შაბათი, აგვისტო 22, 2026

ვირტუალური აუტიზმი – ეს უკვე რეალობაა!

პრობლემა უფრო და უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ყოველწლიურად. შემთხვევათა 90%-ში მშობლები აღიარებენ, რომ მათი ბავშვები დღის მანძილზე 4-5 საათს ატარებენ ტელევიზორთან, მობილურ ტელეფონთან ან გაჯეტებთან.
უფროსებისთვის ტელევიზორთან ან კომპიუტერთან გატარებული 5 საათი არ წარმოადგენს საგანგაშო ფაქტორს, მაგრამ პატარა ბავშვებისთვის (0-2 წლის) ელექტრონული გაჯეტები უბრალოდ დამანგრეველ ეფექტს იძლევა. მარიუს ზამფირმა (ფსიქოლოგი და რუმინეთის ბავშვთა აუტისტური ცენტრის კოორდინატორი) გამოიგონა ტერმინი “ვირტუალური აუტიზმი” და გაუზიარა კოლეგებს საკუთარი გამოკვლევების შედეგები: “უმეტეს შემთხვევევბში, ბავშვებს, რომლებსაც 5 საათით ტოვებდნენ ეკრანებთან ვირტუალურ რეალობასთან, გამოუვლინდათ ფსიქომოტორული განვითარების, მეტყველების და ქცევის დარღვევები (აუტიზმი)”.

“ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ის, რომ სიმპტომებით “ვირტუალური აუტიზმი” არაფრით განსხვავდებოდა კლასიკური აუტიზმისგან. განსხვავება მდგომარეობდა მხოლოდ იმაში, რომ პირველ შემთხვევაში საქმე გვქონდა ბიოლოგიურ- ნევროლოგიურ განუვითარებლობასთან, ხოლო მეორე შემთხვევაში – ნეიროგანვითარების არარსებობასთან, რომელიც გამოწვეულია ვირტუალური რეალობით”.

თუ აუტიზმის პრობლემა გაღელვებთ, ეს ინფორმაცია დაგჭირდებათ

როგორც წესი, ბავშვები სიტყვების მნიშვნელობას და აზრს იგებენ სხვადასხვა სათამაშოთი თამაშის, ადამიანებთან ურთიერთობის, მათი მოქმედებისა თუ ქცევის შედეგად. ისინი სიტყვიერად უხსნიან ამა თუ იმ საგნის მნიშვნელობას. მაგ: პანამა ასოცირდება მზესთან და სიცხესთან, თბილი ქუდი კი – სიცივესთან და ზამთართან. ბავშვის ტვინი ვერ ვითარდება შეხების (სათამაშოებთან, საგნებთან ადამიანებთან) გარეშე. ხმაური და შუქი – რაც ეკრანიდან მოდის, მხოლოდ ფიზიკურად იზიდავს ბავშვის ყურადღებას. ამ შემთხვევაში ვერ ვითარდება გონებრივი შესაძლებლობები.

ეკრანი იმდენად იზიდავს ბავშვის ყურადღებას და მის გრძნობებს, რომ ის ვეღარ აცნობიერებს რა ხდება მის გარშემო – რეალურ სამყაროში. ეკრანზე გამოსახულება ხომ უფრო ჩქარი, ხმაურიანი და ფერადია. ასე ყალიბდება დამოკიდებულება შუქზე, ხმაურსა და ნახატებზე, რაც ბავშვის იზოლირებას ახდენს გარე სამყაროსთან.

ხმაური, მკვეთრი შუქი, კადრების სწრაფი მონაცვლეობა (მულტფილმების შემთხვევაშიც), ბავშვში იწვევს ნეგატიურ ემოციებს, რომელიც ხშირ შემთხვევაში გადადის აგრესიულ და უკონტროლო ქცევაში.

ექიმები და ფსიქოლოგები მშობლებს ურჩევენ, 2 წლამდე ბავშვები რაც შეიძლება დიდი ხნით ასეირნონ ქუჩაში, ბუნებაში. აკონტაქტონ მათზე უფროს ბავშვებთან, უფროსებთან, რომლებიც ისაუბრებენ და ითამაშებენ მათთან.

რუმინეთის ბავშვთა აუტისტურმა ცენტრმა დაიწყო კამპანია “შევაჩეროთ ვირტუალური აუტიზმი”. მისი მიზანია აამაღლოს ცნობიერება საკმაოდ სერიოზულ შედეგებზე (უფროსებში, განსაკუთრებით ახალგაზრდა მშობლებში), რასაც იწვევს კომპიუტერისა და ტელევიზორის უკონტროლო ყურება.

ქეთევან ნინუაhttp://tiflisnews.ge
საინფორმაციო სააგენტო tiflisnews.ge კონტაქტი- ☎️ 555 100 929

რომის პაპი – მსოფლიოს არ სჭირდება ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც კაცობრიობას დააკნინებს, მას სჭირდება სიბრძნით განათლებული ადამიანური ინტელექტი

მსოფლიოს არ სჭირდება ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც კაცობრიობას დააკნინებს, – ამის შესახებ რომის პაპმა, ლეო XIV-მ განაცხადა.მისი თქმით, მსფლიოს სჭირდება სიბრძნით განათლებული ადამიანური ინტელექტი.„მსოფლიოს არ სჭირდება ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც კაცობრიობას დააკნინებს. პირიქით, მას სჭირდება სიბრძნით განათლებული ადამიანური ინტელექტი, სინდისით წარმართული პოლიტიკური ძალაუფლება და ქველმოქმედებით წარმართული ტექნოლოგიური ინოვაცია. მხოლოდ ამის შემდეგ გახდება ხელოვნური ინტელექტი არა კაცობრიობის კონკურენტი, არამედ საყოველთაო სიკეთის მსახური“, – აღნიშნა რომის პაპმა.

10 მარტივი ხერხი აბეზარი ხილის ბუზებისგან თავის დასაღწევად

ესტონეთში ზაფხულის მიწურულს ხილის ბუზები ნამდვილ თავსატეხად იქცევა ხოლმე. გამოცემა Maaleht-მა სახლიდან ამ აბეზარი მწერების მოსაშორებლად 10 ეფექტიანი რჩევა შეაგროვა:1. ხილი მაცივარში ან საკუჭნაოში შეინახეთ — ხილის ბუზებს განსაკუთრებით ხილისა და ფერმენტაციის სუნი იზიდავს. პროდუქტების სწორად შენახვა მათ შენობაში მოზიდვას გამორიცხავს.2. დაუყოვნებლივ მოწმინდეთ დაღვრილი სითხეები — დაღვრილი ხილის წვენი, ალკოჰოლი თუ გაჭყლეტილი ხილი მწერებს მყისიერად იზიდავს.3. ხშირად გადაყარეთ ნაგავი — ნარჩენები ურნაში ერთ კვირაზე მეტხანს არ გააჩეროთ. ამ დროში განაყოფიერებულ დედალ ბუზს 300-მდე კვერცხის დადება შეუძლია, რაც რამდენიმე დღეში მწერების მთელ ახალ თაობას გააჩენს.4. მაღაზიაში ნაყიდი ხილი სახლში მოტანისთანავე გარეცხეთ — შესაძლოა, ბუზებს კვერცხები ხილზე ჯერ კიდევ მაღაზიასა თუ ბაღში ჰქონდეთ დადებული.5. გამოიყენეთ მტვერსასრუტი — ხილის ბუზი იმდენად პატარაა, რომ მისი ჩვეულებრივი საკლავით დევნას აზრი არ აქვს. ზრდასრული მწერების დასაჭერად მტვერსასრუტი საუკეთესო გამოსავალია.6. გამოიყენეთ სპეციალური მახეები — შეიძინეთ მაღაზიებში ხელმისაწვდომი სპეციალური წებოვანი ლენტები, მახე-პაკეტები თუ აეროზოლები.7. სახლში დამზადებული მახე ღვინით — ჭიქაში ჩაასხით ცოტა ღვინო ან ფერმენტირებული წვენი, ქაღალდი ძაბრისებურად გადაახვიეთ, წვეროზე პატარა ხვრელი დაუტოვეთ და ჭიქას წებოვანი ლენტით დაამაგრეთ. მწერები შიგნით შევლენ, თუმცა გარეთ გამოსვლას ვეღარ შეძლებენ.8. გამოიყენეთ ვაშლის ძმარი და ჭურჭლის სარეცხი სითხე — კიდევ ერთი გამოცდილი მახე: პლასტმასის ჭიქაში ჩაასხით ცოტა წყალი, ვაშლის ძმარი და ჭურჭლის სარეცხი სითხე, შემდეგ კი ნახვრეტიანი თავსახური დააფარეთ.9. ხილი ღია სივრცეში დაამუშავეთ — წვენებისა და მურაბების მომზადება ხილის ბუზების მომრავლებას უწყობს ხელს. შესაძლებლობის შემთხვევაში, ეს პროცესი ეზოში წარმართეთ, რათა სახლში ბუზების მიზიდვას აარიდოთ თავი.10. დახურეთ კარ-ფანჯარა — ცხელ ამინდშიც კი ეცადეთ კარ-ფანჯარა დახურული გქონდეთ. სტანდარტული მწერებისგან დამცავი ბადე 1–4 მილიმეტრის ზომის ბუზებს ვერ აკავებს.ესტონეთში ხილის ბუზის რამდენიმე სახეობა გვხვდება, თუმცა ყველაზე გავრცელებული Drosophila-ა (ესტონურად მას Äädikakärbsed ანუ „ძმრის ბუზს“ უწოდებენ, რაც მისი კვებითი პრეფერენციითაა განპირობებული). ბოლო პერიოდში ასევე გავრცელდა ქაცვის ბუზიც (Rhagoletis batava)

კახა კალაძე – რეაბილიტაცია არის დროებითი დისკომფორტი, რათა შემდეგ, ათწლეულების განმავლობაში გვქონდეს სრულად განახლებული რუსთაველის გამზირი და თანამედროვე ინფრასტრუქტურა

თბილისის მერი კახა კალაძე თბილისელებს რუსთაველის გამზირის რეაბილიტაციის პროცესში შექმნილი დისკომფორტისთვის ბოდიშს უხდის და რეაბილიტაციის მნიშვნელობაზე საუბრობს.როგორც მერმა თავის ვიდეომიმართვაში განაცხადა, ვინაიდან სამუშაოები საკმაოდ მასშტაბურია, სექტემბრიდან დაახლოებით ორი თვის განმავლობაში გადაადგილების თვალსაზრისით თბილისს რთული პერიოდი ექნება, თუმცა ეს დროებითი დისკომფორტია იმისთვის, რომ მომავალში დედაქალაქს სრულად განახლებული რუსთაველის გამზირი ჰქონდეს.„სამუშაოები, რომელსაც დღეს აქ ვახორციელებთ, არის მასშტაბური და ფუნდამენტური. ჩვენ მხოლოდ ასფალტის საფარს არ ვცვლით, სრულად ვაახლებთ ათწლეულების მანძილზე ხელუხლებელ ამორტიზებულ მიწისქვეშა კომუნიკაციებს და ინფრასტრუქტურას. კარგად მესმის, რომ ამ ყველაფერს თან ახლავს სერიოზული დისკომფორტი, პირველ რიგში, მიმდებარე ტერიტორიაზე მცხოვრები ადამიანებისთვის – გადაადგილების პრობლემა, ხმაური, მტვერი, კომუნიკაციების დროებითი შეზღუდვა. ამის გამო თითოეულ მათგანს, მინდა, ბოდიში მოვუხადო და განსაკუთრებული მადლობა გადავუხადო მოთმინებისთვის.ყველაზე რთული პერიოდი წინ გვაქვს. სექტემბრიდან ქალაქში მოქალაქეების დიდი ნაწილი დაბრუნდება, დაიწყება სასწავლო პროცესი და საავტომობილო მოძრაობა მნიშვნელოვნად გაიზრდება. პირდაპირ გეტყვით, დაახლოებით ორი თვის განმავლობაში გადაადგილების თვალსაზრისით თბილისს რთული პერიოდი ექნება. ამიტომ მინდა, თითოეულ თბილისელს წინასწარ ვთხოვო მოთმინება და მიმდინარე პროცესის სწორად გაცნობიერება.  ეს არ არის დისკომფორტი, რომელიც იმიტომ იქმნება, რომ ქალაქში არაფერი კეთდება. პირიქით, ეს არის დროებითი დისკომფორტი იმისთვის, რომ შემდეგ ათწლეულების განმავლობაში გვქონდეს სრულად განახლებული რუსთაველის გამზირი და თანამედროვე ინფრასტრუქტურა“, – განაცხადა თბილისის მერმა.მისივე თქმით, მერია მაქსიმალურად მუშაობს ალტერნატიული გადაადგილების სქემების დახვეწაზე, რათა დატვირთვა შეძლებისდაგვარად შეამციროს. ამასთან, როგორც მერმა აღნიშნა, ყველა ცვლილებისა და გადაწყვეტილების შესახებ მოქალაქეები წინასწარ იქნებიან ინფორმირებული.„მინდა, გულწრფელად ვთქვა – ასეთი მასშტაბის პროექტის განხორციელება ისე, რომ ქალაქმა საერთოდ ვერ იგრძნოს დისკომფორტი, შეუძლებელია. ამიტომ ჩვენი თხოვნაა – ორი თვე ყველამ ერთად მოვითმინოთ იმისთვის, რომ მივიღოთ შედეგი, რითაც მრავალი წლის განმავლობაში ყველანი ვიამაყებთ“, – განაცხადა კახა კალაძემ.მისივე თქმით, ქალაქის განვითარება ყოველთვის მოითხოვს ხისტ გადაწყვეტილებებს, შრომას და მოთმინებას.„დღეს გვიწევს დროებითი დისკომფორტის ატანა, მაგრამ რამდენიმე თვეში გვექნება სრულად განახლებული რუსთაველის გამზირი, რომელიც თბილისს დაამშვენებს. ამიტომ კიდევ ერთხელ გთხოვთ — გამოვიჩინოთ მოთმინება, ცოტა მეტი გულისხმიერება და საავტომობილო გზებზე ერთმანეთის პატივისცემა. ეს ორი თვე გაივლის, განახლებული რუსთაველი კი თბილისს დარჩება“, – აღნიშნა თბილისის მერმა.

ალასკის შტატში ჩარტერული თვითმფრინავი ჩამოვარდა, დაიღუპა ბორტზე მყოფი რვავე პირი

ალასკის შტატში, დისტანციური რადარის სადგურთან ჩარტერული თვითმფრინავი ჩამოვარდა, რის შედეგადაც ბორტზე მყოფი რვავე ადამიანი დაიღუპა. ინფორმაციას ამის შესახებ „ასოშიეთედ პრესი“ ავრცელებს.ავიაკატასტროფა კეიპ ნიუვენჰემის შორ მანძილზე მოქმედი რადარის სადგურის ტერიტორიაზე მდებარე აეროპორტში მოხდა. ის ალასკის უდიდესი ქალაქიდან, ანკორიჯიდან დაახლოებით 725 კილომეტრში მდებარეობს.„ეს უდიდესი დანაკარგია ჩვენი სამხედრო ოჯახისა და იმ თემებისთვის, რომლებსაც ვემსახურებით“, – განაცხადა ალასკის სარდლობის მეთაურმა, გენერალ-ლეიტენანტმა რობერტ დევისმა.რადარის სადგურს წყნარი ოკეანის საჰაერო ძალების რეგიონული მხარდაჭერის ცენტრი მართავს. ის დისტანციური რადარის სადგურების ქსელის ნაწილია, რომელიც ალასკის საჰაერო სივრცესა და მის საზღვრებთან მოძრავ თვითმფრინავებს აკონტროლებს.სარდლობას არ დაუკონკრეტებია, კონკრეტულად რა სამუშაოს ასრულებდნენ თვითმფრინავში მყოფი პირები. უწყების განცხადებით, თვითმფრინავი კერძო კონტრაქტორის მიერ დაქირავებული სამოქალაქო საჰაერო ხომალდი იყო.

40 მილიონი რომ მქონდეს, სააკაშვილის პარტიაში 40 კაცი აღარ იქნება – ნიკა გვარამია

მიხეილ სააკაშვილსა და ნიკა გვარამიას შორის დაპირისპირებაა. ყოფილი თანაგუნდელები ერთმანეთს მძიმე ბრალდებებს უყენებენ."ნაციონალური მოძრაობის" წევრი, ანა წითლიძე პარტია "ახალის" ლიდერს "რუსთავი 2-ის", "მთავარი არხისა" და "ნაციონალური მოძრაობის" გაძარცვაში ადანაშაულებს, მიხეილ სააკაშვილი კი მასთან ერთად ბრძოლაში შესვლას საშიშად მიიჩნევს და გვარამიას ეგრეთ წოდებულ ოპოზიციას უწოდებს. თავის მხრივ, ყოფილი თანაგუნდელების ფინანსურ ბრალდებებს ნიკა გვარამია პასუხობს."40 მილიონი რომ მქონდეს, სააკაშვილის პარტიაში 40 კაცი აღარ იქნება. პრინციპში, 4 მილიონიც ეყოფოდა," - წერს ნიკა გვარამია.ცნობისთვის: ყოფილ თანაგუნდელებს შორის დაპირისპირების ახალი ტალღა მას შემდეგ გამწვავდა, რაც ნიკა გვარამიამ ოკუპირებულ ტერიტორიებთან დაკავშირებით განაცხადა, რომ ტრავმული მეხსიერება განვითარებას ბლოკავს, მაგალითად კი ნიკოლ ფაშინიანი და ყარაბაღის დათმობა მოიყვანა. მიხეილ სააკაშვილი ამ რიტორიკას დამარცხების რეპეტიციას უწოდებს. დაპირისპირების ფონზე, მხარეებმა უკვე ღიად დაიწყეს ერთმანეთის დადანაშაულება ფინანსურ მაქინაციებსა და პარტიული ინტერესების ღალატში.

ბოლო სიახლეები