ვირტუალური აუტიზმი – ეს უკვე რეალობაა!

,,გასულ კვირას მქონდა პატივი, როგორც ირანის ისლამური რესპუბლიკის ელჩს, მესტუმრა პანკისის ხეობაში — მიწაზე, რომელიც მხოლოდ თავისი ულამაზესი ბუნებითა და მდიდარი კულტურით არ არის ცნობილი, არამედ წარმოადგენს საქართველოში იდენტობის, ტრადიციებისა და საზოგადოებრივი ერთიანობის შენარჩუნების ერთ-ერთ ყველაზე ავთენტურ მაგალითს. ქისტი საზოგადოების, ჩეჩნური და ინგუშური ფესვების მქონე ხალხის, შორის ყოფნა ჩემთვის მხოლოდ დიპლომატიური ვიზიტი არ ყოფილა; ეს იყო მოგზაურობა ადამიანური ისტორიის სიღრმეში, რომელიც უკვე შვიდ ათეულ წელზე მეტს ითვლის.ეს ისტორია 1933 წელს იწყება, როდესაც ირანში დაიბადა ბიჭი სახელად აკბარ თაღი. მისი ცხოვრება ბავშვობიდანვე მძიმე განსაცდელებით იყო სავსე. მშობლების განქორწინებისა და დედის გარდაცვალების შემდეგ, რვა წლის ასაკში მამაც დაკარგა. უკეთესი მომავლის ძიებაში ის ნახევარძმებთან ერთად ნახჭევანში გაემგზავრა, თუმცა საბჭოთა კავშირის საზღვრის შესაბამისი დოკუმენტების გარეშე გადაკვეთის გამო დააკავეს და ნახჭევნის ბავშვთა სახლში გადაიყვანეს. მოგვიანებით კი გორის ბავშვთა სახლში გადაიყვანეს, სადაც მისი მოზარდობის წლები გავიდა.1951 წელს, თვრამეტი წლის ასაკში, აკბარმა პანკისის ქისტი საზოგადოების წარმომადგენელ ქალზე იქორწინა. ამის შემდეგ იგი ადგილობრივებში „აჰმადის“ სახელით გახდა ცნობილი. თანდათანობით, საკუთარი შრომით, პატიოსნებითა და პანკისელების მხარდაჭერით, მან ამ საზოგადოებაში ღირსეული ადგილი დაიმკვიდრა. ქისტების ტრადიციულ კულტურაში შიდა-საზოგადოებრივი ქორწინება ყოველთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობის მატარებელი იყო, ხოლო უცხო ადამიანის მიღება ნდობას, დროსა და ურთიერთპატივისცემას მოითხოვდა. ირანელმა აჰმადმა ეს ნდობა დაიმსახურა და პანკისის დიდი ოჯახის სრულუფლებიანი წევრი გახდა.ამ ქორწინების შედეგად მრავალშვილიანი ოჯახი შეიქმნა — ხუთი ვაჟითა და რამდენიმე ქალიშვილით. 1951-1991 წლებში ეს ოჯახი პანკისის ხეობაში ცხოვრობდა და გრძელ გზას გადიოდა საქართველოსა და საბჭოთა კავშირის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ ცვლილებებთან ერთად.თუმცა ბედმა სამშობლოში დაბრუნების შესაძლებლობა არ მისცა. სწორედ მაშინ, როდესაც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ პირველად მიეცა შანსი კვლავ ენახა ირანის მიწა, მოელოცა წინაპართა საფლავები და შეხვედროდა ნათესავებს, ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა. მისგან კი, კეთილი სახელის გარდა, დარჩა ოჯახი, რომლის თითოეულ წევრში დღესაც აშკარად ჩანს ირანული და ქისტური სისხლის ბუნებრივი შერწყმა.ამ ვიზიტისას პატივი მქონდა, ვყოფილიყავი მისი ოჯახის სტუმარი. შევხვდი მის მეუღლეს — ქისტ ქალბატონს, რომელიც დღეს უკვე ხანდაზმულია, მშვიდი, ღირსეული და მრავალი მოგონებით სავსე. მოკრძალებულობის გამო კამერის წინ გამოჩენას ერიდებოდა, თუმცა მის მზერაში ათწლეულების გამოცდილება, ერთგულება და სიყვარული იკითხებოდა. ჩემი დანახვისას გულწრფელად მითხრა: „თითქოს ჩემი მაზლი ჩამოვიდა.“ ეს სიტყვები ჩემთვის მხოლოდ მისალმება არ ყოფილა — ისინი იმ კავშირის გამოხატულება იყო, რომლის გაწყვეტაც დროს ვერ მოუხერხებია.თბილ და გულწრფელ სადილზე მის შვილებთან, შვილიშვილებთან და ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად დავსხედით. მათი მხრიდან გამოხატულმა გულითადმა სტუმართმოყვარეობამ კიდევ ერთხელ დამანახა, რომ ხალხებს შორის ურთიერთობები ჯერ ოჯახებში და ადამიანების მეხსიერებაში იბადება და მხოლოდ შემდეგ აისახება პოლიტიკურ დოკუმენტებში.დღეს აკბარ თაღის, ანუ პანკისელი აჰმადის ოჯახი, მხოლოდ ერთი ირანელის ხსოვნა აღარ არის. ისინი ირანისა და საქართველოს საერთო ადამიანური მემკვიდრეობის ნაწილია. ეს ოჯახი წარმოადგენს ადამიანურ ხიდს ირანსა და საქართველოს ქისტ საზოგადოებას შორის — ხიდს, რომელიც ნდობაზე, ურთიერთპატივისცემაზე, კეთილ სახელზე, პატიოსნებასა და ნათესაურ კავშირებზეა აგებული. ამ ოჯახის წევრების ირანში რეგულარულ ვიზიტებს და ირანელების სტუმრობას პანკისში - შეუძლია ეს ფასდაუდებელი კაპიტალი გადააქციოს ურთიერთგაცნობის, კულტურული გაცვლის, სამეცნიერო და საზოგადოებრივი თანამშრომლობისა და ორი ერის ურთიერთობების გაღრმავების მნიშვნელოვან საფუძვლად.მსოფლიოში, რომელსაც დღეს ისე, როგორც არასდროს, სჭირდება დიალოგი და თანაარსებობა, ასეთი ოჯახები გვახსენებენ, რომ ხალხებს შორის ურთიერთობების ისტორია მხოლოდ ხელშეკრულებებსა და ოფიციალურ დოკუმენტებში არ იწერება. ზოგჯერ ირანელი ბავშვის ბედი და მისი ქორწინება პანკისელიგოგონასთან ქმნის ისეთ ისტორიას, რომელიც ათწლეულების შემდეგაც მეგობრობაზე, ნდობასა და ადამიანურ კავშირებზე გვიამბობს.დასასრულს, მსურს ვურჩიო ირანელ და ქართველ მკვლევრებს, სტუდენტებს, ისტორიკოსებს, ასევე პანკისის ხეობის ინტელიგენციასა და ახალგაზრდობას, პანკისის სოციალური ისტორიის, ქისტთა მიგრაციისა და 1950-1991 წლებში პანკისის საზოგადოების განვითარების უკეთ შესასწავლად მიმართონ არსებულ სამეცნიერო წყაროებს. მათ შორისაა იოჰანა ნიკოლსის ნაშრომები ქისტთა საზოგადოებისა და კავკასიური ენების შესახებ, გიორგი სანიკიძის კვლევები კავკასიის მუსლიმურ საზოგადოებებსა და ისლამზე, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ გამოქვეყნებული კვლევები, აგრეთვე პანკისის ხეობის ანთროპოლოგიური კვლევები და ადგილობრივი საარქივო მასალები.უდავოა, რომ ისეთი ოჯახების, როგორიცაა აჰმად პანკისელის ოჯახი, მოგონებების შეგროვება და გამოქვეყნება ასევე მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს ირან-საქართველოს ურთიერთობების ზეპირი ისტორიის შენარჩუნებაში მომავალი თაობებისთვის.იმედი მაქვს, ეს ვიზიტი გახდება ამ საერთო ადამიანური მემკვიდრეობისადმი უფრო დიდი ყურადღების დასაწყისი — მემკვიდრეობისა, რომელიც პოლიტიკაზე კი არა, ოჯახზე, ნდობაზე, სიყვარულსა და საერთო ბედზეა დაფუძნებული და რომელსაც შეუძლია იქცეს ირანს, საქართველოსა და პანკისის ქისტ საზოგადოებას შორის კულტურული და ხალხთაშორისი ურთიერთობების განვითარების მაგალითად''- ამის შესახებ წერს ირანის ელჩი ალი მოჯანი სოციალურ ქსელში.

თინათინ ბერძენიშვილი მეორე ვადით საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორი გახდა. მის კანდიდატურას სამეურვეო საბჭოს 8 წევრმა ღია კენჭისყრაზე დაუჭირა მხარი.თინათინ ბერძენიშვილი მაუწყებლის პირველი გენერალური დირექტორია, რომელმაც მმართველობის მანდატი სრულად შეასრულა. ამ დროის განმავლობაში მან ორგანიზაციაში დანერგა მართვის სრულიად განსხვავებული და ინოვაციური მიდგომები. მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა საუკუნის პროექტი – აშენდა პირველი არხის ახალი შენობა, რომელიც მასშტაბით და კომპლექსურობით უპრეცედენტოა არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ რეგიონში.ახალი ინფრასტრუქტურის შექმნის პარალელურად, შეიცვალა ორგანიზაციული სტრუქტურა და ვერტიკალური მმართველობის სტილი მოქნილი, ჰორიზონტალური მოდელით ჩანაცვლდა.თინათინ ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობითა და უშუალო ჩართულობით შეიქმნა ახალი პლატფორმები: საქართველოში პირველი უფასო სტრიმინგ პლატფორმა 1tvplay.ge და სპორტული არხი (პირველი არხი სპორტი).„ბოლო ექვსი წელი საზოგადოებრივი მაუწყებლისთვის განვითარების, განახლებისა და მნიშვნელოვანი გარდაქმნების პერიოდი იყო. განვახორციელეთ საუკუნის პროექტი – ახალი შენობა, განახლდა ტექნიკური და ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურა, პარალელურად კი დაიფარა 45 მილიონი ლარის ოდენობის სესხი. ამ დროის განმავლობაში ჩვენ, როგორც გუნდმა, შევძელით არა მხოლოდ ინსტიტუციური სტაბილურობის შენარჩუნება, არამედ ორგანიზაციის თანამედროვე, მრავალპლატფორმიან და ციფრულ ეპოქასთან ადაპტირებულ მედიაორგანიზაციად განვითარება. შეიქმნა ახალი ციფრული პლატფორმები, დაიწყო სპორტული მაუწყებლობა, მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ქართული შინაარსის წარმოება და გაძლიერდა მაუწყებლის როლი ქვეყნის კულტურული, საგანმანათლებლო და საზოგადოებრივი ცხოვრების განვითარების პროცესში. შესაბამისად, დღეს საზოგადოებრივი მაუწყებელი უფრო ძლიერი, მრავალფეროვანი და აუდიტორიაზე ორიენტირებული ორგანიზაციაა. თუმცა ჩემთვის საზოგადოებრივი მაუწყებელი მხოლოდ ორგანიზაცია არ არის. ჩემი პროფესიული გზა სწორედ აქ დაიწყო და მრავალი წლის განმავლობაში პირველ არხთან ერთად ვიზრდებოდი. ამიტომ, განსაკუთრებული პასუხისმგებლობითა და მოტივაციით ვაცხადებ მზადყოფნას, გავაგრძელო მისი განვითარება მომდევნო ექვსი წლის განმავლობაში“, – განაცხადა პირველი არხის გენერალურმა დირექტორმა, თინათინ ბერძენიშვილმა.საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის ასარჩევად კონკურსი 25 ივნისს გამოცხადდა, ღია კენჭისყრა კი 29 ივლისს შედგა.

საქართველოს ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა დღეს რეფინანსირების განაკვეთის უცვლელად, 8.25%-ზე შენარჩუნების გადაწყვეტილება მიიღო. სებ-ი მიუთითებს, რომ იმის მიუხედავად რომ ინფლაცია ივნისში კვლავ სამიზნე მაჩვენებელზე მაღლა 5.8%-ზე იყო, ამჟამად განაკვეთის დამატებით გამკაცრების საჭიროება დღის წესრიგში არ დგას. ამასთან, სებ-ი გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს რომ ნარჩუნდება საგარეო ფაქტორებიდან მომავალი მაღალი გაურკვევლობის მაჩვენებლები."2026 წლის ივნისში საქართველოში წლიურმა ინფლაციამ 5.8 პროცენტი შეადგინა. მიზნობრივზე მაღალი ინფლაცია კვლავ ძირითადად ენერგორესურსების ფასების ზრდას უკავშირდება. ახლო აღმოსავლეთში გეოპოლიტიკური დაძაბულობის რეესკალაციის ფონზე ნავთობის საერთაშორისო ფასების მერყეობა კვლავ გაიზარდა. თუმცა, მიმდინარე საბაზრო ტენდენციები მიუთითებს, რომ ფასები წინა ესკალაციის პერიოდში დაფიქსირებულ დონესთან შედარებით დაბალია. ამასთან, კონფლიქტის გახანგრძლივებამ ენერგორესურსების ფასებიდან მომდინარე არაპირდაპირი ინფლაციური ეფექტების რისკები გააძლიერა. ინფლაციის შედარებით ხისტი ფასების ინდიკატორი, რომელიც უკეთ ასახავს გრძელვადიან ინფლაციურ პროცესებსა და ინფლაციურ მოლოდინებს, კვლავ მიზნობრივ დონესთან ახლოს ნარჩუნდება. კერძოდ, ივნისში საბაზო ინფლაციამ (სურსათის, ენერგომატარებლებისა და თამბაქოს გამორიცხვით) 3.2 პროცენტი შეადგინა. თუმცა, მომსახურების ინფლაცია 4.1 პროცენტამდე დაჩქარდა. აღნიშნული მიუთითებს, რომ საბაზო ინფლაციის ზომიერი მაჩვენებლის მიუხედავად, მეორე რაუნდის ეფექტების გაძლიერების რისკები კვლავ საყურადღებო ფაქტორად რჩება.სებ-ის განახლებული ცენტრალური სცენარის მიხედვით, ენერგორესურსების წვლილი ინფლაციაში მიმდინარე წელს მნიშვნელოვანი დარჩება. აღნიშნულის გათვალისწინებით, 2026 წელს საშუალო ინფლაცია 5.2 პროცენტი იქნება. 2026 წლის მეორე ნახევრიდან ინფლაცია შემცირებას დაიწყებს და საშუალოვადიან პერიოდში მიზნობრივ სამპროცენტიან მაჩვენებელს ეტაპობრივად დაუახლოვდება.ეკონომიკური აქტივობა, საგარეო შოკების პირობებში, მდგრადობას ინარჩუნებს. წინასწარი მონაცემებით, 2026 წლის მაისში ეკონომიკურმა ზრდამ 6.4 პროცენტი, ხოლო პირველ ხუთ თვეში საშუალოდ 7.8 პროცენტი შეადგინა. ზრდის ძირითად წყაროდ კვლავ მაღალპროდუქტიული, მომსახურებაზე ორიენტირებული სექტორები რჩება, რაც მოთხოვნის მხრიდან ინფლაციურ წნეხს ანეიტრალებს. ამასთან, მოლოდინების შესაბამისად, ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე კონფლიქტის უარყოფითი გავლენა საგარეო მოთხოვნაზე შეზღუდულია. შესაბამისად, განახლებული ცენტრალური სცენარით, 2026 წლის ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი, 6.5 პროცენტზე, ნარჩუნდება.გეოპოლიტიკური ვითარება და მისგან მომდინარე ეკონომიკური შედეგები კვლავ გლობალური ეკონომიკის პერსპექტივის განმსაზღვრელ ერთ-ერთ ძირითად რისკად რჩება. აღნიშნული გაურკვევლობის ფონზე, მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა ცენტრალურ სცენართან ერთად განიხილა, როგორც მაღალინფლაციური, ისე დაბალინფლაციური რისკების სცენარები.მაღალინფლაციური რისკის სცენარის რეალიზების შემთხვევაში ფუნდამენტური პროცესები მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთის უფრო მაღალ ტრაექტორიას მოითხოვს, ვიდრე ცენტრალური სცენარი. აღნიშნული სცენარი გეოპოლიტიკური ვითარების მოსალოდნელზე ხანგრძლივი პერიოდით გამწვავებას ითვალისწინებს, რაც საერთაშორისო სასაქონლო ბაზრებზე ენერგორესურსების ფასების დამატებით ზრდას გამოიწვევს. ენერგორესურსების ფასების ზრდა ადგილობრივ ბაზარზე საწვავის ფასებზე აისახება, ხოლო გაზრდილი ტრანსპორტირების და წარმოების ხარჯების გავლით სხვა საქონლისა და მომსახურების ფასებზეც გავრცელდება. ამასთან, ბოლო პერიოდში არასახარბიელო კლიმატური პირობები საერთაშორისო ბაზრებზე ნედლეული სურსათის ფასების ზრდის დამატებით რისკს ქმნის. აღნიშნული რისკების რეალიზების შემთხვევაში, ინფლაცია ცენტრალურ სცენართან შედარებით მაღალი იქნება.მეორე მხრივ, მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის მიერ განხილული დაბალინფლაციური სცენარით გათვალისწინებული რისკების რეალიზაცია მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთის, ცენტრალურ სცენართან შედარებით, უფრო სწრაფად ნორმალიზების შესაძლებლობას მოიაზრებს. ბოლო წლებში ეკონომიკაში მიმდინარე სტრუქტურული ცვლილებების შედეგად, იზრდება შედარებით მაღალპროდუქტიული და ნაკლებად იმპორტინტენსიური სექტორების წვლილი, რაც, ამავდროულად, ქვეყნის საგარეო პოზიციას აძლიერებს. ეროვნული ბანკის ცენტრალური სცენარის მიხედვით, აღნიშნული ტენდენცია ეტაპობრივად ნორმალიზდება, თუმცა შესაძლებელია, რომ იგი გრძელვადიან პერიოდშიც გაგრძელდეს. ამ შემთხვევაში, ერთი მხრივ, ეკონომიკის გრძელვადიანი პოტენციალის უფრო მაღალი ზრდა მოთხოვნის მხრიდან ინფლაციურ გავლენას შეამცირებს. მეორე მხრივ, ძლიერი საგარეო პოზიცია და დაბალი სუვერენული რისკის პრემია ეფექტური გაცვლითი კურსის ფუნდამენტური გამყარების ტენდენციას განაპირობებს, რაც დამატებით დისინფლაციურ გავლენას მოახდენს. ამასთან, გეოპოლიტიკური ვითარების სწრაფი დეესკალაციის შემთხვევაში, ენერგორესურსების ფასების დაჩქარებული ტემპით შემცირებაც დაბალინფლაციური სცენარის განვითარების ერთ-ერთ განმაპირობებელ ფაქტორს წარმოადგენს. შედეგად, მთლიანი ინფლაცია ცენტრალურ სცენართან შედარებით უფრო სწრაფად დაუახლოვდება მიზნობრივ მაჩვენებელს.მიმდინარე მაკროეკონომიკური გარემოს, განახლებული სცენარებისა და რისკების შეფასების საფუძველზე, მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა მიზანშეწონილად მიიჩნია, ამ ეტაპზე, მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთის უცვლელად შენარჩუნება. თუმცა, მომატებული ინფლაციური რისკების გათვალისწინებით, მონეტარული პოლიტიკის მკაცრი პოზიცია შედარებით ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში შენარჩუნდება. ეროვნული ბანკი აქტიურად აკვირდება საგარეო შოკების საქართველოს ეკონომიკაზე გადმოცემის ინტენსივობასა და მათ გავლენას. თუ ინფლაციური რისკები, მათ შორის მეორე რაუნდის ეფექტები და ინფლაციური მოლოდინები, მოსალოდნელზე მეტად გაძლიერდება, ეროვნული ბანკი მზად არის მონეტარული პოლიტიკა დამატებით გაამკაცროს. მონეტარული პოლიტიკის რეაგირება მიმართულია იმისკენ, რომ მიწოდების მხრიდან მოქმედი ინფლაციური შოკის ამოწურვის შემდეგ ინფლაცია სამპროცენტიან მაჩვენებელს სწრაფად დაუბრუნდეს,"- წერს ეროვნული ბანკი.მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტის შემდეგი სხდომა 2026 წლის 9 სექტემბერს გაიმართება.

თინათინ რუხაძეს ჯანმრთელობის მდგომარეობა ჩემთანაც არაერთხელ უხსენებია, ბუნებრივია, დეტალებში არ შევალ. არანაირი საფუძველი არ გვაქვს, ამაში ეჭვი შევიტანო, – ამის შესახებ პარლამენტის კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარემ, გიორგი გაბუნიამ განაცხადა.გიორგი გაბუანია თინათინ რუხაძეს გაწეული საქმიანობისთვის მადლობას უხდის.„მინდა, თინათინ რუხაძეს გაწეული საქმიანობისთვის მადლობა გადავუხადო. როცა კულტურის მინისტრი იყო, აქტიური თანამშრომლობა გვქონდა. მას ჯანმრთელობის მდგომარეობა ჩემთანაც არაერთხელ უხსენებია. ბუნებრივია, დეტალებში არ შევალ. არანაირი საფუძველი არ გვაქვს, რომ ამაში ეჭვი შევიტანო. მინდა, წარმატება ვუსურვო. კულტურის ახალი მინისტრის კანდიდატურაზე კონსულტაციები მიმდინარეობს. მინისტრის კანდიდატურაზე გადაწყვეტილებას პრემიერ-მინისტრი იღებს. ვინც იქნება არჩეული, საუკეთესო კანდიდატი იქნება. გამოწვევა ბევრია, რასაც ერთობლივი მუშაობა სჭირდება. ახალ მინისტრს ვუსურვებ, პრობლემების გადაჭრაზე იმუშაოს. რაც შეეხება გამოწვევებს, ეს პრობლემები ინფრასტრუქტურის მიმართულებით იყო და ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა, განსაკუთრებით, რეგიონებში, სადაც კულტურის სახლები, თეატრები მასობრივად განახლდა. ამ თვალსაზრისით ახალი მინისტრის საქმიანობა მნიშვნელოვანი იქნება. დაველოდოთ, ვინ იქნება შერჩეული“, – განაცხადა გიორგი გაბუანიმ.შეგახსენებთ, რომ საქართველოს კულტურის მინისტრმა, თინათინ რუხაძემ თანამდებობა 28 ივლისს დატოვა. როგორც თინათინ რუხაძის განცხადებაშია ნათქვამი, გადაწყვეტილება ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე მიიღო.

ჟურნალ The Lancet Public Health-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, სიცოცხლის მაღალი ხანგრძლივობა კარგი ჯანმრთელობის გარანტიას ყოველთვის არ იძლევა. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ სინგაპურის მცხოვრებლები, სიცოცხლის ხანგრძლივობის რეკორდული მაჩვენებლების მიუხედავად, თავიანთი სიცოცხლის ბოლო წლების მნიშვნელოვან ნაწილს დასუსტებულ მდგომარეობაში ატარებენ.2023 წლის მონაცემების ანალიზმა, რომელიც 204 ქვეყანას მოიცავდა, აჩვენა, რომ საშუალო სინგაპურელს 85 წელზე მეტხანს შეუძლია იცოცხლოს. თუმცა, როგორც კვლევის ავტორი, სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის დოქტორი მარი ნგი აღნიშნავს, „სინგაპურის ხანგრძლივი სიცოცხლე ასახავს გააზრებულ გრძელვადიან პოლიტიკას და არა რომელიმე ცალკეულ მიზეზს“.პარალელურად, მეცნიერებმა შეაფასეს ჯანმრთელი სიცოცხლის ხანგრძლივობა - პერიოდი, რომელსაც ადამიანი სერიოზული დაავადებების გარეშე ატარებს. აღმოჩნდა, რომ სინგაპურელებს შეუძლიათ 80 წლამდე იცოცხლონ, მაგრამ მათი სიცოცხლის ბოლო 11,2 წელი, სავარაუდოდ, ჯანმრთელობის პრობლემებით იქნება დამძიმებული. სიცოცხლის საერთო ხანგრძლივობასა და ჯანმრთელი სიცოცხლის ხანგრძლივობას შორის ამ სხვაობას მკვლევრებმა „ავადობის სხვაობა“ უწოდეს. ეს სხვაობა უფრო დიდი აღმოჩნდა, ვიდრე 1990-იან წლებში იყო.გლობალური მასშტაბით, სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობა 1990 წელს არსებული 64,6 წლიდან 2023 წელს 73,8 წლამდე გაიზარდა. თუმცა ჯანმრთელი სიცოცხლის ხანგრძლივობა ამ ზრდას ჩამორჩება: ახლა ზრდასრული ადამიანები შვიდი წლიდან დაახლოებით ერთ წელს ცუდ მდგომარეობაში ატარებენ.აშშ აღმოჩნდა ქვეყანა, სადაც ადამიანები ყველაზე მეტ წელს ატარებენ ჯანმრთელობის ცუდ მდგომარეობაში - საშუალოდ 14 წელს. მას მოსდევს ავსტრალია (13,9 წელი), კანადა (13,7 წელი), ახალი ზელანდია (13,1 წელი), ნიდერლანდები და სან-მარინო (12,9-12,9 წელი), შვეიცარია და ლიბანი (12,8-12,8 წელი), ასევე დიდი ბრიტანეთი და პუერტო-რიკო (12,7-12,7 წელი). სიცოცხლის ხანგრძლივობასა და ჯანმრთელობას შორის სხვაობა გაიზარდა 204-დან 203 ქვეყანაში, ერთადერთი გამონაკლისი პალესტინა გახდა.„მოსახლეობის უმრავლესობა ახლა ათწლეულს ან მეტს ჯანმრთელობის ცუდ მდგომარეობაში ატარებს“, - განმარტა დოქტორმა ნგმა. მისი თქმით, ეს ნიშნავს, რომ მეტი წელი იხარჯება ქრონიკული დაავადებების მართვაზე, როგორებიცაა წელის ტკივილი, სმენის დაქვეითება, ნევროლოგიური დარღვევები და დიაბეტი.ბირმინგემის უნივერსიტეტის პროფესორმა საიმონ ჯონსმა ძვალ-კუნთოვანი სისტემის დარღვევებს უწოდა „ერთადერთი უდიდესი ფაქტორი, რომელიც ჯანმრთელი სიცოცხლის ხანგრძლივობის სხვაობას უწყობს ხელს“. დოქტორმა ნგმა ​საზოგადოებას მოუწოდა გადახედოს ხანგრძლივად სიცოცხლისადმი მიდგომას და დასვას კითხვა არა მხოლოდ იმის შესახებ, თუ რამდენ ხანს ვცოცხლობთ, არამედ იმის შესახებაც, თუ რამდენად კარგად ვცხოვრობთ ბოლო წლებში.