი ნაწილისგან განსხვავებით, რქოვანა არ შეიცავს სისხლძარღვებს, რაც ამარტივებს ტრანსპლანტაციის პროცესს.

იმისათვის, რომ სწორად გაზომონ რქოვანას ფორმა და ზომა, ჯერ გამოიკვლევენ პაციენტის თვალს. მეცნიერების თქმით, ეს მეთოდი საშუალებას მისცემს ექიმებს, გადაუნერგონ პაციენტებს მათ თვალზე მორგებული რქოვანები.

პროფესორმა კონონმა დაამატა:

– „ახლა ჩვენი ხელოვნური რქოვანა გადის სხვა გამოცდებს, რათა რამდენიმე წელიწადში ჩვენ შევძლოთ მათი გადანერგვა. თუმცა, უკვე ნათლად ჩანს, რომ ეს დღე ნამდვილად დადგება. ჩვენ დავამტკიცეთ, რომ შესაძლებელია შექმნა რქოვანისა, რომელიც აბსოლუტურად შეესაბამება პაციენტს.“

ასევე დაგაინტერესებთ:

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

„წვიმა, თოვლი და სეტყვა…“ – როდემდე გაგრძელდება უამინდობა

21  აპრილს - სამშაბათსდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ზოგან წვიმა, ღამით მაღალმთაში ზოგან თოვლი. ცვალებადი მიმართულების ქარი 8-13მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +4, +9°, დღისით +15, +20°; მთაში ღამით +1, +6°, დღისით +10, +15°; მაღალმთაში ღამით -3, +2°, დღისით +5, +10°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით ზოგიერთ, დღისით უმეტეს რაიონში ხანმოკლე წვიმა, მაღალმთაში ზოგან თოვლი. ცვალებადი მიმართულების ქარი  8-13მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +3, +8°, დღისით +7, +12°; მთაში ღამით +1, +6°, დღისით +7, +12°; მაღალმთაში ღამით -4, +1°, დღისით +2, +7°.22  აპრილს - ოთხშაბათსდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ზოგან წვიმა, ღამით მაღალმთაში ზოგან თოვლი. ცვალებადი მიმართულების ქარი 8-13მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +4, +9°, დღისით +18 +23°; მთაში ღამით 0, +5°, დღისით +17, +22°; მაღალმთაში ღამით -3, +2°, დღისით  +11, +16°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ზოგან წვიმა, ღამით მაღალმთაში ზოგან თოვლი, შესაძლებელია სეტყვა. ცვალებადი მიმართულების ქარი 8-13მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით 0, +5°, დღისით +16, +21°; მთაში ღამით -1, +4°, დღისით +15, +20°; მაღალმთაში ღამით -5, 0°, დღისით  +6, +11°,ზოგან  +16°-მდე; 23  აპრილს - ხუთშაბათსდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. უმეტეს რაიონში ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი,  მაღალმთაში ზოგან თოვლჭყაპი, ზოგან ძლიერი. დასავლეთის ქარი 10-15 მ/წმ, ზოგან შესაძლებელია ძლიერი 17-22 მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +6, +11°, დღისით +9 +14°; მთაში ღამით +5, +10°, დღისით +8, +13°; მაღალმთაში ღამით 0, +5°, დღისით  +4, +9°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით ზოგიერთ, დღისით უმეტეს რაიონში ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, შესაძლებელია ძლიერი და სეტყვა,  მაღალმთაში ზოგან თოვლი. დასავლეთის ქარი  10-15 მ/წმ, დღისით ზოგან ძლიერი 17-22 მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +4, +9°, დღისით +11, +16°, ზოგან  +22°-მდე; მთაში ღამით +1, +6°, დღისით +11, +16°; მაღალმთაში ღამით -3, +2°, დღისით  +3, +8°, ზოგან  +14°-მდე.

კახა მიქიაშვილი პატრიარქზე-ეს მისი სა­ო­ცა­რი კულ­ტუ­რა, უბ­რა­ლო­ე­ბა მარ­თლა გა­მორ­ჩე­უ­ლი იყო. მას­თან თუ იყა­ვი, გაგ­რძნო­ბი­ნებ­და, რომ შენ რა­ღა­ცას წარ­მო­ად­გენ­დი და თვი­თონ ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ადა­მი­ა­ნი იყო. მას...

,,პირ­ვე­ლად ქაშ­ვეთ­ში ვნა­ხე, მა­შინ იქ ახა­ლი და­წყე­ბუ­ლი მქონ­და სი­ა­რუ­ლი. პატ­რი­არ­ქი ყო­ველ გი­ორ­გო­ბას მო­დი­ო­და ხოლ­მე. ახ­ლოს შევ­ხვდი, ეტყო­ბა, აქ­ტი­უ­რი ვი­ყა­ვი, გა­ი­ცი­ნა და ნა­კურ­თხი წყა­ლი შე­მას­ხუ­რა. მერე კი, როცა სა­პატ­რი­არ­ქო­ში მი­ვე­დი, ასე გა­ვი­ცა­ნი. დი­ლას ვმო­რი­გე­ობ­დი. პატ­რი­არ­ქი ეზო­ში სა­ლო­ცა­ვად მარ­ტო ჩა­მობ­რძან­და. დი­ლის 7 სა­ა­თი, 8-ის წუ­თე­ბი იქ­ნე­ბო­და. მარ­ტო მე დავ­ხვდი. მარ­ტო მე და პატ­რი­არ­ქი ვი­ყა­ვით. აან­თო სან­თე­ლი და ლოც­ვა წა­ვი­კი­თხე. მკი­თხა, ვინ ბრძან­დე­ბი­თო? თქვე­ნო­ბით მოგ­ვმარ­თავ­და. ეს მისი სა­ო­ცა­რი კულ­ტუ­რა, უბ­რა­ლო­ე­ბა მარ­თლა გა­მორ­ჩე­უ­ლი იყო. მას­თან თუ იყა­ვი, გაგ­რძნო­ბი­ნებ­და, რომ შენ რა­ღა­ცას წარ­მო­ად­გენ­დი და თვი­თონ ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ადა­მი­ა­ნი იყო. მას სხვა­ნა­ი­რად არ შე­ეძ­ლო - უბ­რა­ლოდ და თავ­მდაბ­ლად ურ­თი­ერ­თობ­და. ბუმ­ბე­რა­ზი ადა­მი­ა­ნი შენ­ნა­ი­რი ხდე­ბო­და... რომ გა­ი­გო, მსა­ხი­ო­ბი ვი­ყა­ვი, თე­ატრზე და­მი­წყო ლა­პა­რა­კი, კონ­კრე­ტულ მსა­ხი­ო­ბებ­ზე მკი­თხა. მერე მკი­თხა თუ მიყ­ვარ­და მცე­ნა­რე­ე­ბი, ცხო­ვე­ლე­ბი, ვინ იყ­ვნენ ჩემი მშობ­ლე­ბი. ძა­ლი­ან ბევ­რი თბი­ლი წუთი და დღე მახ­სენ­დე­ბა... რომ ვყვე­ბი ამას, მე­რი­დე­ბა კი­დეც. ზო­გა­დად რაც ამ წლებ­ში მქონ­და, ღვთის სა­ჩუ­ქა­რია და თა­ვად პატ­რი­არ­ქის წყა­ლო­ბა...''-იხსენებს კახა მიქიაშვილი   

კირ სტარმერმა სამთავრობო უსაფრთხოების ჯგუფს დაავალა, შეისწავლოს პიტერ მანდელსონის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში გამოვლენილი უსაფრთხოების პრობლემები

დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა, კირ სტარმერმა მთავრობაში უსაფრთხოების სტანდარტებზე პასუხისმგებელ ჯგუფს დაავალა, შეისწავლოს აშშ-ში ბრიტანეთის ყოფილი ელჩის, პიტერ მანდელსონის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში გამოვლენილი უსაფრთხოების პრობლემები.„ვთხოვე მინისტრთა კაბინეტის ოფისის სამთავრობო უსაფრთხოების ჯგუფს, განიხილოს პიტერ მანდელსონის მოვალეობის განხორციელების პერიოდში წამოჭრილი ნებისმიერი შეშფოთება უსაფრთხოების მიმართულებით“, – განაცხადა სტარმერმა.ცნობისთვის, მანდელსონი ამერიკელი ფინანსისტის, ჯეფრი ეპშტეინის ფაილებში ფიგურირებს. აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტმა იანვრის ბოლოს გამოაქვეყნა ელექტრონული წერილები, რომლებიც ადასტურებს, რომ მანდელსონსა და ეპშტეინს უფრო ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ, ვიდრე ეს საჯაროდ იყო ცნობილი. გარდა ამისა, გაირკვა, რომ მანდელსონმა ეპშტეინს კონფიდენციალური ინფორმაცია გაუზიარა მაშინ, როდესაც ის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, გორდონ ბრაუნის მთავრობაში მინისტრი იყო.დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ ინფორმაციით აღშფოთებულია.„რაც შეეხება ჩემი აღშფოთების მიზეზს ამ პროცესთან დაკავშირებით, მე მჯერა, რომ ეს ინფორმაცია თავიდანვე უნდა მოგეწოდებინათ. უნდა მოგეწოდებინათ მისი დანიშვნისას. უნდა მოგეწოდებინათ მანდელსონის გათავისუფლებისას. კაბინეტის მდივანს უნდა მოეხსენებინა, როდესაც ის პროცესის გადახედვას აწარმოებდა“, – განაცხადა სტარმერმა.ცნობისთვის, ჯეფრი ეპშტეინთან კავშირების დადასტურების გამო, დიდმა ბრიტანეთმა აშშ-ში გაერთიანებული სამეფოს ელჩი პიტერ მანდელსონი თანამდებობიდან გაათავისუფლა.მანდელსონმა დატოვა პრემიერ-მინისტრ კირ სტარმერის ლეიბორისტული პარტიაც.

„როიტერი“ – პაკისტანში დარწმუნებულნი არიან, რომ ირანი აშშ-თან მოლაპარაკებებს დაესწრება

პაკისტანში დარწმუნებულნი არიან, რომ ირანი აშშ-თან მოლაპარაკებებს დაესწრება, – ამის შესახებ პაკისტანელმა მაღალჩინოსანმა „როიტერს“ განუცხადა.„ირანისგან დადებითი სიგნალი მივიღეთ. მდგომარეობა ცვალებადია,  მაგრამ ვცდილობთ, რომ ისინი აქ იყვნენ, როდესაც მოლაპარაკებებს ხვალ ან ზეგ დავიწყებთ“, – განუცხადა გამოცემას წყარომ.პაკისტანის წარმომადგენლის თქმით, ისინი აქტიურად აწარმოებენ მოლაპარაკებებს როგორც თეირანთან, ასევე ვაშინგტონთან.ცნობისთვის, მანამდე ირანის საგარეო უწყების წარმომადგენელმა აღნიშნა, აშშ-თან მოლაპარაკებების შემდეგი რაუნდის გეგმა თეირანს არ აქვს. გაურკვეველია, გაგრძელდება თუ არა აშშ-ირანის სამშვიდობო მოლაპარაკებების მეორე რაუნდი მას შემდეგ, რაც შეერთებულმა შტატებმა ირანის დროშის ქვეშ მცურავი გემი დააკავა. ამ ფაქტმა თეირანის მხრიდან მწვავე რეაქცია გამოიწვია.

დონალდ ტრამპი – შეთანხმება, რომელსაც ირანთან ვდებთ, გაცილებით უკეთესი იქნება – ისეთი რამ, რითაც მთელი მსოფლიო იამაყებს

შეთანხმება, რომელსაც ირანთან ვდებთ, გაცილებით უკეთესი იქნება ვიდრე JCPOA, რომელიც ჩვულებრივ ცნობილია, როგორც „ირანის ბირთვული შეთანხმება“, - ამის შესახებ აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი სოციალურ ქსელში წერს. „ბარაქ ჰუსეინ ობამასა და მძინარე ჯო ბაიდენის ეს შეთანხმება ყველაზე ცუდი რამ არის, რაც ჩვენი ქვეყნის ეროვნულ უსაფრთხოებას ეხება. ეს ბირთვული იარაღისკენ გარანტირებული გზა იყო, რაც იმ შეთანხმებით არ მოხდება, რომელზეც ჩვენ ვმუშაობთ. ეს შეთანხმება რომ არ გამეუქმებინა, ახლა ბირთვული იარაღის გამოყენება ისრაელისა და მთელი ახლო აღმოსავლეთის წინააღმდეგ მოხდებოდა. თუ შეთანხმების დადება „ტრამპის“ ქვეშ მოხდება, ეს უზრუნველყოფს მშვიდობას, უსაფრთხოებასა და დაცვას არა მხოლოდ ისრაელისა და ახლო აღმოსავლეთისთვის, არამედ ევროპისთვის, ამერიკისთვის და ყველასთვის. ეს ისეთი რამ იქნება, რითაც მთელი მსოფლიო იამაყებს“, - წერს ტრამპი Truth Social-ზე. ასევე, დონალდ ტრამპმა „დემოკრატები“ და მედია გააკრიტიკა. „დემოკრატები ყველაფერს აკეთებენ, რომ ზიანი მიაყენონ იმ ძალიან ძლიერ პოზიციას, რომელიც ჩვენ ირანთან დაკავშირებით გვაქვს. არ მივცემ მათ უფლებას, რომ აშშ დააჩქარონ, რათა ისეთი შეთანხმება დადოს, რომელიც ისეთი კარგი არ იქნება, როგორიც შეიძლება ყოფილიყო. „ფეიკ ნიუსი“ წავიკითხე, რომელიც ამბობდა, რომ მე თითქოს „ზეწოლის“ ქვეშ ვარ, რათა შეთანხმება დავდო. ეს არ არის სიმართლე! მე არანაირი ზეწოლის ქვეშ არ ვარ, თუმცა ეს ყველაფერი ძალიან სწრაფად მოხდება. ეს შესანიშნავად შესრულებული, ვენესუელის მასშტაბის, უბრალოდ უფრო დიდი და რთული ოპერაციაა. შედეგი კი იგივე იქნება!“, - აცხადებს აშშ-ის პრეზიდენტი.

ბოლო სიახლეები